ผลตอบแทนพันธบัตร ส่งสัญญาณเศรษฐกิจ

จิรวัฒน์ สุภรณ์ไพบูลย์ & ผู้บริหารสายงานธุรกิจบริการไพรเวทแบงก์ & ธนาคารกสิกรไทย

หลังเศรษฐกิจโลกค่อยๆ ฟื้นตัวต่อเนื่อง 9 ปีที่ผ่านมา นักลงทุนบางส่วนเริ่มตั้งคำถามว่าวิกฤตเศรษฐกิจที่มักเกิดทุก 8-10 ปี จะเวียนมาบรรจบอีกครั้งหรือไม่ โดยเฉพาะกลุ่มที่ใช้เส้นอัตราผลตอบแทนพันธบัตรสหรัฐ (US Yield Curve) เป็นเครื่องมือพยากรณ์เศรษฐกิจกำลังกังวลว่าการชะลอตัวของเศรษฐกิจและการปรับลดลงอย่างรุนแรงของตลาดหุ้นอาจกำลังใกล้เข้ามา เมื่อ Yield Curve กำลังแบนราบและอาจกลับหัวในที่สุด

Yield Curve คือเส้นที่ลากเชื่อมผลตอบแทนพันธบัตรที่มีอายุต่างๆ กัน จากอายุสั้นไปหายาว ปกติเส้นจะมีลักษณะเอียงขึ้นจากซ้ายไปขวา สะท้อนว่าผลตอบแทนพันธบัตรอายุยาวกว่าสูงกว่าผลตอบแทนพันธบัตรอายุสั้นกว่า ส่วนความชันของความลาดเอียง วัดจากผลต่างของผลตอบแทน โดยเฉพาะผลต่างผลตอบแทนระหว่างพันธบัตรอายุ 2 ปี และ 10 ปี ที่เรียกว่า 2-10 Spread

ค่าเฉลี่ยของ 2-10 Spread ย้อนหลัง 10 ปี คือประมาณ 1.8% (ผลตอบแทนพันธบัตรอายุ 2 ปี เท่ากับ 0.8% ผลตอบแทนพันธบัตรอายุ 10 ปี เท่ากับ 2.6%) โดยค่า 2-10 Spread มักสูงขึ้น Yield Curve ชันขึ้น หลังจากธนาคารกลางพิจารณาลดอัตราดอกเบี้ย ส่งผลให้ความต้องการกู้ยืมเงินขยายธุรกิจหรือใช้จ่ายมากขึ้น เนื่องจากต้นทุนการเงินถูกลง ทำให้คาดการณ์ว่าเศรษฐกิจจะขยายตัวแข็งแกร่งขึ้น และเงินเฟ้อจะเพิ่มขึ้นในอนาคต ตรงกันข้าม ค่า 2-10 Spread จะลด Yield Curve จะแบนราบ เมื่อธนาคารกลางพิจารณาขึ้นอัตราดอกเบี้ย นำมาสู่การคาดการณ์ว่าเศรษฐกิจจะอ่อนแรงลง เงินเฟ้อจะลดลงในอนาคต และเมื่อธนาคารกลางขึ้นอัตราดอกเบี้ยสูงขึ้นเรื่อยๆ Yield Curve ก็จะแบนราบลงเรื่อยๆ จนอาจมีลักษณะกลับหัว (Inverted Yield Curve) หรือค่า 2-10 Spread ติดลบ เช่น -0.47% ในเดือน มี.ค. 2000 ก็จะเป็นสัญญาณร้ายของเศรษฐกิจ และมักมีการปรับตัวรุนแรงของตลาดหุ้นตามมา

นับแต่ปลายปี 2015 ที่ธนาคารกลางสหรัฐเริ่มขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบาย ความชันของเส้นอัตราผลตอบแทนพันธบัตรได้ปรับลดจาก +1.29% มาอยู่ที่ +0.54% ในปัจจุบัน ทำให้ตลาดการเงินเริ่มจับตาอย่างมากว่าเศรษฐกิจสหรัฐจะเริ่มเข้าสู่ภาวะถดถอยหรือไม่ แล้วตลาดหุ้นสหรัฐจะปรับฐานครั้งใหญ่เมื่อใด หลังจากปัจจุบันทั้งดัชนี S&P500 และ Dow Jones ทำจุดสูงสุดตลอดกาลไปแล้ว แม้ตัวเลขเศรษฐกิจส่วนใหญ่จะยังออกมาดี และ Inverted Yield Curve ยังไม่เกิด นักลงทุนก็ต้องไม่ประมาท และเลือกลงทุนแบบมีกลไกป้องกันความเสี่ยง หรือที่มีเครื่องมือบริหารจัดการความเสียหายในภาวะตลาดผันผวน