ฉีกกรอบเส้นแบ่งการศึกษาไทย ส่งเสริมนักคิดเรียนรู้ไร้ขอบเขต

นิติพันธุ์ สุขอรุณ

อีก 20 ปีข้างหน้า ประเทศไทยจะมีอนาคตอย่างไร คือคำถามสำคัญที่ทุกมหาวิทยาลัยกำลังหาคำตอบด้วยการเปลี่ยนวิธีคิดรูปแบบใหม่ให้ประเทศก้าวหน้าผ่านระบบการศึกษา สร้างบุคลากร ส่งเสริมนักคิดสร้างสรรค์ ต่อยอดเป็นนวัตกรรมใหม่ จนกระทั่งเป็นสตาร์ทอัพเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาล เช่นเดียวกับนานาประเทศที่หลีกหนีความยากจนและประสบความสำเร็จในที่สุด

ศ.สุชัชวีร์ สุวรรณสวัสดิ์ อธิการบดีสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.) เปิดเผยว่า บริษัทยักษ์ใหญ่ที่สร้างนวัตกรรมสำคัญหลายแห่งของโลก เป็นความฝันของนักศึกษาจบใหม่ที่อยากเข้าไปทำงานต้องยุติลง ยุบบริษัทในเวลาต่อจากนั้นเกิดจากความไม่เปลี่ยนแปลงให้สอดรับตามการพัฒนาของสังคมยุคใหม่ ซึ่งมีการเปลี่ยนผ่านรวดเร็ว และไม่รอให้ใครก็ตามที่เชื่องช้าได้แก้ตัวหากไม่เตรียมพร้อมรับมือไว้เสมอ

จากปัจจัยเหล่านี้ทำให้การศึกษาในมหาวิทยาลัยต้องปรับตัวให้ตามทันโลกออนไลน์ เนื่องจากการเรียนการสอนแบบท่องจำที่มีมาหลายสิบปี ไม่สามารถตอบสนองการเรียนรู้ผ่านยุคดิจิทัลความเร็วแสง ดังนั้นความกลัวว่ามหาวิทยาลัยจะสูญพันธุ์ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป

อธิการบดีฯ ขยายความว่า ตัวอย่างของประเทศเกาหลีใต้หลังผ่านสงครามต้องประสบกับความยากจน แต่ทุกวันนี้พึ่งพาตัวเองและขับเคลื่อนประเทศด้วยการสร้างสิ่งต่างๆ นำมาใช้เองในประเทศ ฉะนั้นบางประเทศที่เคยแย่กว่าประเทศไทย ทุกวันนี้สร้างตัวกลับมาได้ดีกว่า เพราะมีการเปลี่ยนแปลงด้านการศึกษาทุกรูปแบบอย่างรวดเร็ว

"การศึกษาในประเทศไทยยังถูกแบ่งออกเป็นสายศิลป์ สายวิทย์ สายศิลป์ภาษา ขณะที่ระบบการศึกษาของต่างประเทศไม่แบ่งเด็กออกเป็นสายอีกต่อไป เนื่องจากเด็กสามารถเรียนรู้ได้ตามที่ต้องการและเรียนรู้อย่างเข้าถึง รู้ลึกรู้จริง วันนี้ที่ประชุมอธิการบดีแห่ง ประะเทศไทย (ทปอ.) จึงส่งสัญญาณว่าทุกมหาวิทยาลัยจะไม่มุ่งแข่งกันเอง แต่ควรเข้ามาร่วมมือกันเปลี่ยนแปลงรูปแบบการศึกษาใหม่" ศ.สุชัชวีร์ กล่าว

