มาตรการทางสังคม

โดย สิริพร

การบังคับใช้ทางกฎหมาย จะบังเกิดเมื่อมีการกระทำผิดกฎหมาย แต่หากไม่มีระบุในข้อกฎหมาย เราเรียกกันว่า มารยาท จริยธรรม จรรยาบรรณ และกลายเป็นอีกคำที่ครอบคลุม เข้าใจกันโดยวงกว้าง คือ “ธรรมาภิบาล”

วงล้อมของสังคม ผ่านการตั้งคำถาม อาจมีส่วนช่วยกระตุ้นห้วงสำนึกดีของผู้บริหาร กรณีที่อาจเพลินกับการใช้อำนาจในการบริหารจัดการที่ลืมเลือนภาคส่วนที่เกี่ยวข้องไปชั่วขณะ เพราะโลภะครอบงำ

หลายเรื่องราวที่เกิดขึ้น ขอนำมาเล่าสู่กันฟัง ด้วยการตรวจสอบเจอโดยฝีมือ “ผู้สอบบัญชี” ที่ทำหน้าที่อย่างเข้มข้นในการตรวจสอบงบการเงินมาตรฐานใหม่ KAM-Key Audit Matter ที่ใช้บังคับไปแล้วในงวดบัญชีปี 2559 จึงเป็นร่องรอยให้นักลงทุนได้รับข้อมูล ลองดูตัวอย่างกันหน่อยนะคะ

บริษัท A : ทำธุรกิจเช่าซื้อ มีรายการของบริษัทย่อยในต่างประเทศ ให้บริษัทอื่นกู้ยืมเงิน 3,477 ล้านบาท ก้อนโต คิดเป็น 40% ของสินทรัพย์สุทธิรวม ผู้สอบบัญชีรายงานหน้างบว่า มีความสงสัยว่าสินทรัพย์ค้ำประกันมีราคาสูงเกินไป อาจเกิดความเสี่ยงในการรับรู้หนี้สงสัยจะสูญ

แปลความว่า มีแววขาดทุนจากการปล่อยเงินกู้ เพราะหลักประกันน้อยกว่า แถมยังเจอเงินไหลย้อนจากบริษัทลูก ไหลมาจ่ายดอกเบี้ยให้บริษัทแม่ เล่นกลทางการเงินแบบนี้ ผู้สอบบัญชีไปเจอถึงกับผงะ ต้องแจงถี่ยิบจนหุ้นผันผวน สวิงยิ่งกว่าชิงช้าสวรรค์ มาวันนี้ บริษัท A น่าจะวูบ หมดอนาคต ผู้ถือหุ้นรับกรรมที่ตัวเองไม่ได้ก่อ ส่วนผู้บริหารและกรรมการตอบไม่ได้ว่าพวกเขาจะเป็นเช่นใด

บริษัท B : ทำธุรกิจรับเหมาก่อสร้าง ซึ่งตามเกณฑ์ปกติ คือ การรับรู้รายได้ตามการแล้วเสร็จของงาน ธุรกิจแบบนี้มักจะมีบริษัทลูกเยอะ เงินไหลออกหลายทิศทาง มีการกระจายของงานรับเหมา อิฐ หิน ดินทราย ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นเป็นการประมาณการต้นทุนโครงการก่อสร้าง สาระขั้นต่อไป คือ ระบบควบคุมภายใน การจัดซื้อ จัดจ้าง

ผลของการทำงานก่อสร้าง บริษัทแม่ขาดทุน แต่ยังรับงาน ผู้ถือหุ้นไม่ได้รับเงินปันผล ราคาหุ้นดิ่ง ทิ้งตัว ผู้ถือหุ้นรับกรรมที่ตัวเองไม่ได้ก่อส่วนผู้บริหารและกรรมการตอบไม่ได้ว่าพวกเขาจะเป็นเช่นไร

บริษัท C : ทำธุรกิจเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร รู้กันว่ารายได้จากงานประเภท Non-Voice คือ ไม่ต้องพูดกัน เป็นบริการด้านข้อมูลนิยมกันมาก มักจะมีรายได้มากกว่า 40% ส่วนรายได้จากการยกหูคุยกันมีราว 34%

ข้อสังเกตที่มีนัย คือ รายได้จากระบบเติมเงิน ระบบจ่ายรายเดือน ส่วนรายจ่าย คือ ต้นทุนค่าเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม รวมทั้งข้อพิพาทที่ต้องเปิดเผย อาทิ ภาระผูกพันในหนังสือค้ำประกันจากธนาคาร สัญญาเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม ตามประกาศของคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กทช.) ภาษีสรรพสามิต ตลอดจนเรื่องที่เกี่ยวข้องกับเครื่องและอุปกรณ์โทรคมนาคม ตัวอย่างที่เห็นชัดคือ ดิจิทัลทีวี จ่ายค่าสัมปทานกันนับพันล้าน เหลือรอดไม่กี่ราย ผู้ถือหุ้นรับกรรมที่ตัวเองไม่ได้ก่อ ส่วนผู้บริหารและกรรมการตอบไม่ได้ว่าพวกเขาจะเป็นเช่นใด

นับว่าเป็นการแจกแจงลงลึกในรายละเอียดในหลายมุม ระบบการบัญชีตามมาตรฐานใหม่ KAM จะมีส่วนช่วยให้ผู้บริหารระมัดระวังการบริหารงานมากยิ่งขึ้น เพราะต้องตอบคำถามไปมาของการบริหารความเสี่ยง การวางแผนงานในอนาคต ที่ต้องคำนึงวางแผนรับมือกับความเสี่ยงในทุกรูปแบบ

ด่านแรกที่ผู้บริหารต้องอธิบาย คือ ผู้สอบบัญชี และจะนำข้อมูลที่ให้ข้อมูลนั้นบันทึกลงในหน้าแรกให้อ่านกันเห็นๆ ผู้ถือหุ้น ผู้ลงทุน จึงต้องอ่าน ทำความเข้าใจ ติดตาม และสอบถามหากมีประเด็นสงสัย

นับว่าเป็นงานสอบทานสอง-สามรอบ ที่ผู้บริหารต้องตอบในวันประชุมสามัญผู้ถือหุ้นเมื่อมีข้อผิดปกติ เช่น ผู้สอบไม่แสดงความคิดเห็นต่องบการเงิน ด่านแรกส่งสัญญาณแล้ว ผู้ลงทุนย่อมต้องตื่นตัว เพราะกระเทือนต่อราคาหุ้นในพอร์ตของตัวเองแน่นอน