สมาคมการค้ากับการเตรียมพร้อมรองรับการเปิดเสรี (ตอน 7)

...นคร สังขรัตน์

ปัจจุบันสถานการณ์การแข่งขันในตลาดโลกได้ทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น ไทยต้องพึ่งพิงการค้าระหว่างประเทศมากขึ้นเรื่อยๆ การส่งออกถือเป็นจักรกลสำคัญที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย โดยในปี 2552 นำรายได้เข้าประเทศกว่า 5 ล้านล้านบาท คิดเป็นครึ่งหนึ่งของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศทั้งหมด

การทำ FTA จึงมีผลสำคัญเพื่อประโยชน์ต่างๆ อาทิ ช่วยรักษาตลาดเดิม และขยายการค้าสู่ตลาดใหม่ เพิ่มโอกาสในการส่งออกสินค้าและบริการของไทยที่มีศักยภาพ ลดอุปสรรคด้านภาษีและมาตรการที่มิใช่ภาษีระหว่างกัน ลดการพึ่งพาสิทธิพิเศษด้านภาษีซึ่งมีความไม่แน่นอน ดึงดูดต่างชาติให้ย้ายฐานการผลิตและการลงทุนมาไทยมากขึ้น

ขณะเดียวกันยังเป็นการสนับสนุนคนไทยไปลงทุนต่างประเทศ ผลักดันให้มีการขยายความร่วมมือทางเศรษฐกิจในสาขาที่มีศักยภาพจากการที่ไทยยังต้องพึ่งการค้าระหว่างประเทศ

FTA จึงมีประโยชน์ในเบื้องต้นที่เห็นได้ชัด คือ สินค้าของเราหากส่งไปขายยังประเทศในกลุ่มจะมีต้นทุนที่ลดลง เพราะภาษีถูกลงหรือเหลือศูนย์ ส่งผลให้สินค้าของเรามีความสามารถในการแข่งขันในตลาดนั้นๆ หรือหากนำเข้าเราก็เสียภาษีในอัตราที่ถูกลง ทำให้ต้นทุนในการผลิตสินค้าไม่สูงมากนักเมื่อเปรียบเทียบกับคู่แข่ง ผู้บริโภคก็ได้รับประโยชน์ไปด้วยจากการที่มีสินค้าหลากหลายเข้ามาขาย ทำให้สามารถเลือกซื้อได้ตามราคาและคุณภาพที่ต้องการในราคาที่ถูกลง

อย่างไรก็ตาม ที่ผ่านมาการใช้ประโยชน์ด้านภาษีศุลกากรจาก FTA ของผู้ประกอบการส่วนใหญ่มีอัตราการใช้สิทธิประโยชน์จาก FTA ในระดับต่ำถึงปานกลาง โดยบางรายการสินค้าพบว่า สินค้าส่งออกและนำเข้าของไทยยังไม่สามารถเก็บเกี่ยวประโยชน์จาก FTA ได้

สิ่งเหล่านี้เกิดจากปัญหาและอุปสรรคต่างๆ อาทิ ผู้ประกอบการขาดความตระหนักถึงประโยชน์ที่ควรจะได้รับ ผู้ประกอบการไม่สามารถเข้าถึงแหล่งข้อมูลที่สำคัญ ไม่ว่าจะเป็นอัตราภาษีภายใต้ FTA และกฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้า ผู้ประกอบการขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับขั้นตอนการขอใช้ประโยชน์ การตีความพิกัดศุลกากรของสินค้าแตกต่างกัน เวลาในการเก็บเอกสารที่เกี่ยวข้องนานเกินไปและไม่สอดคล้องกัน การไม่ยอมรับใบรับรองแหล่งกำเนิดสินค้า (C/O) ที่ออกโดยประเทศที่ 3 เป็นต้น

