ออนไลน์สู่ออฟไลน์ เทรนด์การตลาดโลกดิจิทัล ตอน 2

รุ่งนภา เสถียรนุกูลกองทุนบัวหลวง

ตัวอย่างความสำเร็จของการใช้โมเดลธุรกิจ O2O ในจีน ที่โด่งดังมากที่สุด จะเป็นของอาลีบาบาที่สามารถพลิกโฉมของวงการธุรกิจค้าปลีกในจีน ในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมรูปแบบการช็อปปิ้งของคนจีน โดยทาง แจ็ค หม่า ได้ประกาศแนวคิดใหม่เกี่ยวกับการทำธุรกิจค้าปลีก ที่เรียกว่า "New Retail" ซึ่งจะเป็นการเชื่อมโยงสินค้าในโลกออนไลน์ สินค้าในโลกออฟไลน์ ระบบการขนส่งสินค้า (โลจิสติกส์) รวมถึงการใช้ประโยชน์จากข้อมูลพฤติกรรมผู้บริโภคในการวิเคราะห์บิ๊กดาต้าเข้าด้วยกัน

ในปี 2557 บริษัท อาลีบาบา ได้ประกาศเปิดเว็บไซต์ Tmall International ซึ่งเป็นเว็บไซต์ที่ผู้บริโภคสามารถซื้อสินค้าจากต่างประเทศได้โดยตรงจากร้านค้าต่างชาติ ซึ่งมีมากกว่า 140 ร้านค้า 1,000 ยี่ห้อ และจาก 10 กว่าประเทศ และมีการขนส่งสินค้าโดยตรงถึงผู้บริโภค หรือจะมารับสินค้าที่ร้านค้าได้ (สินค้าส่วนใหญ่เป็นสินค้าสำหรับเด็ก สินค้าเพื่อสุขภาพ เครื่องสำอาง เสื้อผ้าและรองเท้า) โดยบริษัทรับประกันว่าสินค้าที่นำเข้าจากต่างประเทศเป็นของแท้ และมาจากร้านค้าต่างประเทศ 100% โดยลูกค้าสามารถชำระเงินผ่านอี-เพย์เมนต์ได้ทันที เช่น อาลีเพย์ นอกจากนั้นบริษัทยังตรวจสอบคะแนนเครดิตของลูกค้าจากประวัติการชำระเงินในอดีตและทำการปล่อยสินเชื่อให้กับลูกค้าได้

อีกตัวอย่างของการใช้โมเดล O2O ที่เกี่ยวกับอาหารคือ ธุรกิจ Food Delivery ทั้งอาลีบาบาและเทนเซนต์ ได้มีการร่วมลงทุนในบริษัทสตาร์ทอัพชื่อ Ele.Me ซึ่งเป็นบริษัทส่งอาหารที่ตั้งอยู่ในเซี่ยงไฮ้ การลงทุนในครั้งนี้จะช่วยเพิ่มความแข็งแกร่งในการเป็นผู้ให้บริการการค้าขายผ่าน ช่องทางออนไลน์ พร้อมทั้งโอกาสในการร่วมให้บริการกับบริษัทอื่นๆ ในเครือของ อาลีบาบาอย่าง Koubei ซึ่งเป็นบริษัทสตาร์ทอัพในการทำหน้าที่ช่วยให้ร้านค้าปลีกทั้งหลายสามารถรับชำระเงินออนไลน์ได้ และเชื่อมต่อกับอาลีเพย์ในการให้บริการชำระเงิน สำหรับธุรกิจ Food Delivery นั้น ปัจจุบันมีมูลค่าทางการตลาดสูงถึง 6,400 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่หากคิดเป็นสัดส่วนเทียบกับธุรกิจอาหารในจีน จะมีสัดส่วนไม่เกิน 8% ทำให้อาลีบาบามองเห็นโอกาสของการเติบโตในธุรกิจนี้ โดยการนำข้อดีของการติดต่อผ่านช่องทางออนไลน์มาลดข้อจำกัดทางด้านเวลาและต้นทุนในการเดินทาง สร้างทางเลือกใหม่ให้กับผู้บริโภค

