เปิดยุทธศาสตร์คลัง20ปี ดันรายได้คุมรายจ่าย

โดย เกียรติศักดิ์ ผิวเกลี้ยง

กระทรวงการคลังได้จัดทำยุทธศาสตร์กระทรวงการคลังตามร่างกรอบยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2560-2579) ในฐานะหน่วยงานที่เป็นเสาหลักทางการคลังและเศรษฐกิจของประเทศ จึงตั้งภารกิจที่สำคัญ 4 ประการ ประกอบด้วย 1.เสนอแนะนโยบายการคลังและเศรษฐกิจ 2.บริหารการจัดเก็บรายได้ภาครัฐ 3.บริหารการเงินแผ่นดิน และ 4.บริหารจัดการทรัพย์สินภาครัฐ

ทั้งนี้ กระทรวงการคลังประเมินว่า 20 ปีข้างหน้า ประเทศไทยจะเผชิญหน้ากับความท้าทายต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ความท้าทายภายในประเทศ ประกอบด้วยปัญหาการติดกับดักประเทศรายได้ปานกลาง การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ในปี 2564 โดยจะมีสัดส่วนประชากรอายุมากกว่า 60 ปี ถึง 20% ของประชากรทั้งประเทศ ปัญหาความเหลื่อมล้ำของการกระจายรายได้ประเทศ และปัญหาความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

นอกจากนี้ ยังมีความท้าทายภายนอกประเทศ ความผันผวนของเศรษฐกิจโลก การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรไปสู่สังคมผู้สูงอายุในกลุ่มประเทศพัฒนาแล้ว ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ จะส่งผลกระทบต่อระดับผลผลิตและราคาสินค้าโภคภัณฑ์ในตลาดโลก และการพัฒนาเทคโนโลยีที่ส่งผลให้รูปแบบการประกอบธุรกิจและพฤติกรรมการดำรงชีวิตของประชาชนเปลี่ยนแปลงไป

กระทรวงการคลังยังประเมินสถานการณ์การคลังของประเทศไทยในระยะ 20 ปีข้างหน้า จะต้องเผชิญกับความเสี่ยงรุนแรง เนื่องจากรายได้ที่จัดเก็บของรัฐบาลมีการขยายตัวต่ำกว่าการขยายตัวของรายจ่าย ประกอบกับรัฐบาลจะมีภาระทางการคลังที่เกิดจากหนี้รัฐบาล ภาระค้างจ่ายกองทุนประกันสังคม ภาระการคลังจากสถาบันการเงินเฉพาะกิจ และภาระการคลังจากการ กระตุ้นเศรษฐกิจ

นอกจากนี้ ยังมีภาระการคลังจากข้อพิพาทต่างๆ อาทิ กรณีคลองด่าน โฮปเวลล์ และโทลล์เวย์ ซึ่งส่งผลให้รัฐบาลยังไม่สามารถจัดทำงบประมาณสมดุลได้ในระยะเวลาอันใกล้ กระทรวงการคลังจึงจำเป็นต้องมียุทธศาสตร์ระยะ 20 ปี เพื่อเตรียมการรองรับสถานการณ์ความท้าทายดังกล่าว ให้สอดคล้องกับกรอบยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2560-2579) ที่มุ่งหวังให้ "ประเทศไทยมีความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน เป็นประเทศพัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

ทั้งนี้ กระทรวงการคลังได้วิเคราะห์ จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และภัยคุกคาม (SWOT) ของกระทรวงการคลัง เพื่อทำกรอบยุทธศาสตร์ของกระทรวงการคลัง 20 ปี ในด้านจุดแข็ง รัฐบาลใช้มาตรการการเงินการคลังเพื่อสนับสนุนเศรษฐกิจต่อเนื่อง ระดับหนี้สาธารณะอยู่ในกรอบความยั่งยืนทางการคลัง ฐานข้อมูลทางการคลังของรัฐบาลมีประสิทธิภาพ หน่วยงานจัดเก็บภาษีมีความเข้มแข็ง และบุคลากรมีประสิทธิภาพมีความเชี่ยวชาญ และมีประสบการณ์

ด้านจุดอ่อน รายได้ไม่เพียงพอต่อรายจ่าย เนื่องจากรายจ่ายสวัสดิการเพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ ในขณะที่ไม่มีการหารายได้ใหม่ๆ เพิ่ม ฐานภาษีแคบหรือมีรายได้ไม่ครอบคลุมทุกฐานภาษี โดยรายได้ภาษีจากฐานทรัพย์สินยังมีจำนวนน้อย การจัดสรรรายได้ภาษีเข้ากองทุนต่างๆ เป็นการเฉพาะ (Earmarked Tax) มากเกินไป รายจ่ายภาษี (Tax Expenditure) จากการให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีต่างๆ และการดำเนินนโยบายของรัฐเพื่อบรรเทาภาระผู้เสียภาษีหรือเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน มีผลทำให้การจัดเก็บรายได้ลดลง

ดังนั้น ยุทธศาสตร์คลังตามกรอบยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี ต้องเสริมจุดแข็ง แก้ไขจุดอ่อน และรับมือกับโอกาสและภัยคุกคามที่อาจเกิดขึ้น โดยรวบรวมเครื่องมือทางการคลังผ่านการจัดหารายได้เพื่อสนับสนุนการดำเนินนโยบายต่างๆ ของรัฐบาล การบริหารการเบิกจ่ายงบประมาณของภาครัฐให้มีประสิทธิภาพ การบริหารทรัพย์สินต่างๆ ของรัฐเพื่อหารายได้เพิ่มเติมให้แก่รัฐบาล และการบริหารจัดการหนี้สินของรัฐบาลอย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนการใช้เครื่องมือกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจของรัฐเพื่อดำเนินนโยบายต่างๆ

ภารกิจที่สำคัญของกระทรวงการคลังที่ต้องเร่งดำเนินการ คือ การผลักดันร่างพระราชบัญญัติการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. ... ให้แล้วเสร็จและมีผลบังคับใช้โดยเร็ว การพัฒนากรอบการจัดทำงบประมาณ รวมถึงระบบการ เบิกจ่ายงบประมาณให้มีประสิทธิภาพ การปฏิรูปโครงสร้างรายได้ ประกอบ ด้วย รายได้ภาษีและรายได้ที่ไม่ใช่ภาษี โดยการปรับอัตราภาษี และขยายฐาน ภาษีที่บังคับใช้อยู่ในปัจจุบันให้ครอบคลุมทุกฐานภาษี รวมถึงการเพิ่มแหล่ง รายได้ใหม่

นอกจากนี้ กระทรวงการคลังจะ ต้องทำงานในรูปแบบของหน่วยงานกลางที่เป็นผู้เชื่อมโยงให้เกิดการบูรณาการ การทำงานร่วมกับหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน และบริหารองค์กรอย่างมีธรรมาภิบาลและเป็นมืออาชีพ เพื่อให้เศรษฐกิจของประเทศไทยสามารถเติบโตได้อย่าง "มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน"