เมื่อคุณประยุทธ์อยากอยู่ยาว

โคทม อารียา

มีสัญญาณว่าคุณประยุทธ์อยากอยู่ยาวมาโดยตลอด เริ่มตั้งแต่การคว่ำร่างรัฐธรรมนูญซึ่งอาจารย์บวรศักดิ์ที่เขาแทบจะตั้งมากับมือ เป็นผู้บรรจงร่าง (ตามข่าวบอกว่าอาจารย์ถึงกับอุทานว่าเขาอยากอยู่ยาว) หลังจากนั้นก็มีการผัดผ่อนวลีของตนเองที่ว่า"ขอเวลาหน่อย" มาตลอด เมื่อไปพูดที่ประเทศญี่ปุ่นว่าขอเวลาหน่อยแล้วจะจัดเลือกตั้งในปี 2559 หรือเมื่อไปพูดที่สหประชาชาติก็ว่าจะจัดเลือกตั้งในปี 2560 ครั้นมีกฎหมายพรรคการเมืองออกมา ซึ่งระบุให้พรรคได้มีเวลาเตรียมตัว ก็กดเอาไว้ด้วยคำสั่ง คสช. ที่ห้ามจัดกิจกรรมทางการเมือง สุดท้ายก็ใช้คำสั่ง คสช.ที่อาศัยมาตรา 44 มาแก้ไขกฎหมายดังกล่าว ทั้งๆ ที่เป็นกฎหมายที่ร่างโดย กรธ. (แม่น้ำสายหนึ่งของ คสช.) และผ่านการพิจารณาของ สนช. (แม่น้ำอีกสายหนึ่ง) แล้วจู่ๆ คุณประยุทธ์ก็ตั้งคำถาม 6 ข้อถึงประชาชน โดยคำถามที่ส่อว่าสนใจจะเล่นการเมืองโดยเฉพาะข้อ 2 ที่ถามว่า "การที่ คสช.จะสนับสนุนพรรคการเมืองใด ก็ถือเป็นสิทธิของ คสช.ใช่หรือไม่ เพราะนายกฯ ก็ไม่ได้ลงสมัครรับเลือกตั้งด้วยอยู่แล้ว"

เอาละ เขาอยากอยู่ยาว อยาก ต่ออายุอำนาจที่ตนยึดมา แต่จะอ้าง เหตุผลใดๆ เพื่อการอยู่ยาวก็คงฟัง ไม่ขึ้น ดังนั้นผู้ที่เห็นว่าอำนาจเป็นของประชาชนจึงน่าจะร่วมกันคัดค้านการ ต่ออายุ เพราะเขา "ขอเวลาหน่อย" มานานแล้ว ทำไมยังจะมาขอยึดต่อไปอีก อันที่จริงการได้อำนาจมานั้นต้องผ่านการเห็นชอบของประชาชน ผ่านการเลือกตั้งที่สุจริตและเที่ยงธรรม ผ่านการเลือกตั้งที่แข่งขันกันอย่างแฟร์ๆ ไม่มีการเอาเปรียบกัน ลองคิดดูซิครับ คสช.ยังคงอำนาจครอบจักรวาลไปจนถึงวันที่รัฐบาลใหม่จะเข้ามาปฏิบัติหน้าที่ พรรคการเมืองที่มี คสช.หนุนหลังย่อมได้เปรียบ พรรคการเมืองที่ไม่มีพรรคราชการหนุนหลังจะพอสู้ได้ไหม พรรคการเมืองที่ไม่มีสื่อมวลชนที่อยู่ในการควบคุมของรัฐบาลหนุนหลังจะเสียเปรียบบ้างไหม คสช. ใช้สื่อมวลชน รวมทั้งโทรทัศน์ทุกช่องโหมโฆษณาตนเองมาร่วม 4 ปี จะไม่ได้เปรียบ มากไปหรอกหรือ...แล้วเราจะคัดค้านการอยู่ยาวได้อย่างไร?

มาตรา 159 และบทเฉพาะกาลมาตรา 272 บัญญัติว่า นายกรัฐมนตรีคนต่อไปต้องผ่านความเห็นชอบของรัฐสภา และเป็นผู้มีชื่ออยู่ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา 88 เฉพาะจากบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองที่มี สส.ไม่น้อยกว่า 25 คน ส่วนมาตรา 88 บัญญัติให้ "พรรคการเมืองที่ส่งผู้สมัครรับเลือกตั้ง แจ้งรายชื่อบุคคลซึ่งพรรคการเมืองนั้นมีมติว่าจะเสนอให้สภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีไม่เกิน 3 รายชื่อต่อคณะกรรมการการเลือกตั้งก่อนปิดการรับสมัครรับเลือกตั้ง และให้คณะกรรมการการเลือกตั้งประกาศรายชื่อบุคคลดังกล่าวให้ประชาชนทราบ" โดยต้องมีหนังสือยินยอมของบุคคลซึ่งได้รับการเสนอชื่อ และไม่เคยทำหนังสือยินยอมให้พรรคการเมืองอื่นในการเลือกตั้งคราวนั้น เรามักเรียกคนที่พรรคเสนอชื่อว่าเป็นคนใน (ของพรรค)

