หมดยุคค่าแรงขั้นต่ำ

ชีวรัตน์ กิจนภาธนพงศ์

ประเด็นร้อนถกเถียงเรื่องค่าแรงขั้นต่ำ มีทุกปี แม้ว่าล่าสุดรัฐบาลได้มีการเคาะค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำ โดยปรับขึ้น 5-22 บาท โดยมีผลบังคับใช้วันที่ 1 เม.ย.นี้ ก็ตาม

แต่ยังมีกระแสความไม่พอใจการขึ้นค่าแรงของทั้งสองฝ่ายทั้งนายจ้าง ที่เห็นว่าการปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำที่ไม่สอดคล้องกับฐานเศรษฐกิจและสังคมนั้น ซึ่งทำให้ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น กระทบขีดความสามารถแข่งขัน โดยเฉพาะกระทบภาคเกษตร การบริการ และเอสเอ็มอี จะไม่สามารถปรับตัวได้ทัน และเร่งให้มีอัตราการว่างงานที่สูงขึ้น ส่วนผู้ประกอบการรายใหญ่คงไม่ได้รับผลกระทบนัก เพราะมีศักยภาพปรับตัวได้ และมีการจ่ายค่าจ้างเกินค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำแล้ว

อีกมุมหนึ่งของกลุ่มแรงงานก็ไม่ค่อยพอใจที่ปรับค่าแรงขั้นต่ำครั้งนี้ต้องการเรียกร้องที่จะให้มีการปรับค่าจ้างแรงงานเป็นมาตรฐานสากลและกำหนดค่าแรงขั้นต่ำเท่ากันทั่วประเทศ

หากย้อนดูว่าวัตถุประสงค์การกำหนด "ค่าแรงขั้นต่ำ" ที่แท้จริงแล้ว เพื่อเป็นการคุ้มครองและสร้างเป็นธรรมให้กับกลุ่มคนที่ใช้แรงงานอย่างเข้มข้ม จะไม่ได้ถูกนายจ้างเอาเปรียบ

ในมุมมองของนักวิเคราะห์มีความเห็นตรงกันว่า การขึ้นค่าแรงงานขั้นต่ำครั้งนี้คาดการณ์ว่า จะมีผลกระทบต่อเศรษฐกิจโดยรวมเพียงเล็กน้อยเท่านั้น แต่ก็มีผลด้านจิตวิทยามากว่าทำให้ค่าครองชีพ โดยเฉพาะราคาอาหารปรับตัวสูงขึ้นไป 10-20% วิ่งแซงไปก่อนในขณะที่ค่าแรงที่เพิ่มขึ้นเพียง 2.6%

โดยศูนย์วิจัยกสิกรไทย ประเมินว่า การปรับขึ้นค่าจ้างขั้นต่ำจาก 300 บาท มาอยู่ในช่วง 308-330 บาท/วัน (เฉลี่ย 315.97 บาท/วัน) หรือเฉลี่ย 2.6% ในปี 2561 จะส่งผลกระทบ ทางตรงต่อต้นทุนของภาคธุรกิจและ อุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานเข้มข้น (Labor-intensive) ให้เพิ่มขึ้นราว 0.5% ของต้นทุนทั้งหมด โดยอุตสาหกรรมที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดจะเป็นอุตสาหกรรมที่มีการใช้แรงงานอย่างเข้มข้น

ในขณะเดียวกันก็คาดการณ์ว่า จะระดับราคาสินค้าและบริการของ ผู้บริโภคในปี 2561 เพิ่มขึ้นราว 0.06% และหากจากการประเมินผลกระทบต่อมูลค่าจีดีพีของไทยในปี 2561 นั้น

นอกจากนี้ ศูนย์วิจัยกสิกรไทย คาดว่า การปรับขึ้นค่าจ้างขั้นต่ำจะส่งผลต่อมูลค่าจีดีพีอย่างไม่มีนัยสำคัญ กล่าวคือ ผลสุทธิของมูลค่าจีดีพีจะลดลงเล็กน้อยราว 0.02% เมื่อเทียบกับกรณีไม่มีการปรับขึ้นค่าจ้างขั้นต่ำ ศูนย์วิจัยกสิกรไทยจึงยังคงประมาณการอัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจของไทยในปี 2561 ไว้ที่ 4% และ อัตราเงินเฟ้อทั่วไปเฉลี่ยในปี 2561 ที่ 1.1% ดังเดิม

