ข่าวดีและร้าย ของการเปลี่ยนแปลง

จิรภัทร สำเภาจันทร์ผู้บุกเบิกแฟรนไชส์ร้านสารพัดบริการรายแรกของไทยที่ปรึกษาด้านการตลาดและ ธุรกิจแฟรนไชส์

ช่วงนี้หน่วยงานเศรษฐกิจของไทยโดยเฉพาะภาครัฐ ได้ออกมาบอกข่าวที่ (เริ่มจะดี) แก่คนไทยหลายๆ เรื่อง แต่หากท่านไม่ได้ติดตามผมขออัพเดทข่าวดีให้ท่านทราบว่า ขณะนี้ตัวเลขการส่งออกของไทยดีที่สุดในรอบ 6 ปี โตถึง 2.36 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ เติบโตไป 9.9%

สำหรับภาคท่องเที่ยว ก็ปรากฏว่าปีที่แล้วนักท่องเที่ยวเข้ามาเยือนไทยสูงปรี๊ดราว 35.34 ล้านคน (เทียบราวๆ ครึ่งหนึ่งของประชากรไทย) เติบโตขึ้นราว 8.7% ไม่รวมตัวเลขการลงทุนของภาครัฐที่อัดฉีดกระตุ้นเศรษฐกิจผ่านโครงการเมกะโปรเจกต์ และโครงการที่พุ่งตรงไปยังผู้มีรายได้น้อยที่ทำอย่างเต็มที่ ส่วนตลาดหุ้นของไทยก็เขียวสดใสซาบซ่าพุ่งทะยานด้วยเม็ดเงินลงทุนจากต่างประเทศ

ด้วยตัวเลขสัญญาณบวกหลายตัวขนาดนี้ ทำให้ภาพเศรษฐกิจไทยน่าจะดีใช่ไหมครับ ...

แต่นักธุรกิจภาค sme หลายๆ ท่านทำไมยังบ่นว่าเศรษฐกิจไม่ดี ต่อเนื่องยาวนาน กิจการไปลำบาก จนหลายๆ กิจการก็มีอันต้องพับฐานลงไป เหตุก็มีอยู่หลายปัจจัยที่น่าสนใจครับ

ส่วนสำคัญที่ผมพบเห็นกิจการหลายแห่งที่เดินหน้าลำบากนั้น พบว่า สาเหตุหนึ่งเกิดจากการที่ผู้ประกอบการเผชิญกับสภาพเศรษฐกิจที่ไม่สดใสนักต่อเนื่องกันมานาน จนทำให้กระสุนดินดำที่มีอยู่ไม่มากอยู่แล้ว ยิ่ง ร่อยหรอลงไป จนติดตัวแดงขาดทุนต่อเนื่อง ยิ่งกู้เงินมาโปะก็ไม่พอ แถมด้วยดอกเบี้ยพัลวันจะถาโถม

อีกเหตุหนึ่งที่หลายๆ กิจการยังไม่ค่อยรู้สึกถึงเศรษฐกิจที่มีตัวเลขดีขึ้น ก็เพราะเงินที่เข้าสู่ระบบเศรษฐกิจจะค่อยๆ หมุนเวียนจากธุรกิจหนึ่งไปสู่อีกธุรกิจหนึ่ง ซึ่งต้องใช้เวลาสักระยะ และธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องกับภาคเศรษฐกิจที่ได้รับการกระตุ้นเติบโต จะได้รับอานิสงส์ก่อน ทำให้รับรู้ได้ก่อนและรวดเร็วกว่า ดังนั้นอาจต้องร้องเพลงให้ใจเย็นๆ ลงก่อนนะครับ

ส่วนธุรกิจที่บ่นจะเป็นจะตายเสียให้ได้ และอาจตายจริงๆ คือธุรกิจที่ได้รับผลกระทบจากความเปลี่ยนแปลงของโลกดิจิทัล การขยายตัวของคู่แข่งรายใหญ่ ตลอดจนพฤติกรรมของผู้บริโภคยุคใหม่ ซึ่งเราๆ ท่านๆ ก็คงรับทราบกัน ว่าธุรกิจใดได้รับผลกระทบบ้าง เช่น ธุรกิจทีวี หนังสือ นิตยสาร ร้านค้าของชำ ร้านวีซีดี ร้านอินเทอร์เน็ต ตลาดสด ซึ่งก็อาจจะเรียกตามคำฮิตว่า Disrupt

