ว่าด้วยงานสัปดาห์หนังสือ และกองทัพหนังสือลดราคา

โดย ธนะโรจน์ สิทธาธีระวัฒน์

งานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ครั้งที่ 46 และสัปดาห์หนังสือนานาชาติ ครั้งที่ 16 กำลังจะเปิดฉากขึ้นอีกครั้งในวันที่ 29 มี.ค.-8 เม.ย. 2561 ที่ใกล้จะถึงนี้

ผมในฐานะนักอ่านคนหนึ่ง เกิดคำถามคาใจขึ้นมาว่า เทศกาลลดราคาและเลือกหาซื้อหนังสือออกใหม่ที่กำลังจะกลับมาอีกครั้งแล้วนั้น มันดีกับเราและสังคมไทยจริงแท้แน่นอนจริงหรือ หรือแท้จริงแล้วมันมีอะไรบดบังตาเราๆ ท่านๆ อยู่ จนทำให้ไม่อาจมอง
เห็นผลกระทบอะไรบางอย่าง

หากมองในแง่บวก แน่นอนว่าเทศกาลนี้ย่อมเป็นผลดีต่อบรรดานักเขียน นักแปล สำนักพิมพ์น้อยใหญ่ สายส่ง และร้านหนังสือต่างๆ โดยเฉพาะนักอ่าน ที่โลกแห่งการอ่านของพวกเขาใบนี้ จะทำให้ช่วงเวลาสั้นๆ นั้นเพลิดเพลินและมีความสุข

แต่หากมองโลกในแง่ร้าย การลดราคาหนังสือโดยเฉพาะหนังสือออกใหม่แบบเอาใจขาอ่านให้เลือกซื้อหนังสือของตนให้ได้มากที่สุด มันกำลังบั่นทอนถนนอันแสนยาวไกลของธุรกิจหนังสือให้สั้นลงๆ จนอาจหดตัว และหมดสิ้นไปแบบที่เราไม่เคยคาดคิดมาก่อน

ในงานเสวนาประจำปี วิชาบรรณาธิการศึกษา ที่ภาควิชาบรรณารักษศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จัดขึ้นเมื่อปลายเดือนที่ผ่านมา ณ ห้องประชุม ห้อง303-304 ชั้น 3 อาคารมหาจักรีสิรินธร คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ผศ.ดร.ปณิธิ หุ่นแสวง ประธานมูลนิธิวิชาหนังสือ ได้พูดถึงความห่วงใยและการสนับสนุนธุรกิจหนังสือของรัฐบาลฝรั่งเศสที่มีมาตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยอาจารย์ท่านนี้กล่าวว่า รัฐบาลฝรั่งเศสดูแลระบบหนังสือด้วยการกำหนดราคาคงที่ของหนังสือ (ร้านหนังสือต้องขายตามราคาปก ถ้าจะลด ลดราคาได้ 5%เท่านั้น หากค้างสต๊อกนานเกิน 6 เดือน ถึงค่อยลดราคาเพิ่ม)

ในส่วนของร้านหนังสือที่อยู่ในห้างใหญ่ๆ สามารถลดราคาหนังสือได้ 10% เนื่องจากภายในร้านมีหนังสือขายยาก ซึ่งรัฐบาลต้องการกระตุ้นยอดขายในหมวดหนังสือเหล่านี้ ที่สำคัญการซื้อขายหนังสือผ่านทางออนไลน์ รัฐบาลห้ามไม่ให้ร้านค้าจัดส่งหนังสือฟรี
ต้องคิดค่าจัดส่งเพื่อไม่ให้กระทบกับร้านหนังสือ

ในกรณีที่นักอ่านมาซื้อที่ร้านหนังสือแล้วหนังสือไม่มีในร้าน สามารถสั่งซื้อได้โดยไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมการสั่ง รวมทั้งค่าจัดส่ง แต่ลูกค้าต้องมารับหนังสือเองที่ร้าน

ที่น่าแปลกใจมากไปกว่านั้น ผศ.ดร.ปณิธิ บอกเล่าว่า ในงานมหกรรมหนังสือของต่างประเทศหลากหลายที่ เช่น แฟรงก์เฟิร์ต เยอรมนี ไม่มีหนังสือลดราคา ทว่าออกบูธเพื่อจัดแสดงหนังสือออกใหม่ และเป็นการประชุมระหว่างผู้อ่าน ผู้สอนหนังสือ ผู้ผลิตหนังสือว่าจะพัฒนาหนังสือระบบ และคุณภาพการพิมพ์ รวมทั้งหนทางที่จะพิมพ์หนังสือให้ได้ประโยชน์มากที่สุดได้อย่างไร

ต่างจากไทย ที่เน้นขายหนังสือออกใหม่ลดราคา มากกว่าจะจัดงานเพื่อจัดแสดงหนังสือออกใหม่ แล้วให้คนที่สนใจอ่านไปซื้อได้ที่ร้านหนังสือ (หากใครสนใจอยากอ่านรายละเอียดของการเสวนานี้แบบจุใจ สามารถสแกน QR Code ข้างล่างนี้ได้ทันที)

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่สำคัญที่สุดของการไปเลือกซื้อหนังสือในงานสัปดาห์หนังสือ คงไม่ใช่เพียงแค่การได้พบเจอกับกองทัพหนังสือลดราคาเพียงอย่างเดียวเท่านั้น แต่มันคือการไปเสพประสบการณ์ร่วมที่คนรักหนังสือจะมีร่วมกัน

มันเป็นประสบการณ์ที่ได้พบเจอผู้คนมากมาย ได้พบเจอกับหนังสือจากสำนักพิมพ์น้อยใหญ่ทั่วฟ้าเมืองไทย ได้พบเจอนักเขียน หนังสือหายาก หนังสือทรงคุณค่า ได้พบเจอกิจกรรมเสวนาดีๆบนเวที ได้พบเจอกับเทคนิคการขาย การตั้งราคาโปรโมชั่น การจัดวางหน้าร้านการจัดทำบูธ การจัดทำของแถมหรือของพรีเมียม และอีกมากมายสารพัดที่เราจะสามารถเรียนรู้ได้จากงานสัปดาห์หนังสือฯ นี้

ซึ่งบางที ประสบการณ์ดีๆ แบบนี้อาจไม่มีในประเทศฝรั่งเศส หรือหาจากที่ไหนๆ บนโลกใบนี้ได้ และชาวต่างชาติก็อาจอิจฉาเราคนไทย ที่ได้มีงานตื่นตาตื่นใจแบบนี้ก็เป็นได้ใครจะไปรู้