การจ้างงาน สำหรับผู้สูงอายุ (6)

โดย ผศ. ดร.พรรัตน์ แสดงหาญ นักวิจัยรุ่นใหม่ สกว. คณะการจัดการและการท่องเที่ยวมหาวิทยาลัยบูรพา

จากการศึกษาอุปสงค์และอุปทานการจ้างงานผู้สูงอายุไทย ข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติ พบว่าส่วนใหญ่ยังต้องการทำงานโดยกำลังทำงานหรือกำลังหางานทำอยู่ โดยกลุ่มผู้สูงอายุวัยต้น (60-69 ปี) มีสัดส่วนสูงสุด รองลงมา คือ ผู้สูงอายุวัยกลาง (70-79 ปี) และผู้สูงอายุวัยปลาย (80 ปีขึ้นไป)

ข้อมูลจากสำนักงานสภาที่ปรึกษาเพื่อพัฒนาแรงงานแห่งชาติ ระบุว่าตัวแปรสำคัญในการตัดสินใจเข้าสู่ตลาดแรงงาน คือ ค่าจ้างแรงงานและรายได้ที่ไม่ได้มาจากการทำงาน รวมถึงอัตราการทดแทนภายในใจของผู้สูงอายุระหว่างการทำงานกับการพักผ่อน หากจำแนกเป็น 3 กลุ่ม คือ ผู้สูงอายุที่มีศักยภาพ (60-69 ปี) กลุ่มที่พอช่วยเหลือตัวเองได้ (70-79 ปี) และกลุ่มที่ต้องการความช่วยเหลือ (80 ปีขึ้นไป) เมื่อจำแนกตามระดับการศึกษา พบว่าผู้จบการศึกษาระดับปริญญาตรีเป็นกลุ่มที่มีรายได้รวมสูงสุด ส่วนกลุ่มประชากรสูงอายุส่วนใหญ่เป็นกลุ่มที่มีรายได้ต่ำ

แสดงให้เห็นว่าการจ้างงานผู้สูงอายุที่ผ่านมา แม้จะมีสัดส่วนการทำงานมากกว่า 30% ของจำนวนประชากรผู้สูงอายุทั้งหมด แต่รายได้หรือค่าตอบแทนการทำงานของผู้สูงอายุในตลาดแรงงานต่ำมากและไม่เพียงพอต่อการดำรงชีพ สอดคล้องกับผลสำรวจที่ทำโดยมูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย พบว่าฐานะโดยเฉลี่ยทางเศรษฐกิจของผู้ทำงานภาครัฐและภาคเอกชนในระบบค่อนข้างดี แต่ 44.1% ของผู้ที่ทำงานในภาคเอกชนมีรายได้ไม่ค่อยพอและไม่พอ 46.2% รายงานว่ามีเงินออมจากทุกแหล่งไม่พอใช้ยามเกษียณ ส่วนใหญ่ต้องการทำงานหลังเกษียณ

ข้อมูลจากนักวิจัยท่านอื่นพบว่าหลังเกษียณผู้สูงอายุส่วนใหญ่ต้องการทำงาน และเหตุผลที่ต้องการทำงานหลังเกษียณ ปัจจัยด้านบุคคล คือ ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ให้เหตุผลว่ายังทำงานได้ ต้องการใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ ด้านเศรษฐกิจ ต้องการหารายได้ และยังมีหนี้สินอยู่ ปัจจัยด้านสังคม ไม่ต้องการเป็นภาระของบุคคลอื่น

เหตุผลที่ไม่ต้องการทำงานหลังเกษียณ ได้แก่ ปัจจัยส่วนบุคคล ต้องการพักผ่อน อายุมาก ปัญหาสุขภาพ ส่วนปัจจัยด้านเศรษฐกิจ ไม่มีปัญหาเรื่องการเงิน มีสิทธิได้รับเงินบำนาญและเงินอื่นๆ และปัจจัยด้านสังคม อยากใช้ชีวิตกับครอบครัว ดูแลครอบครัวหรือคู่สมรส ต้องการมีเวลาให้กับเพื่อน เป็นต้น