การทัศนาจรกรุงเทพฯ ของท่านทูตครอว์เฟิร์ด

เขียนโดย สตีฟ แวน บีคเรียบเรียงโดย รอย ฮาวเวิร์ดจัดทำโดยบริษัท ดุสิตธานี จำกัด (มหาชน)

ท่านราชทูตแห่งสหราชอาณาจักร ท่านจอห์น ครอว์เฟิร์ด ถูกส่งตัวมาจากประเทศอังกฤษ เพื่อปฏิบัติภารกิจในการสำรวจหยั่งเชิงท่าทีของไทยเกี่ยวกับ 4 รัฐมาเลย์ทางภาคเหนือ โดยได้พำนักระยะยาวอยู่ที่กรุงเทพมหานครในปี ค.ศ. 1822 (พ.ศ. 2365) ในบันทึกความทรงจำปี 1828 (พ.ศ. 2371) ที่ปรากฏอยู่ในวารสารของสถานทูตศาลไทยและโคชินไชนา

ในช่วงเวลานั้นท่านจอห์น ครอว์เฟิร์ด บันทึกไว้ว่า : พวกเราได้ท่องเที่ยวเมืองกรุงเทพมหานครในเช้านี้ พื้นดินที่ถูกสร้างขึ้นเต็มไปด้วยร่องรอยของแผ่นดินลุ่มน้ำต่ำ แต่ไม่ได้เป็นแอ่งน้ำ และถูกเชื่อมต่อกันด้วยลำธารอันคดเคี้ยวและลำคลองจำนวนมาก พวกเราข้ามแม่น้ำจากที่อยู่อาศัยของเราไปสู่พระราชวัง ซึ่งตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันตกของแม่น้ำ ในแต่ละด้านของแม่น้ำมีแถบที่อยู่อาศัยวางตัวลอยล่องอยู่บนแพไม้ไผ่จอดอยู่ ริมฝั่งครอบครองโดยชาวจีนผู้ดีที่มีร้านค้าอยู่ริมแม่น้ำ

สิ่งเหล่านี้จำนวนมากมายทำให้พวกเราหลงอยู่ในช่วงเวลาที่ดี โดยที่เราไม่ได้นึกถึงเลยว่า มีถนนอยู่เพียงไม่กี่แห่ง หรือแทบไม่มีเลยในกรุงเทพฯ โดยที่แม่น้ำและลำคลองต่างๆ ได้ทำให้เกิดทางหลวงสัญจรที่คุ้นเคย ไม่เพียงแต่พาหนะที่ขนส่งสินค้าเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการเดินทางของ ผู้โดยสารทุกๆ ประเภทเรือจำนวนมากเป็นร้านค้าที่มีเครื่องเคลือบ ดินเผา น้ำปลา เครื่องปรุงอาหาร ปลาแห้ง และเนื้อหมูสด ผู้ขายของเหล่านี้กำลังเร่ขายและร้องเรียกประหนึ่งพวกเขาอยู่ในเมืองยุโรป

บรรดาผู้ที่ล่องเรือทั้งหลาย ส่วนใหญ่จะเป็นผู้หญิงและพระภิกษุสงฆ์ แสดงให้เห็นถึงฉากของกิจกรรมที่สำคัญ และหลักฐานการดำรงอยู่ของการค้าที่เจริญรุ่งเรือง