ถอดบทเรียนหวย 30 ล้าน...ต้องปฏิรูปกระบวนยุติธรรมอย่างจริงจัง

ดร.ธนิต โสรัตน์ รองประธานสภาองค์การนายจ้างผู้ประกอบการค้าและอุตสาหกรรมไทย

ปกติผมจะถนัดเขียนเกี่ยวกับเศรษฐกิจและการเมือง แต่เรื่องหวย 30 ล้านระหว่างลุงจรูญกับครูปรีชา อลเวงว่าใครเป็นคนเก็บ ใครเป็นคนถูกหวย แต่แน่ๆ เจ๊ๆ แผงขายลอตเตอรี่กับกลุ่มตํารวจเมืองกาญจนบุรีอาจถูกหางเครื่องกลายเป็นผู้ต้องหาเสียเอง สังคมและสื่อให้ความสนใจเรื่องนี้มาอย่างต่อเนื่อง ขนาดเบี่ยงเบนเรื่องนาฬิกายี่ห้อดังที่ใครบางคนใส่แล้วยิ่งดังกว่าเดิมหวย 30 ล้านบาทมาจนโค้งสุดท้ายผู้ที่ติดตามคงคาดเดาได้ว่าเรื่องนี้จะจบอย่างไร

หากจะถอดบทเรียนคงได้หลายประเด็น เริ่มจากเห็นได้ชัดว่าคนไทยเป็นพวกบ้าหวยและคนขายลอตเตอรี่ส่วนใหญ่เป็นเจ๊ คุณสมบัติมีความจําดีเลิศว่าขายหมายเลขอะไรให้กับใคร หวยออกมีบริการโทรศัพท์เข้าถึงลูกค้า กระบวนการสลากกินแบ่งของไทยมีโซ่อุปทานที่ใหญ่ที่สุดของประเทศไล่เรียงตั้งแต่รัฐบาลเป็นเจ้ามือผ่านเอเยนต์ ยี่ปั๊ว-ซาปั๊ว ไปจนถึงผู้ขายแผงรายย่อยระดับท้องถิ่นที่ดังๆ เช่น เจ๊พัช เจ๊เกียว เจ๊บ้าบิ่น เจ๊ดํา เจ๊กิ้ง (บุรีรัมย์) เจ๊ทิพย์ (สัตหีบ) ฯลฯ

ในแต่ละงวดมีการพิมพ์สลากลอตเตอรี่ถึง 71 ล้านใบ จําหน่ายหมดเกลี้ยงทุกงวด แต่จะมีผู้โชคดีจริงๆ ถูกรางวัลที่ 1 ซึ่งมีเพียง 71 ใบ ได้เงินรางวัล 6 ล้านบาท โอกาสถูกแจ็กพอต มีเพียงริบหรี่สัดส่วนเพียง 1 ต่อล้านเท่านั้น ข้อมูลปีงบประมาณ 2560 กองสลาก ส่งเงินเป็นรายได้เข้ารัฐ 30,948 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปีก่อนหน้าร้อยละ 19.4 เป็นรัฐวิสาหกิจที่ ทํารายได้เป็นอันดับ 1 แซงหน้า ปตท. การไฟฟ้าฝ่ายผลิต-ส่วนภูมิภาค และธนาคารออมสินแบบไม่เห็นฝุ่น

คนไทยเสพติดหวยเห็นได้จาก จํานวนสลากออกเพิ่มขึ้นทุกปี เพราะทํารายได้เป็นกอบเป็นกําเข้ารัฐ ดูดทรัพย์เงินของประชาชนตั้งแต่เด็กเกิดใหม่ไปจนถึงคนชราเฉลี่ยปีละ 470 บาท/คน นี่ยังไม่รวมหวยใต้ดินอีกปีละกว่า 92,000 ล้านบาท มีงานวิจัยระบุว่า คนไทยอายุตั้งแต่ 18 ปี จะเริ่มซื้อหวยทั้งบนดินและใต้ดิน ยิ่งคนมีการศึกษาน้อยและมีรายได้ต่ำจะใช้เงินเล่นหวยในสัดส่วนที่สูงมาก แต่หวยกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตและสังคม อย่างน้อยงวดหนึ่งซื้อ 1 ใบนอนฝันได้หลายวันว่าจะเป็นเศรษฐี ลอตเตอรี่จึงมีส่วนสําคัญทางจิตวิทยามวลชนเพราะเป็นการซื้อขวัญของชาวบ้าน ซึ่งไม่รู้ว่าชีวิตนี้จะรวยได้อย่างไร

