แก้แรงงานต่างด้าวไม่ง่าย

ทีมข่าวต่างประเทศโพสต์ทูเดย์

เมื่อปีที่แล้วคดีที่ปลุกกระแสวิพากษ์วิจารณ์ถึงสิทธิของแรงงานต่างด้าวในไทยขึ้นมา ได้แก่ คดีที่แรงงานเมียนมา 14 ราย ยื่นฟ้องฟาร์มไก่ธรรมเกษตรใน จ.ลพบุรี ว่าบังคับใช้แรงงานหนักและถูกละเมิดสิทธิ โดยกระทรวงแรงงานมีคำสั่งให้ฟาร์มไก่จ่ายค่าชดเชยแรงงานเป็นจำนวนทั้งหมด 1.7 ล้านบาท แต่บริษัทปฏิเสธข้อกล่าวหา พร้อมฟ้องแรงงานทั้ง 14 ในข้อหาหมิ่นประมาท

เคสดังกล่าวไม่ใช่ครั้งแรกที่แสดงให้เห็นถึงปัญหาแรงงานต่างด้าว ในอาเซียน โดยเมื่อวันที่ 11 ก.พ. ที่ผ่านมา สื่อท้องถิ่นมาเลเซียรายงานว่า อเดลินา ซาว คนงานจากอินโดนีเซีย เสียชีวิตจากอาการบาดเจ็บสาหัส โดยเพื่อนบ้านระบุว่า นายจ้างบังคับให้ลูกจ้างรายนี้นอนหน้าระเบียงบ้านกับสุนัข ส่งผลให้ทางการอินโดนีเซียขู่จะแบนไม่ให้คนงานประเทศตนเองเข้าทำงานในมาเลเซีย เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดกรณีการกดขี่ ในลักษณะดังกล่าวขึ้นอีกครั้ง

อย่างไรก็ดี การแก้ไขปัญหา ค้ามนุษย์และการกดขี่แรงงานต่างด้าวในอาเซียน โดยไม่ให้สะเทือนต่อการ ทำธุรกิจนั้นอาจไม่ใช่เรื่องง่าย โดย นิตยสารนิกเกอิ เอเชียน รีวิว รายงานว่า บรรดาประเทศในอาเซียนกำลังเผชิญ "ทางตัน" ในการแก้ไขปัญหา ดังกล่าว โดยไม่ให้ส่งผลกระทบ ต่อสถานการณ์เศรษฐกิจของประเทศ เนื่องจากจำนวนแรงงานต่างด้าว ในภูมิภาคอันมหาศาลกว่า 7 ล้านคน ขณะที่แรงงานดังกล่าวกลายเป็น แรงขับเคลื่อนสำคัญของเศรษฐกิจของประเทศ

ก่อนหน้านี้ สำนักข่าวต่างประเทศหลายฝ่ายรายงานเมื่อช่วงปี 2015 ถึงปัญหาการค้ามนุษย์และกดขี่แรงงาน ในธุรกิจหลายภาคส่วนของไทย โดยเฉพาะในธุรกิจการประมง ส่งผลให้รัฐบาล คสช. เผชิญแรงกดดันอย่างหนัก จนเริ่มหันมาแก้ปัญหาดังกล่าวอย่างจริงจังมากยิ่งขึ้น

รัฐบาลเริ่มบังคับใช้กฎหมายแก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวใหม่เมื่อเดือน มิ.ย.ที่ผ่านมา โดยระบุให้แรงงานต่างด้าวทุกคนในประเทศมาลงทะเบียนกับรัฐบาลให้ถูกต้อง พร้อมเพิ่มโทษ จำคุกและปรับเงินหลายแสนบาทกับแรงงานที่ไม่ได้ลงทะเบียนหรือนายจ้างที่จ้างงานแรงงานดังกล่าว

หลังเริ่มบังคับใช้ได้ไม่นาน บริษัทไทยหลายรายกลับเผชิญปัญหาขาดแรงงาน หลังแรงงานต่างด้าวต่างทยอยกลับบ้าน เนื่องจากเกรงกลัวโทษสถานหนัก จนส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจ ทำให้รัฐบาลต้องชะลอการบังคับใช้กฎดังกล่าวไปอีก 6 เดือน

ขณะเดียวกันไทยไม่ใช่ประเทศเดียวที่ไม่สามารถแก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวได้โดยไม่กระทบเศรษฐกิจ โดยประธานาธิบดี โรดริโก ดูเตอร์เต ของฟิลิปปินส์ สั่งห้ามไม่ให้แรงงานฟิลิปปินส์เดินทางไปทำงานยังคูเวต หลังมีรายงานฆาตกรรมคนงานฟิลิปปินส์ในอพาร์ตเมนต์แห่งหนึ่งของคูเวตเมื่อต้นปีนี้ ส่งผลให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์ถึงสถานการณ์ของแรงงานต่างด้าวในประเทศ

ทั้งนี้ กระทรวงการต่างประเทศของฟิลิปปินส์ เปิดเผยว่า มีแรงงานฟิลิปปินส์กว่า 2.5 แสนราย ทำงาน อยู่ในคูเวต ขณะที่ทั่วโลกมีอยู่ 2.2 ล้านคน เมื่อปี 2016 โดยรัฐบาลได้รับแรงงานกลับจากคูเวตแล้วราว 2,000 คน เมื่อวันที่ 11 ก.พ.ที่ผ่านมา

อย่างไรก็ดี ฟิลิปปินส์เสี่ยงเจอปัญหาทางเศรษฐกิจ หากคนงานกว่าล้านคนเดินทางกลับประเทศ เนื่องจากค่าแรงที่บรรดาแรงงานต่างด้าวส่งกลับมาให้ครอบครัวในประเทศนั้นเป็นแรงขับเคลื่อนการบริโภคภายในประเทศ ที่สำคัญ และยังช่วยเพิ่มทุนสำรองของประเทศที่ใช้ในการป้องกันปัจจัยเสี่ยงภายนอกประเทศ โดยเมื่อปี 2017 การส่งค่าแรงกลับบ้านอยู่ที่ 2.8 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 8.8 แสนล้านบาท) หรือคิดเป็น 10% ของขนาดเศรษฐกิจของประเทศ (จีดีพี)

ส่วนในกรณีของอินโดนีเซียนั้น ก็มีความคล้ายคลึงกับสถานการณ์ ในฟิลิปปินส์ โดยผู้เชี่ยวชาญระบุว่า การแบนไม่ให้ชาวอินโดนีเซียไปทำงานในมาเลเซียจะยิ่งกระตุ้นให้เกิดการลักลอบไปทำงานอย่างผิดกฎหมาย และเพิ่มจำนวนการค้ามนุษย์ตามมาอีกในที่สุด n