เจาะตลาด สปป.ลาว โอกาสที่มาพร้อมกับรถไฟความเร็วสูง

พิศิษฐ์ เสรีวิวัฒนากรรมการผู้จัดการ ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย (EXIM BANK)

เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ผมมีโอกาสเดินทางไป สปป.ลาว ในภารกิจของธนาคาร ซึ่งต้องบอกว่าระยะหลังๆ ที่ไปเยือน สปป.ลาว นั้น ผมสัมผัสได้ถึงการเปลี่ยนแปลงอย่างค่อนข้างชัดเจน ไม่เพียงแค่การเติบโตของเมืองที่ขยายออกไปมากขึ้น แต่ระดับการพัฒนาของเมืองก็สูงขึ้นตามนโยบายของรัฐบาลที่มุ่งเน้นพัฒนาประเทศอย่างจริงจัง เปลี่ยนภาพลักษณ์เดิมๆ ของ สปป.ลาว ที่เป็นเพียงตลาดขนาดเล็กที่ผู้ประกอบการเคยคิดว่าไม่คุ้มกับการเข้าไปทำธุรกิจเพราะมีประชากรเพียง 6 ล้านกว่าคน หรือราวๆ จำนวนประชากรในภาคเหนือของไทย หรือหากมองในมุมของขนาดเศรษฐกิจก็นับว่าเล็กที่สุดในบรรดาประเทศในกลุ่ม CLMVT (กัมพูชา สปป.ลาว เมียนมา เวียดนาม และไทย) หรือเล็กกว่าไทยถึง 25 เท่า ที่สำคัญ สปป.ลาว เป็นประเทศที่ไม่มีทางออกทะเล หรือที่เรียกว่า Land Locked Country ทำให้ สปป.ลาว ต้องประสบกับข้อจำกัดทางเศรษฐกิจมายาวนาน อย่างไรก็ตาม สปป.ลาว ในวันนี้กำลังจะก้าวข้ามสิ่งที่เคยเป็นข้อจำกัดในอดีตด้วยการยกระดับสู่การเป็นสะพานเชื่อม CLMVT เข้ากับจีน โดยใช้จุดแข็งจากการที่ สปป.ลาว เป็นประเทศเดียวที่มีพรมแดนติดกับกัมพูชา เมียนมา เวียดนาม และไทย นั่นหมายถึง สปป.ลาว จะไม่ได้เป็นเพียงตลาดขนาดเล็กๆ ตามลำพังอีกต่อไป แต่จะกลายเป็นตลาดขนาดใหญ่ที่เข้าถึงประชากรมากถึง 1,400 ล้านคน หรือเกือบ 1 ใน 5 ของประชากรโลกด้วยโครงการรถไฟความเร็วสูง

จีน-สปป.ลาว

หลายท่านคงเคยได้ยินอภิมหาโครงการ Belt and Road Initiative ของจีนที่จะเชื่อมโยงเศรษฐกิจของภูมิภาคเอเชีย ยุโรป ตะวันออกกลาง และแอฟริกาเข้าด้วยกันผ่านการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ทั้งทางบกและทางทะเล ซึ่งหนึ่งในเส้นทางสายสำคัญของเอเชีย คือ เส้นทางรถไฟสายคุนหมิง-สิงคโปร์ ครอบคลุมพื้นที่ 5 ประเทศ ได้แก่ จีน สปป.ลาว ไทย มาเลเซีย และสิงคโปร์ ระยะทางรวม 3,900 กิโลเมตร ซึ่งส่วนหนึ่งของ เส้นทางดังกล่าวได้ผ่านเข้าไปใน สปป.ลาว เป็นระยะทางกว่า 400 กิโลเมตร ด้วยโครงการรถไฟความเร็วสูงจีน-สปป.ลาว ที่เริ่มต้นจากคุนหมิงของจีนเข้ามายังตอนเหนือของ สปป.ลาว ผ่านเมืองสำคัญอย่างบ่อเต็น และหลวงพระบางก่อนจะเข้าสู่ตอนกลางของประเทศที่นครหลวงเวียงจันทน์

เส้นทางนี้นับเป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญที่จะเชื่อม สปป.ลาว เข้ากับจีน ตลาดขนาดใหญ่อันดับ 1 ของโลก ซึ่งเท่ากับเป็นการเพิ่มช่องทางให้สินค้าไทยเจาะเข้าสู่ตลาดจีนได้มากขึ้น นอกจากนี้ รถไฟความเร็วสูงจะก่อให้เกิดเมืองเศรษฐกิจใหม่ๆ ตามแนวเส้นทาง รถไฟฯ นอกเหนือจากนครหลวงเวียงจันทน์ อันจะเร่งการเติบโตของสังคมเมือง (Urbanization) ของ สปป.ลาว ให้ขยายตัวอย่างรวดเร็ว พร้อมกำลังซื้อที่เพิ่มขึ้น สิ่งที่จะเกิดขึ้นตามมา คือ โอกาสทางธุรกิจที่จะเปิดกว้างขึ้นในหลายมิติ ซึ่งผมขอนำมาเล่าสู่กันฟังเพื่อจุดประกายให้ผู้ประกอบการ โดยเฉพาะ SMEs มองเห็นลู่ทางทำธุรกิจที่สามารถตอบโจทย์กลุ่มผู้บริโภคใน สปป.ลาว และสอดรับกับไลฟ์สไตล์ยุคใหม่ตามการขยายตัวของเมือง ซึ่งยังมีความต้องการและมีโอกาสอีกมาก

