เที่ยวสังขละชมประเพณีฟาดข้าว วัฒนธรรมกะเหรี่ยงกลางป่าทุ่งใหญ่

โดย ปิยรัชต์ จงเจริญ

ประเพณีฟาดข้าว เป็นประเพณีที่มีมาแต่โบราณของชาวกะเหรี่ยง แต่ปัจจุบันนับวันจะสูญหายไป ดังนั้นกลุ่มชนชาวไทยเชื้อสายกะเหรี่ยงใน อ.สังขละบุรี จ.กาญจนบุรี จึงได้กำหนดจัดขึ้นทุกปี ในหมู่บ้านของ ต.ไล่โว่ ซึ่งมี 6 หมู่บ้าน ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร โดยหมุนเวียนกันไปในแต่ละปี ซึ่งชาวไทยเชื้อสายกะเหรี่ยงทุกหมู่บ้านจะมาร่วมงานเมื่อถึงกำหนด เพื่อสืบสานให้คงอยู่คู่ชุมชนชาวกะเหรี่ยงต่อไป

ปกรณ์ กรรณวัลลี นายอำเภอสังขละบุรี และ สมชาย วุฒิพิมลวิทยา นายกองค์การบริหารส่วนตำบลไล่โว่ ได้ร่วมกันเปิดงานประเพณีฟาดข้าวของชาวกะเหรี่ยงไล่โว่ โดยในปีนี้มีนักท่องเที่ยวต่างถิ่นเข้าร่วมชมกันเป็นจำนวนมาก

สำหรับงานฟาดข้าวเป็นประเพณีที่มีมาแต่โบราณปฏิบัติสืบทอดกันมาเป็นเวลาช้านาน หลังจากการเก็บเกี่ยวจะประกอบพิธีฟาดข้าวเพื่อแสดงความเคารพต่อธรรมชาติ ขอขมาและขอบคุณแม่โพสพที่ดูแลข้าวให้อุดมสมบูรณ์ จะจัดขึ้นในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 1 โดยมีการหมุนเวียนผลัดเปลี่ยนหมู่บ้าน เจ้าภาพกันปีละหนึ่งหมู่บ้าน

การจัดงานปีนี้ได้รับความสนใจจากประชาชนและนักท่องเที่ยวเข้าร่วมงานเป็นจำนวนมากเหมือนกับทุกๆ ปี เนื่องจากประเพณีวัฒนธรรมเกี่ยวกับการฟาดข้าวเป็นการแสดงออกถึงวิถีชีวิตและความเชื่อของชาวกะเหรี่ยงที่มีต่อธรรมชาติ สิ่งรอบตัว แม้กระทั่งข้าวซึ่งเป็นอาหาร ซึ่งเป็นประเพณีที่ไม่มีโอกาสได้เห็นบ่อยนัก

โดยพิธีจะเริ่มในช่วงค่ำ จะมีกิจกรรมพิธีตัดข้าวบูชาพระแม่โพสพที่บันดาลความอุดมสมบูรณ์ให้เจ้าของไร่ ทำพิธีเรียกขวัญและฟาดข้าว และระหว่างการฟาดข้าวจะมีการขับร้องเพลงโต้ตอบกันระหว่างคณะครูเพลงชาวกะเหรี่ยง ซึ่งจะแบ่งออกเป็น 2 ฝ่าย ระหว่างหญิง-ชาย สร้างความครื้นเครงและสีสันระหว่างการฟาดข้าว ซึ่งเนื้อเพลงในช่วงแรกๆ จะกล่าวถึงบุญคุณของพระแม่โพสพ การดูแลรักษาธรรมชาติ ก่อนจะเปลี่ยนมาเป็นการหยอกล้อ เกี้ยวพาราสี ระหว่างการโต้ตอบของทั้งสองฝ่ายจะต้องแก้เกี้ยวกันให้ทัน เพื่อเป็นการรักษาเชิงและไม่ให้เสียท่าฝ่ายตรงข้าม ซึ่งจะเป็นศักดิ์ศรีของแต่ละฝ่าย

นอกจากนั้น ในระหว่างที่พักเหนื่อยอาจมีการละเล่นพื้นบ้าน ประกอบไปด้วย มวยปล้ำ ปีนเสาน้ำมัน เล่นบันไดกระรอก เล่นไต่บันไดลิง เล่นวาลูโจ้ มาเป็นช่วงพักผ่อนคลาย ซึ่งการละเล่นนอกจากจะผ่อนคลายแล้ว ยังเป็นโอกาสดีที่หนุ่มๆ ที่มาร่วมงานจะได้แสดงความสามารถและพละกำลังให้สาวๆ ที่มาร่วมงานได้เห็น

หมู่บ้านที่เป็นเจ้าภาพงานประเพณีฟาดข้าวจะต้องมีข้าวไร่ที่อุดมสมบูรณ์ และต้องรับหน้าที่ดูแลแขกที่มาเยี่ยมเยือนหมู่บ้าน ต้องเลี้ยงดูเรื่องอาหารการกินให้ฟรีตลอดงาน ชาวกะเหรี่ยงเชื่อว่าการเป็นเจ้าภาพงานฟาดข้าวจะได้บุญมาก

และงานประเพณีฟาดข้าวเป็นอีกช่องทางหนึ่งในการเปิดโอกาสให้หนุ่มสาวได้มาพบปะพูดคุย เพื่อทำความรู้จักกันระหว่างหมู่บ้านต่างๆ หรือผู้หลักผู้ใหญ่ พ่อแม่พี่น้องที่ออกไปอยู่ต่างถิ่น ได้มีโอกาสกลับมาพบปะพูดคุยสังสรรค์กัน

แม้เส้นทางเข้าสู่หมู่บ้านกะเหรี่ยงเหล่านี้จะเป็นเส้นทางป่าที่ต้องลุยน้ำ ขึ้นเขา ลงเขา แต่ด้วยสภาพความสมบูรณ์ของธรรมชาติสองข้างทางที่ยังคงอุดมสมบูรณ์ จึงเป็นอีกหนึ่งเหตุผลที่ดึงดูดให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวต่างมักจะรอโอกาสที่จะได้มาร่วมงาน n