กลับมาเรื่องคดีหวยหายประเด็นนี้แสดงให้เห็นว่าสังคมไทยอยู่ในสภาวะวิกฤตศรัทธา แค่ดูหน้าตาอาชีพ การศึกษาไม่สามารถบ่งบอกว่าเป็นคนดีหรือคนเลว เห็นได้จากคู่กรณีคนหนึ่งเป็นครูระดับชํานาญการพิเศษสอนเรื่องพุทธศาสนา อ้างว่าทําลอตเตอรี่หายพูดจาน่าเชื่อถือ อีกคนเป็นอดีตนายตํารวจดูหน้าซื่อบอกเป็นคนซื้อหวยจริง แต่กลายเป็นผู้ต้องหา ไม่รู้ว่าใครพูดจริงหรือโกหก เกมผลัดกันไปผลัดกันมา ทําให้สังคมสนใจถือหางเชียร์กัน แต่ตอนนี้คงพอรู้เค้าแล้วว่าจะออกไปทางใคร

คดีนี้เล่นกันเป็นกระบวนการตั้งแต่พยานที่ไม่น่าเชื่อถือ แถมมีตํารวจ ระดับบิ๊กของจังหวัดเข้ามามีส่วนร่วม ซึ่งไม่ได้บอกว่าคดีนี้ตํารวจในพื้นที่มีส่วนเกี่ยวข้องหรือไม่ เพียงแค่ประมวลจากการที่จเรตํารวจแห่งชาติสั่งให้มีการย้ายนายตํารวจใหญ่ระดับผู้บังคับ การตํารวจในพื้นที่ แถมมีเอกสารลับประกอบคําสั่งย้ายหลุดออกมาทํานองตํารวจใหญ่ของจังหวัดเป็นคนสั่งการให้แก้ไขสํานวนให้เอื้อต่อครูปรีชา ผิดถูกอย่างไรคงต้องรอทางสํานักงานตํารวจแห่งชาติบอกว่าจะแถลงเป็นทางการ ในวันพุธนี้

คําถามถอดบทเรียนคดีหวยอื้อฉาวคงต้องมีการทบทวนกระบวนการยุติธรรมของประเทศใหม่หมด เพราะอยู่ในช่วงปฏิรูปโครงสร้างตํารวจ ใหม่ แต่ความคืบหน้าดูแล้วน่าจะ เป็นเพียงการปรับปรุงย่อยๆ มากกว่า กรณีครูปรีชาและหมวดจรูญซึ่งมี ตําแหน่งหน้าที่และเป็นคนมีการศึกษาขนาดมีสื่อมวลชนติดตามกระบวนการสอบสวน ยังไม่ค่อยจะโปร่งใสเพราะ มีเดิมพันสูง

หากคดีนี้ไม่ดังเป็นแค่ชาวบ้านธรรมดาที่อาจเคราะห์ร้ายไปเจอเหตุ การณ์คล้ายๆ กัน เช่น ยักยอกทรัพย์ คดีบุกรุก ยัดยาเสพติด กลั่นแกล้งโทษอาญาต่างๆ ทั้งที่ตนเองไม่ผิดแต่อาจกลายเป็นผู้ต้องหาติดคุกติดตะราง เป็นผลจากการที่เจ้าหน้าที่สอบสวน ไม่ใส่ใจทําสํานวนแบบผ่านๆ ได้ประโยชน์จากคดี ทําตัวไม่เป็นกลาง และหรือเกรงใจนายถึงกับมีการแก้ สํานวน ฉีกสํานวน เปลี่ยนข้อเท็จจริง หมกเม็ดหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ กรณีหวย 30 ล้านจากข้อมูลลับที่เล็ดลอดออกมามีการทํากันเป็นกระบวนการ ขนาดขโมยหลักฐานในโต๊ะของสารวัตรสอบสวนยังทํากันได้ ต้องให้เครดิต พล.ต.อ.จักรทิพย์ ชัยจินดา ที่ลงมารื้อคดีใหม่ด้วยตนเองช่วยกู้ภาพพจน์ให้กับตํารวจ

"หวยหล่น" เป็นมากกว่าใครทําลอตเตอรี่หายหรือใครโกหก แต่เรื่องนี้ยกระดับกลายเป็นคดีตัวอย่างท้าทายกระบวนการยุติธรรม เพราะประชาชนและสื่่อมวลชนไม่เชื่อถือการทํางาน ของตํารวจที่ดูเป็นพิรุธ ไม่โปร่งใส มีบิ๊กตํารวจไปจนถึงนายตํารวจระดับจังหวัดเข้ามามีส่วนร่วม การสืบสวนต้องให้ประจักษ์โดยเร็วว่าใครผิด-ใครถูก ใครมีส่วนร่วมต้องเปิดเผยออกมาให้ได้ เป็นการกอบกู้วิกฤตศรัทธาของสํานักงานตำรวจแห่งชาติและอาจกระทบไปถึงวิกฤตศรัทธาความเชื่อถือของรัฐบาล ซึ่งเวลานี้ก็ลดน้อยถอยลงไปมากแล้ว...จริงๆ นะครับ n

สนใจรายละเอียดเพิ่มเติมดูได้ทางเว็บไซต์ www.tanitsorat.com หรือ www.facebook.com/tanit.so