คำว่า Disrupt หมายถึงบางสิ่งที่ดำเนินอยู่ ต้องสะดุดลง เพราะได้รับผลกระทบจากปัจจัยอื่น เช่น เราเคยใช้ไม้บรรทัดคำนวณ หรือ Slide rule ต้องหายไปเพราะทุกคนหันไปใช้เครื่องคิดเลข หรือเทเลกซ์ ที่ต้องหายไปเพราะมีเครื่องแฟกซ์มาใช้แทน หรือฟิล์มถ่ายภาพ ต้องหายไปเพราะกล้องดิจิทัล เป็นต้น

ดังนั้นสิ่งสำคัญที่สุดที่จะผลักดันให้กิจการเดินต่อไปได้เมื่อเจอภาวะเช่นนี้ ก็ไม่พ้นการปรับตัว ให้เร็ว ตัดใจให้ไว

เนื่องจากโลกยุคใหม่นั้นเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว และต้องเรียนรู้ตลอดเวลา ความรู้เมื่อ 10 ปีที่แล้ว อาจใช้ทำธุรกิจในขณะนี้ไม่ได้อีกต่อไป สถานการณ์เปลี่ยน คนเปลี่ยน ธุรกิจเปลี่ยน

หากท่านอยู่ในธุรกิจที่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลง อย่าคิดว่าจะจัดโปรโมชั่น ลดต้นทุน ออกสินค้าใหม่ แล้วจะได้ผล แต่ต้องคิดหาช่องทางจำหน่ายใหม่ หรืออาจต้องเปลี่ยนรูปธุรกิจกันเลยทีเดียว

หลายกิจการปรับตัวไม่ได้ ปรับไม่ทัน แต่ไม่อยากปิดตัวลง ก็มักดิ้นหาทางออกด้วยการขายกิจการบางส่วนหรือทั้งหมดออกไป ให้กิจการขนาดใหญ่ซื้อไปประกอบร่างกับธุรกิจเดิมให้แข็งแกร่งกว่าเดิม พบว่าระยะ 5 ปีที่ผ่านมามีการเปลี่ยนมือของกิจการที่มากกว่าปกติ เพราะเถ้าแก่กิจการเดิมไม่สามารถทนต่อการขาดทุน หรือขยายกิจการท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงอย่างหนักนี้ไม่ได้ ซึ่งแรงกดดันนี้ทำให้ แบรนด์ดัง กิจการดีที่เคยมีชื่อเสียง เปลี่ยนไปอยู่ใต้สังกัดบริษัทกลุ่มทุนใหญ่

หันมาสำรวจกันหน่อยครับว่ากิจการท่านเป็นอย่างไร และคิดต่อไปว่าอนาคตกิจการของเราจะยังคงมีความต้านทานความเปลี่ยนแปลงได้อีกนานแค่ไหน หลายๆ คนคิดว่ากิจการที่เราเป็นเจ้าของ ผู้ถือหุ้น พนักงาน จะมีความแข็งแรง มั่นคงสถาพร อยู่ยั้งยืนยง ...แต่จริงๆ แล้วไม่มีอะไรอยู่แน่นอนถาวรโดยไม่มีการเปลี่ยนแปลง ทุกสิ่งล้วนอนิจจัง ไม่เที่ยงแท้ ว่าตามหลักพุทธศาสนา ดังนั้นการรับมือบริหารการเปลี่ยนแปลงนั้นสำคัญมากๆ

อย่าหลงว่ากิจการของเราที่เราบริหารหรือเป็นแม้พนักงานจะยังคงเติบโตดีอยู่เสมอ เพราะถ้าท่านคิดประมาทแบบนี้ ให้ดูสิครับว่า หนทางแห่งความตายจะมาในไม่ช้า

ดังนั้น ในทุกเศรษฐกิจที่ดีจะมีกิจการที่ล้มตาย และในทุกเศรษฐกิจที่ ไม่ดีก็มีกิจการที่ร่ำรวย แล้วอะไรคือสิ่งที่ทำให้เป็นเช่นนั้น ลองตรองดูนะครับ