ทั้งนี้ นโยบายไทยแลนด์ 4.0 ในยุค ทปอ.พลัสพลัส เป็นการเปลี่ยนคุณภาพชีวิตของประชาชนที่มีรายได้ปานกลาง เพิ่มขึ้นเป็นรายได้ระดับสูง ไม่ใช่การขายสินค้าราคาถูกเพียงอย่างเดียว แต่ต้องมีนวัตกรรมสมัยใหม่เพื่อทำให้แข่งขันบนเวทีโลก พร้อมทั้งสร้างสัมพันธ์กับภาคการค้า ภาคอุตสาหกรรม และภาคธุรกิจ ที่สำคัญต้องไม่ทิ้งใครไว้เบื้องหลังด้วยการส่งเสริมสังคมผู้สูงอายุ สิ่งแวดล้อม ก้าวพ้นกับดักความยากจน ลดความเหลื่อมล้ำ ยกเลิกความคิดที่ว่ามหาวิทยาลัยของฉันเท่านั้น เพราะมหาวิทยาลัยเป็นของทุกคน ดังนั้นจึงต้องช่วยเหลือระหว่างกัน อย่านั่งรอแต่วันข้างหน้า แต่ควรลงมือทำตั้งแต่วันนี้

ขณะที่มุมภาคบริษัทเอกชนต้องการแรงงานคุณภาพเข้ามาร่วมงาน เพื่อสานต่อและพัฒนาเทคโนโลยีให้ทันสมัยก้าวทันโลกที่เปลี่ยนผ่านอย่างรวดเร็ว โดยมุ่งเน้นเปิดโอกาสให้พนักงานได้กล้าแสดงความคิดเห็น กล้าสร้างสรรค์และเปิดโอกาสให้เรียนรู้เพิ่มศักยภาพมากขึ้น

เอกพล ณ สงขลา ผู้ช่วยกรรมการ ผู้อำนวยการใหญ่ บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ กล่าวว่า เราต้องการนักศึกษาที่จบออกมาพร้อมทำงาน สามารถวิเคราะห์ปัญหาที่อยู่ตรงหน้าได้ ไม่ใช่เชื่อผู้ใหญ่เพียงอย่างเดียว ทั้งยังต้องเป็นผู้ฟังเชิงรุกด้วย และหากได้เข้าไปทำงานในบริษัทใดก็ตามควรรีบเรียนรู้ให้มาก เพียงเท่านี้ก็สามารถสร้างคุณค่าหากต้องก้าวออกไปเผชิญโลกกว้างสร้างธุรกิจของตัวเองได้

วนัส แต้ไพสิฐพงษ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เบทาโกร กล่าวว่า ภาคเอกชนต้องการนักศึกษาที่อยากนำความรู้ที่มีไปช่วยสังคม เนื่องจากบริษัทสร้างระบบงานแบบครอบครัว เป็นไปได้หรือไม่ที่มหาวิทยาลัยในอนาคตจะสร้างหลักวิชาที่วางแผนงานป้อนนักศึกษาจบใหม่ให้ตอบสนองตำแหน่งงานของบริษัท เราอยากได้คนที่มีจิตสาธารณะ เนื่องจากบริษัทกำลังดำเนินการสร้างชุมชนยั่งยืน

ตัวแทนจากบริษัท หัวเว่ย กล่าวว่า โลกยุคปัจจุบันหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่คนมีชีวิตอยู่กับเทคโนโลยี ดังนั้นนักเรียนยุคใหม่ต้องเรียนรู้ที่จะใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้เกิดประโยชน์ตามความต้องการ เราต้องการความรู้จากนักศึกษาจบใหม่ด้านคอมพิวเตอร์เทคโนโลยี ไม่จำเป็นต้องเก่งเทคโนโลยีที่สุด แต่ต้องใช้งานให้เป็น และมา ต่อยอดเข้ากับงานของบริษัทได้ อีกทั้งมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ตอบสนองความต้องการ เราไม่ต้องการเด็กจบใหม่ที่สมบูรณ์พร้อม แต่ต้องการคนที่มีความพร้อมทำงาน รวมถึงท่าทีที่พร้อมคิดสร้างสรรค์อยู่เสมอด้วย

หลังจากนี้มหาวิทยาลัยทุกแห่งต้องปรับเปลี่ยนรูปแบบการเรียนการสอน เปิดเวทีให้นักศึกษาได้แสดงผลงานตอบสนองความต้องการบุคลากรที่มีศักยภาพเข้ามาสู่บริษัทเอกชน อีกทั้งอาจารย์ต้องเปิดใจเรียนรู้ภาคธุรกิจให้มากขึ้น เพราะบรรยากาศการเรียนแตกต่างจากชีวิตจริงโดยสิ้นเชิง