ดังนั้น สมาคมการค้าในฐานะที่เป็นตัวแทนของผู้ประกอบการภาคเอกชน จะต้องเตรียมความพร้อมรองรับเขตการค้าเสรี (FTA) ในด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการเตรียมความพร้อมด้านข้อมูลและองค์ความรู้ จะต้องมีการศึกษา วิเคราะห์สภาพปัญหาปัญหา และผลกระทบจากการเปิดเขตการค้าเสรีที่มีต่อสมาคมการค้าแต่ละสมาคม

โดยเฉพาะปัญหาการใช้ประโยชน์ด้านภาษีศุลกากรจาก FTA จัดทำฐานข้อมูลธุรกิจ เพื่อเป็นประโยชน์แก่สมาชิกในด้านต่างๆ เช่น การหาพันธมิตรทำธุรกิจกับต่างประเทศ เพื่อเพิ่มโอกาสด้านการขยายตลาดส่งออก การสร้างฐานการผลิตในประเทศ การรับจ้างผลิต การร่วมลงทุน เป็นต้น ในกลุ่มประเทศคู่ค้าที่สำคัญ เช่น ญี่ปุ่น จีน อินเดีย เกาหลีใต้ ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ เป็นต้น ฐานข้อมูลในการสนับสนุนการดำเนินกิจกรรมของหน่วยงานภาครัฐ หรือหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง ในการส่งเสริมและพัฒนากิจกรรมทางด้านธุรกิจเพื่อรองรับการเปิดเขตการค้าเสรี

การจัดทำแผนยุทธศาสตร์ธุรกิจของสมาคมการค้า เพื่อกำหนดทิศทางและเป้าหมายที่จะดำเนินการค้าให้ชัดเจน มีแผน/โครงการที่ชัดเจนในการปฏิรูปการผลิตหรือการให้บริการของสมาคมการค้า พัฒนาคนด้วยความรู้ เทคโนโลยี การบริหารจัดการและมีความโปร่งใส ยอมรับการปรับตัว และเพิ่มประสิทธิภาพทุกด้านในกิจการ โดยมีเป้าหมายในการกำหนดยุทธศาสตร์ที่จะต้องผลักดันภาคเอกชนให้มีความเข้มแข็ง/รัฐเป็นผู้สนับสนุน

ผู้ผลิตต้องให้ความสำคัญกับสัดส่วนวัตถุดิบนำเข้า ให้ความสำคัญกับตลาดใหม่ที่กำลังเติบโตอย่างต่อเนื่อง มีการบริหาร/พัฒนาจัดการด้านโลจิสติกส์ที่ดี ช่วยลดต้นทุนได้ สร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับลูกค้า เพื่อความมั่นใจ/ต่อรองง่าย/มีความเข้าใจสามารถนำความรู้ด้านการตลาดมาใช้กับธุรกิจ

รวมไปถึงการส่งเสริมการรวมกลุ่มวิสาหกิจ (Cluster) เพื่อเสริมสร้างบทบาทของสมาคมการค้าในการเป็นแกนกลางของภาคเอกชนที่จะประสานและชี้นำการดำเนินงานด้านการส่งเสริม และสนับสนุนการพัฒนาผู้ประกอบการร่วมกับภาครัฐบาลและหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิด

นอกจากนี้ จะต้องเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของภาคธุรกิจ โดยการสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้บริการสมาชิกด้านองค์ความรู้ในเชิงการบริหารจัดการ อาทิ ร่วมมือกับศูนย์เพิ่มศักยภาพในการแข่งขัน คณะบริหารธุรกิจ นิด้า เพื่อช่วยยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านการบริหารจัดการให้แก่สมาชิกที่มีปัญหา หรือต้องการสร้างระบบการจัดการที่ดี เพื่อพัฒนาศักยภาพในการให้บริการที่มีประสิทธิภาพของสมาคมการค้า ตลอดจนเป็นช่องทางในการชี้นำนโยบายการบริหารจัดการที่เป็นประโยชน์ต่อสมาคมการค้า ให้มีผลต่อเนื่องไปถึงการนำไปปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม เป็นต้น