มาตรา 272 ยังระบุอีกว่า มติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นนายกรัฐมนตรี ต้องมีคะแนนเสียงมากกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของทั้งสองสภา ปกติสภาผู้แทนราษฎรมีสมาชิก 500 คน และวุฒิสภา 250 คน ดังนั้น เกินกึ่งหนึ่งหมายถึงเกิน 375 เสียง คสช.อาจสบายใจได้ว่าตน น่าจะพึ่งเสียง 250 เสียงของวุฒิสมาชิกที่ตนเป็นคนแต่งตั้งเกือบทั้งหมด (เว้นหกคนที่เป็นโดยตำแหน่ง) ได้ จึงต้องการเสียงอีกเพียง 125 เสียงของ สส.เท่านั้นเพื่อยับยั้งไม่ให้รัฐสภาเลือกนายกรัฐมนตรีคนในได้ พรรคการเมืองที่ไม่ใช่พวกของ คสช. แม้ผ่านการเลือกตั้งมาอย่างยากเย็น ก็ไม่สามารถได้มาซึ่งอำนาจบริหารได้

หากต้องการเป็นนายกฯ คนใน คุณประยุทธ์ก็ต้องประกาศตนต่อประชาชนผ่านการเสนอชื่อของพรรคใดพรรคหนึ่ง ซึ่งเท่ากับ คสช. (รวมทั้งพรรคราชการ) สนับสนุนพรรคนั้น ทำให้การแข่งขันไม่แฟร์ ดังได้กล่าวไว้ข้างต้น ถ้าจะให้ดีหน่อยหรือแฟร์ขึ้นหน่อย ก็ขอให้ลาออกจากการเป็นหัวหน้าคณะรัฐประหาร หรือ คสช. ก่อนให้ คำยินยอมให้พรรคการเมืองเสนอชื่อ

อย่างไรก็ดี แม้ในการผ่านช่อง นายกฯ คนใน จะสะดวกเพราะต้องการ สส.สนับสนุนเพียง 125 คนหรือเกินกว่านั้นเล็กน้อย แต่จะบริหารราชการแผ่นดินได้ยาก เพราะ สส.อาจเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจและล้มรัฐบาลได้ จึงเชื่อว่าคุณประยุทธ์คงจะเลือกเป็นนายกฯ คนนอก ซึ่ง กรธ. ก็ได้เขียนบทเฉพาะกาลคอยท่าอยู่แล้ว แต่ก็ ไม่ง่ายนักเพราะต้องการเสียงสนับสนุนจาก สส.ไม่น้อยกว่า 250 เสียง ซึ่งเป็นจำนวนที่จำเป็นสำหรับการบริหารราชการแผ่นดิน คราวนี้ พรรคการเมืองพอจะมีทางยับยั้งนายกฯ คนนอกได้ด้วยการรวมตัวกันเป็นพันธมิตรซึ่งมีเสียงรวมกันไม่น้อยกว่า 250 เสียง

ในเรื่องนายกฯ คนนอก รัฐธรรมนูญมาตรา 272 บัญญัติว่า "หากมีกรณีที่ไม่อาจแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีจากผู้มีชื่ออยู่ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา 88 ไม่ว่าด้วยเหตุใด และสมาชิกของทั้งสองสภารวมกันจำนวนไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของทั้งสองสภา (375 คน) เข้าชื่อเสนอต่อประธานรัฐสภา ขอให้รัฐสภามีมติยกเว้นเพื่อไม่ต้องเสนอชื่อนายกรัฐมนตรีจาก ผู้มีชื่ออยู่ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา 88 ในกรณีเช่นนั้น ให้ประธานรัฐสภาจัด ให้มีการประชุมร่วมกันของรัฐสภา โดยพลันและในกรณีที่รัฐสภามีมติ ด้วยคะแนนเสียงไม่น้อยกว่าสองในสามของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มี อยู่ของทั้งสองสภา (500 คน) ให้ยกเว้นได้ให้ดำเนินการตามวรรคหนึ่งต่อไป (เลือกด้วยเสียงไม่น้อยกว่า 375 เสียง) โดยจะเสนอชื่อผู้อยู่ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา 88 หรือไม่ก็ได้" สรุปก็คือนายกฯคนนอกต้องมี สส. สนับสนุนไม่น้อยกว่า 250 เสียง

ผมเห็นว่านายกรัฐมนตรีคนต่อไปควรเป็นนายกฯ คนใน ซึ่งไม่ใช่คุณประยุทธ์ แม้จะยอมลดตนให้พรรคการเมืองเสนอชื่อ พร้อมทั้งลาออกจากตำแหน่งหัวหน้า คสช.ก็ตามที่ คุณประยุทธ์ควรทำคือสนับสนุนนายกฯ คนในที่มีโอกาสปฏิรูปและบริหารประเทศเพื่อประชาชนได้ดีที่สุด ทั้งนี้โดยอาศัย 250 เสียง ของวุฒิสมาชิกให้เป็นประโยชน์ในการต่อรองด้านนโยบายและแม้แต่ตำแหน่งรัฐมนตรีบางตำแหน่ง แต่การจะจำกัดบทบาท ลงเช่นนี้ได้ นอกจากต้องแล้วแต่ตัว คุณประยุทธ์เองแล้ว พรรคการเมืองยังมีบทบาทสำคัญ คือพรรคทั้งหลายควรร่วมมือกัน ลงนามในบันทึกความเข้าใจร่วมกัน ว่าจะไม่สนับสนุนให้มี นายกฯ คนนอก ทั้งนี้ เพื่อศักดิ์ศรีของผู้รักประชาธิปไตยและเพื่อเคารพเสียงของประชาชนที่แสดงออกผ่านการ เลือกตั้งนั่นเอง n