อีสาน…ประตูส่งออก ‘ราชาผลไม้’

โดย สุณัฏฐา ชลภาค  สุภาพรรณ วัฒนาอุดมชัย เศรษฐกรอาวุโส ส่วนเศรษฐกิจภาค ธนาคารแห่งประเทศไทย สำนักงานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ทุเรียนเป็นผลไม้ที่คนไทยและชาวเอเชียตะวันออกเฉียงใต้คุ้นเคยมาช้านาน ถึงแม้จะมีราคาแพง แต่ด้วยรสชาติและรูปลักษณ์ที่โดดเด่นไปจากผลไม้อื่นๆ ทำให้คนจำนวนมากก็ยังยินดีที่จะซื้อรับประทาน จนเป็นที่รู้จักของชาติอื่นๆ ไปทั่วโลก และได้รับขนานนามว่าเป็น “ราชาแห่งผลไม้”

ทุเรียนไทยมีรสชาติที่มีความลงตัวของกลิ่นที่ไม่ฉุนมาก และเนื้อทุเรียนก็มีความแน่นนุ่ม จึงค่อนข้างตอบโจทย์ตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ โดยเฉพาะตลาดต่างประเทศที่นิยมรับประทานผลไม้เป็นทุนเดิมในเทศกาลต่างๆ อย่างประเทศจีน ซึ่งปัจจุบันเป็นตลาดหลักในการส่งออกทุเรียนของไทย

ถ้ามองย้อนไป ปี 2550 ไทยส่งออกทุเรียนไปจีน 75,246.9 ตัน คิดเป็นมูลค่า 1,342.9 ล้านบาท ผ่านไป 10 ปี ในปี 2559 ปริมาณเพิ่มขึ้นเป็น 242,931.1 ตัน มีมูลค่า 11,842 ล้านบาท หรือปริมาณเพิ่มขึ้นกว่า 3 เท่า ขณะที่มูลค่าเพิ่มขึ้นเกือบ 9 เท่า ทั้งนี้ เป็นที่น่าสังเกตว่า การส่งออกทุเรียนไปจีนโดยใช้เส้นทางผ่านภาคอีสานสูงขึ้นเป็นลำดับ

ในปี 2559 ปริมาณทุเรียนส่งออกผ่านอีสานเพิ่มขึ้นเกือบ 100 เท่า ทั้งนี้ ด้วยปัจจัยสำคัญ 2 ประการ คือ

ประการแรก ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมาเศรษฐกิจจีนขยายตัวในอัตราค่อนข้างสูงหรืออีกนัยหนึ่งประชาชนจีนมีกำลังซื้อเพิ่มขึ้น ทำให้ความต้องการสินค้าเพิ่มขึ้นทั้งด้านปริมาณสินค้า ความหลากหลายของสินค้า และสินค้าที่มีราคาสูงก็มีความสามารถที่จะจับจ่ายได้ รวมทั้งทุเรียน

ประการที่สอง โครงข่ายเส้นทางความเชื่อมโยงระหว่างประเทศที่มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ทำให้เกิดความสะดวกมากขึ้น โดยเฉพาะการสร้างสะพานมิตรภาพแห่งที่ 3 ที่จ.นครพนม เมื่อปี 2554 ทำให้ความเชื่อมโยงจาก จ.นครพนม สปป.ลาว (R12) เวียดนาม และจีนตอนใต้ ซึ่งมีระยะทางใกล้ที่สุดเมื่อเทียบกับเส้นทางอื่นๆ ทำให้การขนส่งทุเรียนทำได้รวดเร็วขึ้น และต้นทุนขนส่งก็ต่ำกว่าการขนส่งทางทะเลและยังคงความสดของรสชาติ

ด้วยเหตุนี้จึงส่งผลให้เขตการปกครองตนเองกว่างซีจ้วงของจีน ซึ่งมีขนาดเศรษฐกิจประมาณ 262.4 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือขนาดเท่ากับ 3 ใน 4 ของไทย กลายเป็นตลาดทุเรียนไทยสำคัญ ซึ่งทั้งนำเข้าจากไทยโดยตรงและบางส่วนส่งผ่านเวียดนาม และเป็นจุดกระจายทุเรียนไปยังมณฑลใกล้เคียงทั้งตอนกลางและภาคตะวันตกของจีนที่จะทำให้ตลาดทุเรียนในจีนขยายตัวเพิ่มขึ้นอีกในระยะต่อไป

ผลจากการเปิดประตูการค้าที่เพิ่มขึ้นในภาคอีสาน และระยะทางไปสู่ประเทศจีนที่สะดวกและสั้นลง รวมทั้งกฎระเบียบในการขนส่งระหว่างประเทศที่ได้ผ่อนคลายลง ทำให้ต้นทุนโลจิสติกส์ลดลง ส่งผลให้การส่งออกทุเรียนเพิ่มขึ้นต่อเนื่องและเกษตรกรผู้ปลูกทุเรียนได้รับประโยชน์จากราคาที่ปรับสูงขึ้น ซึ่งรวมถึงชาวสวนทุเรียนในภาคอีสาน อาทิ ศรีสะเกษ ชัยภูมิ นครราชสีมา อุบลราชธานี กาฬสินธุ์ และสุรินทร์ ช่วยให้เกษตรกรอีสานมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น