แม้แต่ วิรไท สันติประภพ ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ส่วนเรื่องการปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำนั้น กระทบกับอัตราเงินเฟ้อเพียงเล็กน้อยเท่านั้น และเห็นด้วยกับการปรับขึ้นค่าแรงที่มีความแตกต่างกันในแต่ละจังหวัด เนื่องจากการปรับค่าแรงควรคำนึงถึงพื้นฐานของเศรษฐกิจในแต่ละพื้นที่ที่มีความแตกต่างกัน ขณะที่หลายพื้นที่ได้จ่ายค่าแรงเกินอัตราค่าแรงขั้นต่ำอยู่แล้ว

ในขณะเดียวกันธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) อยู่ระหว่างศึกษาผลกระทบของการใช้เครื่องจักรกลและปัญญาประดิษฐ์ทดแทนแรงงานโดยเฉพาะผลกระทบของรายที่มีรายได้น้อยและมีทักษะไม่สูง เนื่องจากการศึกษาล่าสุดของ ธปท. เรื่อง "เศรษฐกิจกระจายตัวมากขึ้นหรือไม่ ในมุมมองของตลาดแรงงาน พบว่าลูกจ้างนอกภาคเกษตรกลุ่มรายได้ปานกลางหรือรายได้ตั้งแต่ 1-3 หมื่นบาท/เดือน ซึ่งเป็นแรงงานที่มีทักษะ ยังมีการจ้างงานเพิ่มและมีโอกาสหางานใหม่

ขณะที่ลูกจ้างกลุ่มรายได้ต่ำกว่า 1 หมื่นบาท/เดือน และสูงกว่า 3 หมื่นบาท/เดือน มีการจ้างงานลดลง โดยเฉพาะแรงงานที่ต่ำว่า 1 หมื่นบาท/เดือน ซึ่งเป็นกลุ่มแรงงานที่มีมากถึง 50% ของแรงงานนอกภาคเกษตรทั้งหมดมีโอกาสที่จะหางานใหม่ได้น้อยลง เนื่องจากผลของการนำเครื่องจักรกลและหุ่นยนต์มาทดแทนแรงงาน มากขึ้นเรื่อยๆ

ในอนาคตไม่ช้านี้การจะถกเถียงเรื่องค่าแรงขั้นต่ำ คงจะใกล้หมดกันไปแล้ว เพราะปัจจุบักระแสโลกแม้แต่ไทยเองเริ่มมีการปรับเปลี่ยนกำลังการผลิตการนำเทคโนโลยีมาใช้ทดแทนแรงงาน

โดยงานวิจัยขององค์กรแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ว่า ในสองทศวรรษข้างหน้า ตำแหน่งงานและการจ้างงานในไทยไม่ต่ำกว่า 44% (กว่า 17 ล้านตำแหน่ง) มีความเสี่ยงสูงที่จะถูกแทนที่โดยระบบอัตโนมัติ กลุ่มคน งานที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด คือ พนักงานขายตามร้านหรือพนักงานบริการตามเครือข่ายสาขา พนักงานบริการอาหาร ภาคเกษตรกรรม แรงงานทักษะต่ำที่ทำงานซ้ำๆ คนงานโดยเฉพาะอุตสาหกรรมสิ่งทอ เสื้อผ้าและรองเท้า อาจได้รับผลกระทบสูง ถึง 70-80%

ทั้งนี้ ไทยหลีกเลี่ยงไม่ได้กับ แนวโน้มใช้เทคโนโลยีทดแทนคน มากขึ้น และเป้าหมายของรัฐบาลที่จะพลิกโฉมอุตสาหกรรมของประเทศครั้งใหญ่ด้วยนโยบาย "ไทยแลนด์ 4.0" ในการส่งเสริมอุตสาหกรรมแห่งอนาคต นำนวัตกรรมเทคโนโลยี รวมถึงการ ให้ปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) มาใช้ในกระบวนการทำงานและการผลิต เพื่อลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพ ในการแข่งขัน

ถึงเวลาที่ "คนไทย" เองก็ต้องมีการปรับตัวเพิ่มทักษะขีดความสามารถการแข่งขันตัวเองด้วย ต่อไปก็คงจะหมดยุคหรือมาถกเถียงเรื่องค่าแรง ขั้นต่ำกันอีกต่อไปแล้ว n