เปิดแผนช่วยไทย เข้าถึงบริการการเงิน

หลายคนยังสงสัยว่าจำเป็นมากหรือที่ไทยต้องเปิดช่องให้ธนาคารแต่งตั้งตัวแทนธนาคารพาณิชย์ (แบงก์กิ้ง เอเยนต์) ง่ายขึ้น ซึ่งงานวิจัยเรื่อง บริการทางการเงินของประเทศไทย : มุมมองเชิงพื้นที่จากข้อมูลจุดพิกัดกว่า 3 แสนจุดทั่วประเทศ ตอบคำถามเรื่องนี้ได้

งานวิจัยนี้ทำโดย โสมรัศมิ์ จันทรัตน์ หัวหน้ากลุ่มงานวิจัยด้านระบบการเงิน และ อัจจนา ล่ำซำ หัวหน้ากลุ่มงานวิจัยด้านเครือข่ายวิจัยและการสื่อสาร สถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ โดยศึกษาข้อมูลพิกัดผู้ให้บริการทางการเงินในปัจจุบันและผู้ที่อาจทำหน้าที่แบงก์กิ้งเอเยนต์ ได้รวมกว่า 3 แสนจุดทั่วประเทศจากกูเกิลแมป แต่ไม่รวมกองทุนหมู่บ้าน

โสมรัศมิ์ กล่าวว่า ถ้าวัดการเข้าถึงบริการทางการเงินในระบบว่าต้องมีรัศมีการเดินทาง 5 กิโลเมตร (กม.) หมู่บ้านในกรุงเทพฯ และปริมณฑล เข้าถึงบริการการเงินในระบบสูงสุด 95% ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีหมู่บ้านเข้าถึงน้อยสุดเทียบภาคอื่นแค่ 30% แม้มีส่วนหนึ่งของภาคนี้เข้าถึงบริการการเงินของสถาบันการเงินกึ่งในและนอกระบบอย่างสหกรณ์ แต่ที่น่าตกใจคือ 40% เข้าไม่ถึงช่องทางเหล่านี้เลย

ข้อมูลครึ่งปีหลังปี 2559 เกี่ยวกับจำนวนบริการทางการเงิน พบว่าไทยมีเครื่องกดเงินอัตโนมัติ (เอทีเอ็ม) 26.5 เครื่อง/1 แสนคน สาขาธนาคาร 20.9 สาขา/1 แสนคน สหกรณ์ 13 แห่ง/1 แสนคน เมื่อนำจุดพิกัดหมู่บ้านกว่า 6.74 หมื่นจุดทั่วไทย วัดความใกล้และไกลในการเข้าถึงบริการทางการเงิน มีค่าเฉลี่ยใกล้สุดเพื่อเข้าถึงเอทีเอ็ม 6.6 กม. สาขาธนาคาร 6.9 กม.

ขณะที่ระยะทางใกล้สุดที่เข้าถึงสถาบันการเงินกึ่งในระบบ ได้แก่ สหกรณ์อยู่ที่ 5 กม. โรงจำนำ 27 กม. สถาบันการเงินนอกระบบ เช่น สหกรณ์กลุ่มอาชีพต่างๆ 7.9 กม. สถาบันการเงินชุมชน 28.5 กม. โดยเมื่อแบ่งตามภูมิภาค กรุงเทพฯ และปริมณฑล เข้าถึงบริการทางการเงินในระบบด้วย ระยะทางใกล้ที่สุด ส่วนภาคเหนือเข้าถึงในระยะทางไกลที่สุด อีกทั้งมีความแตกต่างของการเข้าถึงในภาคสูง

เมื่อมองกลุ่มที่เหมาะจะเป็น แบงก์กิ้งเอเยนต์พิจารณาจากที่ตั้งและการหมุนเวียนของสภาพคล่อง ได้แก่ ไปรษณีย์ระยะทางเข้าถึง 7.8 กม. สถานีบริการน้ำมัน 5.4 กม. ร้านสะดวกซื้อ 7.8 กม. ผู้ให้บริการโทรคมนาคมตู้เติมเงิน 13.6 กม. ดังนั้นหากต้องการให้คนพื้นที่ห่างไกลเข้าถึงบริการการเงินดีขึ้น ใช้สถานีบริการน้ำมันจะตอบโจทย์ และถ้าเพิ่มร้านค้าโชห่วย ผู้ประกอบการที่มีเครื่องรูดบัตรเป็นแบงก์กิ้งเอเยนต์ด้วย จะยิ่งเพิ่มโอกาสให้คนพื้นที่ห่างไกลเข้าถึงบริการทางการเงินมากขึ้นอีก ส่วนไปรษณีย์หรือร้านสะดวกซื้อจะเข้าถึงคนในชุมชนเมืองที่ไม่นิยมเข้าสาขาธนาคาร

อัจจนา กล่าวว่า การเข้าถึงบริการทางการเงินยังกระจุกตัวบางพื้นที่ หากธนาคารรวมตัวทำเอทีเอ็มกลางที่ไม่ใช่ของยี่ห้อใดยี่ห้อหนึ่งติดตั้งในพื้นที่ห่างไกลและลดจำนวนตู้เอทีเอ็มที่กระจุกตัวมากเกินไปบางพื้นที่ผ่านการใช้ตู้เอทีเอ็มกลางจะช่วยได้ ส่วนพื้นที่ห่างไกลมากอยู่ตามป่าเขา ต้องใช้แนวทางส่งเสริมให้ทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์มากขึ้น แต่ความท้าทายคือโครงข่ายโทรคมนาคมต้องเอื้อด้วยเพื่อให้ทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์สะดวก