เมื่อคำพูดเป็นนาย

โดย ขรัว76

ธรรมะหลังข่าววันนี้ ขอยกประเด็น คำพูดเป็นนาย จากการที่คนดังพูดโดยไม่ระมัดระวัง คือ พล.ต.อ.สมยศ พุ่มพันธ์ุม่วง อดีตผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ ให้สัมภาษณ์ผ่านทีวีช่องหนึ่งว่า การเป็นตำรวจของเขาเป็นที่รู้กันทั่วไปว่าเป็นเพียงไซด์ไลน์ งานหลักคือทำธุรกิจ กลายเป็นประเด็นให้วิจารณ์แบบที่คาดไม่ถึง เพราะผู้พูดเป็นนายตำรวจ เกษียณอายุไปแล้วก็ยังใช้ชื่อยศที่ได้รับพระราชทานนั้น

อีกท่านหนึ่งพูดแล้วสะเทือนคณะรัฐมนตรีชุดปัจจุบัน ได้แก่ นพ. ธีระเกียรติ เจริญเศรษฐศิลป์ รมว.ศึกษาธิการ ที่ไปเปิดมุมมองด้านจริยธรรมเทียบรัฐมนตรีไทยกับรัฐมนตรีอังกฤษ เรื่องนาฬิกา กับการมาประชุมสาย รัฐมนตรีไทยเฉยๆ เรื่องนาฬิกาหรู ส่วนรัฐมนตรีอังกฤษลาออกเพราะมาประชุมสายเพียง 60 วินาที ใครได้ยินก็ชื่นชมว่าเป็นรัฐมนตรีจริยธรรมเยี่ยม แต่กลับถึงไทยขอโทษที่ผิดมารยาท และอยู่ต่อ

คำพูดทั้งสองท่านกลายเป็นหอกทิ่มแทงตนเอง

อย่างไรก็ตาม เรื่องแบบนี้จะไม่เกิด ถ้านึกถึงคำเตือนใจของ พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ อดีตนายกรัฐมนตรี ที่เคยพูดว่า ก่อนพูดเราเป็นนายคำพูด พูดแล้วคำพูดเป็นนายเรา

ถ้าไม่ต้องการให้คำพูดเป็นนายเรา แต่จำเป็นต้องพูด จะมีวิธีการอย่างไร ท่านผู้รู้บอกว่าให้ใช้หลักการ หรือพระพุทธพจน์ของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่ตรัสไว้เมื่อ 2,600 ปี ปัจจุบันก็ยังใช้ได้

พุทธพจน์นั้นเป็นลักษณะอุปมาอุปไมย ที่ตรัสแก่อภัยราชกุมาร ที่ปรากฏอยู่ในอภัยราชกุมารสูตร พระไตรปิฎกเล่มที่ 13 มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ ซึ่งพระพุทธองค์ตรัสว่าราชกุมาร !

1.ตถาคตรู้ชัดซึ่งวาจาใด อันไม่จริงไม่แท้ ไม่ประกอบด้วยประโยชน์และไม่เป็นที่รักที่พึงใจของผู้อื่นตถาคตย่อมไม่กล่าววาจานั้น.

2.ตถาคตรู้ชัดซึ่งวาจาใด อันจริง อันแท้ แต่ไม่ประกอบด้วยประโยชน์และไม่เป็นที่รักที่พึงใจของผู้อื่น ตถาคตย่อมไม่กล่าววาจานั้น.

3.ตถาคตรู้ชัดซึ่งวาจาใด อันจริง อันแท้ ประกอบด้วยประโยชน์ แต่ไม่เป็นที่รักที่พึงใจของผู้อื่นตถาคตย่อมเลือกให้เหมาะกาล เพื่อกล่าววาจานั้น.

4.ตถาคตรู้ชัดซึ่งวาจาใด อันไม่จริง ไม่แท้ ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ แต่เป็นที่รักที่พึงใจของผู้อื่นตถาคตย่อมไม่กล่าววาจานั้น.

5.ตถาคตรู้ชัดซึ่งวาจาใด อันจริง อันแท้ แต่ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ แต่ก็เป็นที่รักที่พึงใจของผู้อื่นตถาคตย่อมไม่กล่าววาจานั้น.

6.ตถาคตรู้ชัดซึ่งวาจาใด อันจริง อันแท้ ประกอบด้วยประโยชน์และเป็นที่รักที่พึงใจของผู้อื่นตถาคตย่อมเป็นผู้รู้จักกาละที่เหมาะ เพื่อกล่าววาจานั้น. ท่องจำหลัก 6 ข้อนี้ไว้ จะทำให้คิดก่อนพูด คำพูดจะได้ไม่เป็นนายเรา