อาลีเพย์นับเป็นอีกเครื่องมือที่สำคัญของอาลีบาบาในการให้บริการรับชำระเงินค่าสินค้าและบริการผ่านช่องทางออนไลน์และออฟไลน์ อาลีเพย์นอกจากจะเป็นผู้ให้บริการรับชำระเงินอันดับ 1 ในจีนแล้ว ยังขยายมาให้บริการในต่างประเทศอีกด้วย อย่างเช่นในไทยก็มีการให้จ่ายชำระเงินค่าสินค้าในร้านสะดวกซื้อเซเว่นอีเลฟเว่น

นอกจากนี้ ในจีนอาลีเพย์ได้ประกาศดำเนินโครงการ "โรงพยาบาลในอนาคต" โดยร่วมมือกับโรงพยาบาลต่างๆ เพื่อให้บริการรักษาพยาบาลเคลื่อนที่ โดยผู้ใช้บริการสามารถจ่ายค่ารักษาพยาบาลและรับผลการตรวจร่างกายทางอาลีเพย์ โดยอาลีเพย์สามารถเชื่อมโยงข้อมูลกับบัตรประกันสุขภาพของรัฐบาล เพื่อให้ผู้ใช้สามารถดำเนินการเบิกค่าใช้จ่ายต่อไปได้ โครงการดังกล่าวจะช่วยลดเวลาการรักษาพยาบาลให้น้อยลง ซึ่งสอดคล้องความต้องการของชาวจีน

สำหรับในเมืองไทยนั้น ตัวอย่าง ของธุรกิจที่มีการใช้โมเดล O2O ที่ดึงความเป็นออนไลน์มาเป็นตัวเชื่อมต่อทำให้กิจกรรมหรือบริการออฟไลน์เข้าด้วยกันคือแอพพลิเคชั่นไลน์แมน ที่ แตกยอดมาจากแอพพลิเคชั่นไลน์ที่ใช้สำหรับการสื่อสาร โดยทางไลน์ได้ทำการสำรวจความต้องการจากกลุ่มตัวอย่าง |ผู้บริโภคในเมืองถึงความต้องการการช่วยเหลือในชีวิตประจำวันด้านใดมากที่สุด พบว่าคนในเมืองจะเน้นในเรื่องเกี่ยวกับอาหาร การส่งสินค้าและเอกสาร รวมถึงการซื้อสินค้าอุปโภคบริโภคที่ใช้ในชีวิตประจำวัน สิ่งต่างๆ เหล่านี้ทำให้ทางไลน์ได้มีการพัฒนาแอพพลิเคชั่นไลน์แมนขึ้นมาให้บริการทั้ง 4 ด้าน คือ Food Delivery, Messenger, ร้านสะดวกซื้อ และการส่งพัสดุ เพื่อตอบสนอง ความต้องการของผู้บริโภคในจุดนี้ ไลน์แมนถือว่าใช้โมเดล O2O ที่มีการเชื่อมโยงธุรกิจระหว่างออนไลน์กับออฟไลน์เข้าด้วยกัน ได้อย่างสมดุลและก่อให้เกิดประโยชน์กับทั้งผู้บริโภคและผู้ประกอบการ เทรนด์การดำเนินธุรกิจในอนาคตนั้นจะไม่ได้จำกัดอยู่แค่โลกออฟไลน์หรือโลกออนไลน์เพียงอย่างเดียว

แต่ต้องเป็นการผสมผสานจุดแข็งของทั้งสองรูปแบบเข้าด้วยกัน การขายของเฉพาะในอินเทอร์เน็ต สุดท้ายถึง จุดหนึ่งก็จะโตได้อย่างจำกัด แต่หากทำธุรกิจขายและให้บริการในรูปแบบเดิมๆ ไม่ปรับตัวตามเทคโนโลยี ธุรกิจก็ไม่ สามารถอยู่รอดได้ในระยะยาว สิ่งสำคัญที่จะต้องเรียนรู้ คือการเชื่อมโยงลูกค้าจากโลกออนไลน์มาสู่ออฟไลน์ ต้องรู้จักเรียนรู้ในการนำเทคโนโลยีด้านออนไลน์อย่างเฟซบุ๊ก ทวิตเตอร์ อินสตาแกรม พินเทอเรสต์ เข้ามาใช้ผสมผสานเพื่อต่อ ยอดกับธุรกิจหน้าร้านค้าให้เกิดประโยชน์สูงสุด ตรงกับกลุ่มลูกค้าเป้าหมายมากที่สุด ทั้งยังจะช่วยเพิ่มศักยภาพในการดำเนินธุรกิจให้เติบโตได้อย่างยั่งยืน