บ้านที่สองของ ‘หางหนาม’

โดย ปริญญา ผดุงถิ่น

พลันที่เห็นภาพของนกกะลิงเขียดหางหนาม (Ratchet-tailed Treepie) ของช่างภาพสัตว์ป่าเชื้อสายกะเหรี่ยงนาม "มายเดย์ วันของฉัน" เด้งมาในเฟซบุ๊กผมก็เมนต์ถามไปทันที "ไปเขาพะเนินทุ่งมาหรือ?"

นักดูนกไม่ว่าหน้าไหนก็คงคิดแบบผม เมื่อเห็นภาพ "หางหนาม" ว่าตามายเดย์ไปเขาพะเนินทุ่งมา เนื่องจากนกตัวนี้ ในเมืองไทยเราพบได้แห่งเดียวบนเขาพะเนินทุ่ง อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน จ.เพชรบุรี จนกลายเป็นสัญลักษณ์ของอุทยานไปแล้ว

ไม่เคยมีรายงานการพบนกกะลิงเขียดหางหนามตามป่าต่ำของแก่งกระจาน จำเพาะเจาะจงต้องเป็นบนเขาพะเนินทุ่งเท่านั้น หากจะมีพบได้แถวป่าล่าง ก็เห็นจะเป็นรูปปั้นเด่นเป็นสง่าตรงป้ายที่ทำการอุทยานเท่านั้น

หรือไม่ก็จะเจอญาติที่หน้าตาคล้ายคลึงที่สุดอย่าง "ไอ้นิโกรตาฝรั่ง" นกกาแวน (Racket-tailed Treepie) ปากหนาเหมือนกัน ตัวดำปื๋อเหมือนกัน ชื่อฝรั่งก็ล้อๆ กันอีกต่างหาก Ratchet กับ Racket

แต่พอดูที่หางเท่านั้น นกกะลิงเขียดหางหนามและนกกาแวน จะแตกต่างกันไกลลิบโลก เพราะตัวหนึ่ง หางเป็นหนามพราว (ดูตามภาพละกัน ไม่ต้องอธิบายให้มากความ) อีกตัว หางไร้หนาม ตรงปลายเป็นตุ้มคล้ายไม้ปิงปอง

กลับมาที่รูปนกของตามายเดย์ พอเจ้าตัวตอบว่า ถ่ายได้จากป่าบ้านเขาเอง ซึ่งก็คือ อ.สวนผึ้ง จ.ราชบุรี ไม่ใช่พะเนินทุ่ง ผมก็ร้องเฮ้ยๆๆ เอาละจุ้ย! โป๊ะแตก! นี่มันข่าวเจ๋งของวงการดูนกเลยเชียวนะ

เพราะแปลว่า นกกะลิงเขียดหางหนาม ไม่ได้มีเฉพาะที่เขาพะเนินทุ่งแห่งเดียว อย่างที่เรารับรู้กันมาหลายสิบปี แต่มันมีบ้านหลังที่สอง ที่สวนผึ้งด้วย

สอบถามเกี่ยวกับข้อมูลการพบ มายเดย์ถ่ายนกกะลิงเขียดหางหนามได้ที่เขาแหลม ซึ่งเป็นภูเขาใกล้ๆ กันกับเขากระโจม แหล่งท่องเที่ยวชื่อดังแห่งหนึ่งของสวนผึ้ง

จุดที่ถ่ายได้ คือบริเวณป่าดิบแล้งใกล้จะถึงยอดเขาแหลม ความสูงประมาณ 1,000 เมตร (เดินขึ้นด้วยฝีเท้ากะเหรี่ยงก็ประมาณ 2 ชั่วโมงครึ่ง) เมื่อวันที่ 5 ม.ค. 2561 เวลาประมาณเที่ยง

ความจริงแล้ว มายเดย์ไม่รู้จักนกกะลิงเขียดหางหนามมาก่อน พอเจอนกที่บินมาเงียบๆ (ไม่ได้ส่งเสียงร้อง "ก้อกแก้กก้ากก้าก" ตามสไตล์แต่อย่างใด) เขาก็ยกกล้องถ่ายรูปมันไว้ก่อน

จากนั้นจึงลงจากเขามาตรวจสอบ จนรู้ชื่อว่าเป็นนกกะลิงเขียดหางหนาม

ผมมีภาพของป่าดิบแล้งแถวยอดเขาแหลมมาให้ดูประกอบเรื่องด้วย ถ่ายภาพโดย "มะลิ ในดวงจันทร์" ซึ่งก็คือช่างภาพสัตว์ป่าคู่หูกับ "มายเดย์ วันของฉัน" นั่นเอง

มายเดย์เกิดบนภูเขาแถวสวนผึ้ง ปัจจุบันทำงานกับมูลนิธิกระต่ายในดวงจันทร์ ซึ่งมีที่ตั้งอยู่ที่ อ.สวนผึ้งเช่นกัน ภารกิจที่ได้รับมอบหมายจากทางมูลนิธิมาสักพักแล้ว คือให้ปีนเขาสำรวจสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมและนกในพื้นที่

การได้เจอพื้นที่ใหม่ของนกกะลิงเขียดหางหนาม ถือเป็นผลงานโบแดงงานสำรวจป่าสวนผึ้งของมายเดย์