จับตาประชุมแม่โขง-ล้านช้าง

ทีมข่าวต่างประเทศโพสต์ทูเดย์

พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ได้เดินทางไปร่วมการประชุมสุดยอดความร่วมมือแม่โขง-ล้านช้าง (แอลเอ็มซี) ครั้งที่ 2 แล้วเมื่อวานนี้ที่กรุงพนมเปญ ประเทศกัมพูชา ท่ามกลางการจับตามองของคนไทยในฐานะประเทศปลายน้ำ และเพื่อนบ้านในอีกหลายประเทศว่าการประชุมสุดยอด 6 ฝ่าย ที่นำโดย "จีน" ในครั้งนี้จะผลักดันการพัฒนาไปพร้อมกับการรักษาสภาพแวดล้อมได้อย่างไร โดยเฉพาะในสองประเด็นหลักที่จะมีการลงนามกัน คือ 1.แผนปฏิบัติการระยะ 5 ปี แม่โขง-ล้านช้าง พ.ศ. 2561-2565 และ 2.ปฏิญญาพนมเปญ

การประชุมครั้งนี้เป็นที่น่าจับตาและมีสื่อหลายสำนักติดตามอยู่ เพราะแม่น้ำนานาชาติสายนี้มีปัญหาเรื่องการพัฒนาและการใช้ทรัพยากรร่วมกันมานานแล้วระหว่างประเทศต้นน้ำ-ปลายน้ำ แต่ก็ไม่สามารถแก้ปัญหาร่วมกันได้จนกระทั่งเกิดกรอบความร่วมมือแอล เอ็มซีขึ้นเมื่อปี 2015 โดยมีจีนเป็นผู้ริเริ่มนำไปสู่การประชุมสุดยอดระดับผู้นำเป็นครั้งแรกในปี 2016 ที่เมืองซานยา มณฑลไห่หนาน (เกาะไหหลำ) และมีการผลักดันเรื่องต่างๆ ไปอย่างรวดเร็ว

นอกจากประเด็นเรื่องของตัวแม่น้ำและประชาชนรวมไปถึงเศรษฐกิจริมสอง ฝั่งโขงแล้ว ความน่าสนใจก็ยังเพิ่มขึ้นในยุคที่จีนกำลังเร่งขยายยุทธศาสตร์ 1 แถบ 1 เส้นทาง (One Belt One Road) ซึ่งเป็นอภิมหาเมกะโปรเจกต์แห่งศตวรรษใหม่ที่ยังไม่เคยมีใครเชื่อมต่อโลจิสติกส์ระดับนี้ได้มาก่อน

เซาท์ไชน่ามอร์นิ่งโพสต์ รายงานถึงการประชุมครั้งนี้ว่ามีประเด็นที่ น่าจับตา 5 เรื่องด้วยกัน โดยเรื่องแรกก็คือ ความสำคัญของแม่น้ำที่มีต่อจีนและอาเซียน หลังจากที่จีนเพิ่มการลงทุนในแม่น้ำโขง หรือล้านช้าง จน มีเขื่อนถึง 7 แห่ง ในปัจจุบัน และมีเขื่อนที่อยู่ระหว่างการก่อสร้างอีกกว่า 20 แห่ง ทั้งในมณฑลยูนนาน ทิเบต และชิงไห่

ประเด็นต่อมาก็คือ การจับตาว่าจีนจะพัฒนาการมีส่วนร่วมในภูมิภาคนี้อย่างไร หลังจากที่เพิ่งมีการผ่านร่างแผนพัฒนา 5 ปีไป และเริ่มมีการอนุมัติโครงการเงินกู้ให้แต่ละประเทศไปภายใต้กองทุนแอลเอ็มซี 400 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

นอกจากนี้ ยังต้องจับตารายละเอียดเรื่องจุดมุ่งหมายของกลไก แอลเอ็มซี การยกระดับความร่วมมือระหว่างจีน-กัมพูชา และความขัดแย้งที่อาจเกิดขึ้นได้อีก เพราะแม้ว่าจะดูเป็นกลไกพัฒนาที่เป็นรูปธรรม เมื่อมองในเชิงโครงการหรือเม็ดเงิน แต่ก็ต้องไม่ลืมว่าพื้นที่ริมสองฝั่งโขงคือ พื้นที่ที่คนใน CLMVT ยังต้องพึ่งพาการเกษตรกรรมเป็นส่วนมาก ซึ่งเวียดนามเองเคยแสดงความกังวลเรื่องน้ำแล้งที่สุดในรอบ 90 ปีมาแล้วในปี 2016 ขณะที่จีนเองก็ยังมีแผนระเบิดเกาะแก่งในแม่น้ำโขงฝั่งไทยและลาว เพื่อการเดินเรือพาณิชย์อยู่ ซึ่งแม้ว่าจีนจะยอม "พักยก" ชั่วคราวภายหลังการประชุมระดับรัฐมนตรีต่างประเทศรอบที่ผ่านมา แต่ก็ยังไม่ใช่การยกเลิกแผน ซึ่งต้องติดตามผลต่อ ในการประชุมระดับผู้นำครั้งนี้ n