นวัตกรรมสีเขียว (Green Innovation)

วิฑูรย์ สิมะโชคดี

เรื่อง "Green Industry" (อุตสาหกรรมสีเขียว) ของ "กระทรวงอุตสาหกรรม" ก็ต้องถือว่าเป็น "Green Innovation" (นวัตกรรมสีเขียว) ประเภทหนึ่งด้วย

เพราะเนื้อหาแนวทางปฏิบัติและวิธีการรับรองของ "Green Industry" เกิดขึ้นจากมันสมองของ "คณะทำงาน" หรือ "Support Team" ที่ผม ตั้งขึ้นในสมัยที่เป็นปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม ทีมงานทุกคนทุ่มเททั้งแรงงานและความคิด โดยหารือร่วมกับนักวิชาการและหน่วยงานต่างๆ หลายต่อหลายครั้งจนตกผลึก ได้คำนิยามของ "Green Industry" และ "บันได 5 ขั้นสู่อุตสาหกรรมสีเขียว" เป็นมาตรฐานฉบับของไทยเราเอง ที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง ซึ่งยังคงมีผลทางปฏิบัติและมีการ รับรองให้วุฒิบัตรที่ระบุระดับของ Green Industry จนถึงปัจจุบันนี้

ว่าไปแล้ว "นวัตกรรม" (Innovation) มักจะเกิดขึ้นจากความพยายามของมนุษย์ในการปรับปรุงหรือเปลี่ยนแปลงเรื่องใดๆ รอบตัวให้ดีขึ้น (ไม่ว่าจะเป็นสิ่งของ อุปกรณ์เครื่องใช้ รวมทั้งสภาพแวดล้อม) จึงมี นักวิชาการหลายท่านให้ความหมายของ "นวัตกรรม" ว่า "การทำสิ่งหนึ่งสิ่งใดให้ดีขึ้นกว่าเดิม" เพราะเมื่อเราพยายามทำอะไรให้ดีขึ้น เราก็ต้องคิดต้องหาวิธีใหม่ๆ เพื่อทำให้สิ่งนั้นๆ หรือเรื่องนั้นๆ ดีขึ้น อย่างน้อยก็เพื่อให้เราสามารถใช้ชีวิตได้ง่ายขึ้น ทำอะไรๆ ได้เร็วขึ้น หรือสะดวกขึ้น ซึ่งหมายถึงการทำงานหรือการผลิตมีประสิทธิภาพมากขึ้น และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นด้วย

"นวัตกรรม" จึงไม่ใช่เรื่องที่เข้าใจยาก หรือไกลตัวอย่างที่หลายคนคิด แต่เป็นเรื่องใกล้ตัวที่เกิดมีขึ้นนานมาแล้ว ตั้งแต่มีโลกนี้เกิดขึ้น และมีมนุษย์หรือสัตว์ที่สามารถใช้สมองคิดอ่านเพื่อการต่างๆ แล้ว

บ่อยครั้งที่ "นวัตกรรม" จะสอดคล้องกับคำว่า "พัฒนา" เพราะนวัตกรรม ก็คือ การแสวงหาหรือการสร้าง "สิ่งใหม่ๆ" ที่ทำให้ชีวิตดีขึ้นกว่าเดิม ดังนั้นเมื่อนวัตกรรมทำให้เกิดของใหม่หรือผลลัพธ์ใหม่ๆ นวัตกรรมจึงทำให้เกิดการพัฒนาด้วย แต่ทุกวันนี้นวัตกรรมมักจะเน้นไปในเรื่องของการใช้ "เทคโนโลยี" เพื่อทำให้เกิดสิ่งใหม่ๆ มากกว่าการใช้ความคิด ต่อยอดของเดิมเพื่อทำให้เกิดสิ่งใหม่ๆ

ปัจจุบันเราต่างตระหนักถึงความเสียหายจากปัญหาด้านมลพิษสิ่งแวดล้อม ที่มีผลทำให้โลกร้อนขึ้น จนมีผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงในเรื่องของฤดูกาล เกิดภัยธรรมชาติบ่อยขึ้น และมีผลต่อทุกชีวิตบนโลก ผู้คนทั่วโลกจึงหันมาให้ความสำคัญกับการดูแลรักษาและฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมมากขึ้น ด้วยการยึดหลักการของ "การพัฒนาอย่างยั่งยืน" (Sustainable Development : SD) ที่เน้นให้คนรุ่นหลังยังมีโอกาสได้เห็นได้ใช้ทรัพยากรธรรมชาติ เช่นเดียวกับที่คนรุ่นเราได้เห็นได้ใช้

ทุกวันนี้จึงมีคนพูดถึง "Green Innovation" มากขึ้น ในเชิงของการเป็นอีกหนึ่ง "ทางเลือก" สำหรับการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน และการก้าวเข้าสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยให้ความหมายของคำว่า "Green Innovation" (นวัตกรรมสีเขียว) หมายถึง วิธีคิด วิธีปฏิบัติ และวิธีบริหารจัดการที่ยึดเอา "คุณภาพที่ดีของสิ่งแวดล้อม" เป็นศูนย์กลาง ซึ่งเกี่ยวข้องกับการออกแบบผลิตภัณฑ์หรือกระบวนการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม การป้องกันมลพิษ การรีไซเคิลของเสีย เป็นต้น

แนวความคิดในเรื่องของ Green Innovation นี้จึงมีความสอดคล้องกับแนวความคิดของการพัฒนาอย่างยั่งยืน ที่สามารถตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคได้ตามปกติ และผู้ผลิตเองก็ได้ประโยชน์ในการลดต้นทุนการผลิตจากการปรับปรุงกระบวนการผลิตให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมด้วย

หลายประเทศในโลกจึงสนับสนุนและพัฒนาแนวความคิดเรื่อง "Green" ในวงกว้าง ไม่ว่าจะเป็น Green Labours, Green Logistics, Green Supply Chain และ Green อื่นๆ อีกมากมาย Logistics Green Suppychain การจัดการที่เกี่ยวข้องกับการออกแบบ

ทั้งหมดทั้งปวงนี้ เพียงต้องการให้เห็นว่า เมื่อโลกเกิดภาวะสิ่งแวดล้อมเปลี่ยนแปลงไปมากเท่าใด เรายิ่งมีความจำเป็นต้องอาศัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม เพื่อสร้างความสมดุลให้กับการเปลี่ยนแปลงที่เลวลง เพื่อให้โลกและพวกเราทุกคนมีชีวิตที่ดีขึ้น ภายใต้ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมที่ใสสะอาดด้วย "Green Innovation" ครับผม !