กลุ่มผู้บริโภคใน สปป.ลาว ที่จะเป็นกลุ่มเป้าหมายสำหรับ SMEs ไทยสามารถแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ ชาวลาวที่มีกำลังซื้อมากขึ้นจากการขยายตัวของสังคมเมือง และกลุ่มนักท่องเที่ยวต่างชาติที่มีจำนวนมากกว่าครึ่งหนึ่งของประชากร สปป.ลาว ซึ่งเป็นที่ทราบกันดีว่าชาวลาวนิยมและคุ้นเคยกับสินค้าและบริการของไทยเป็นอย่างดี สังเกตได้จากร้านค้า ซูเปอร์มาร์เก็ต และโรงแรมส่วนใหญ่ใน สปป.ลาว ล้วนใช้เฟอร์นิเจอร์ ของตกแต่ง สิ่งของเครื่องใช้ รวมถึงวัตถุดิบปรุงอาหารจากไทย ขณะเดียวกันอีกหนึ่งกลุ่มสินค้าที่จะได้อานิสงส์ คือ ผลิตภัณฑ์ความงามและเครื่องสำอาง ซึ่งไทยเป็นแหล่งนำเข้าผลิตภัณฑ์ความงามใหญ่ที่สุดของ สปป.ลาว โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์บำรุงผมและเครื่องสำอาง ด้วยสัดส่วนราว 75% อีกทั้งมูลค่าส่งออกจากไทยไป สปป.ลาว ยังเติบโตต่อเนื่องทุกปี ล่าสุดขยายตัวเกือบ 20% ในปี 2560 ดังนั้น การขยายตัวของสังคมเมืองผนวกกับกำลังซื้อที่มีมากขึ้นจะเป็นตัวเร่งความต้องการสินค้ากลุ่มดังกล่าวของไทยให้เติบโตได้อีกมาก นอกจากนี้ ธุรกิจและบริการที่สามารถรองรับการเติบโตของสังคมเมือง และตอบโจทย์ความต้องการของผู้บริโภคชาวลาวยุคใหม่ที่เน้นความทันสมัยและสะดวกสบายได้เป็นอย่างดีก็มีแนวโน้มขยายตัวสูง ไม่แพ้กัน ได้แก่ ธุรกิจแฟรนไชส์ร้านอาหารและร้านกาแฟ ธุรกิจค้าปลีก ตลอดจนธุรกิจท่องเที่ยวและบริการที่เกี่ยวเนื่องตามแนวเส้นทางรถไฟความเร็วสูง รวมถึงสถานีบริการน้ำมันครบวงจรที่ สปป.ลาว ยังมีไม่มากนัก

อีกหนึ่งกลุ่มผู้บริโภคเป้าหมาย คือ นักท่องเที่ยวต่างชาติใน สปป.ลาว ที่มีอยู่ราว 4.2 ล้านคนในปัจจุบัน มีแนวโน้มที่จะเพิ่มมากขึ้นจากการเชื่อมโยงเส้นทางคมนาคมของจีนเข้ากับ CLMVT เนื่องจากนักท่องเที่ยวต่างชาติสามารถเดินทางระหว่างประเทศได้สะดวกขึ้น ความน่าสนใจก็คือ นักท่องเที่ยวต่างชาติที่เข้ามาท่องเที่ยวใน CLMVT ราว 54 ล้านคน/ปี พร้อมจะหลั่งไหลเข้าไปใน สปป.ลาว ได้ทุกเมื่อ จึงนับเป็นโอกาสของ SMEs ไทยที่มีความเชี่ยวชาญในธุรกิจท่องเที่ยวและบริการที่เกี่ยวเนื่อง ตลอดจนธุรกิจแฟรนไชส์ร้านอาหาร ร้านกาแฟ และเบเกอรี่ชั้นนำของไทยที่ชาวลาว คุ้นเคยเป็นอย่างดีควรรีบเข้าไปจับจองพื้นที่ใน สปป.ลาว เพื่อเตรียมพร้อมรับการขยายตัวของเมืองใน สปป.ลาว รวมถึงนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม จำนวนนักท่องเที่ยวในแต่ละเมืองอาจไม่สะท้อนถึงโอกาสการลงทุนได้ทุกมิติ ผู้ประกอบการจำเป็นต้องเข้าใจลักษณะการท่องเที่ยวในแต่ละพื้นที่ เนื่องจากบางเมืองที่อาจมีตัวเลขนักท่องเที่ยวค่อนข้างสูง แต่ส่วนใหญ่กลับเป็นนักท่องเที่ยวที่ผ่านเข้ามาเพื่อเดินทางไปท่องเที่ยวยังเมืองอื่นๆ จึงอยู่พักแรมไม่นาน ขณะที่บางส่วนก็นิยมเที่ยวแบบเช้าไปเย็นกลับ ดังนั้น ธุรกิจที่ตอบโจทย์การท่องเที่ยวแบบ One Day Trip ได้ดี คือ ธุรกิจแฟรนไชส์ร้านอาหาร ร้านกาแฟและเบเกอรี่ จะมีโอกาสมากกว่าที่พักหรือโรงแรม

การพลิกโฉมของ สปป.ลาว นับเป็นภาพโอกาสทางธุรกิจที่ผู้ประกอบการไทยไม่อาจมองข้ามในฐานะประเทศเพื่อนบ้านที่ครบเครื่องและมีศักยภาพสูงทั้งในมิติของการเติบโตทางเศรษฐกิจที่ขยายตัวสูงเป็นอันดับต้นๆ ของโลก และมิติของภูมิศาสตร์ที่เชื่อมต่อกับตลาดยักษ์ใหญ่ของโลกอย่างจีน และประเทศเพื่อนบ้านในอาเซียนที่มีพรมแดนติดกัน n