เพี้ยน ผิด

อภิวัจ สุปรีชาวุฒิพงศ์

กรณีโรงไฟฟ้าถ่านหินเทพา จ.สงขลา สะท้อนให้เห็นความผิดพลาดอย่างยิ่งของรัฐบาล ไม่ใช่แค่การจับกุมผู้คัดค้านไปคุมขังและดำเนินคดี

แต่ปลายเหตุที่ผิดพลาด ทำให้มองเห็นถึงต้นเหตุที่ผิดเพี้ยน

จะให้ชาวบ้านเข้าใจว่าอย่างไร จะยังยืนยันให้เขาเชื่อมั่นในความยุติธรรมได้อีกหรือ

รายงานการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ หรืออีเอชไอเอ ซึ่งจะกลายเป็นสิ่งตัดสินชี้ขาด ว่าสมควรที่จะทำโครงการนี้หรือไม่ กลับมีแต่ความพิกล อ้างสภาพแวดล้อม ข้อมูลในพื้นที่อย่างผิดเพี้ยน พันธุ์ไม้ พันธุ์ปลา ที่คนในท้องถิ่นไม่เคยพบ ไม่เคยเห็นว่ามีอยู่ ก็ถูกนำมาจับยัดใส่รายงาน ราวกับการตัดแปะ เพื่อให้รายงานออกมามีแต่ผลดี ไม่ก่อผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชน ทั้งที่คนในพื้นที่ คนในชุมชนพากันยืนยันคัดค้าน

ทักท้วงไปก็ไม่ได้รับการแก้ไข ซ้ำยังผ่านความเห็นชอบเบื้องต้น และกำลังอยู่ในขั้นตอนเตรียมเสนอเข้าคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติชุดใหญ่

เมื่อกระบวนการไม่น่าไว้วางใจ ก็หวังว่าจะได้พึ่งนายกรัฐมนตรี

น่าผิดหวังที่นายกฯ กลับยกเอาเรื่องกฎหมาย ใช้หลักนิติศาสตร์ มาก่อนหลักรัฐศาสตร์อย่างที่ควรจะเป็น

ช่วงเช้าพบกลุ่มสนับสนุน แต่ปฏิเสธที่จะพบกับกลุ่มคัดค้าน ไม่นำพาต่อหลักรัฐศาสตร์ แต่อ้างนิติศาสตร์ จับกุมผู้ต่อต้านละเมิดกฎหมาย โดยไม่พยายามทำความเข้าใจว่าทำไมจึงต้องละเมิดกฎหมาย

ผืนดินถิ่นฐาน ใช่แค่ที่อยู่ ที่ทำกิน ความหมายซึ่งมากกว่านั้นคือวิถีชีวิต คือหลักประกันอันมั่นคงว่า ตราบไปจนถึงคนรุ่น ต่อไป วิถีชีวิตที่พวกเขารักษาเอาไว้ ก็จะช่วยให้ลูกหลาน ดำรงชีวิตอยู่ต่อไปได้ แม้ยากลำบาก แต่รับรองได้ว่าจะไม่อดตาย และหยัดยืนได้อย่างมีศักดิ์ศรี

นี่คือเหตุผลที่ว่า ทำไมพวกเขาถึงต้องค้าน สิ่งที่จะมาทำลายวิถีชีวิต

ไม่มีประโยชน์ที่จะมายกมาอ้างว่ามีคนเห็นด้วยมากกว่าคนคัดค้าน ความมั่นคงในชีวิต ความหวัง ความห่วงใยต่ออนาคตของลูกหลานนั้นมันเป็นเรื่องของความรู้สึก ซึ่งกำลังและจำนวนอาจเอาชนะได้เพียงบางครั้ง แต่มิใช่จะตลอดไป

การยกเอาจำนวนเห็นด้วยหรือคัดค้านมาพูดกันจึงไม่เกิดประโยชน์อันใด

และมิใช่เรื่องไฟฟ้าไม่เพียงพอ ไฟฟ้าดับ ถ้าจะยกประเด็นนี้ขึ้นมาก็คงจะต้องพูดต่อกันให้จนจบความว่า ใครต้องการใช้ไฟฟ้า ใครใช้ไฟเท่าไหร่ ถ้าโครงการนี้ถูกคัดค้าน จะมีทางเลือกอย่างอื่นหรือไม่ หรือหากถ้าไม่ประหยัดการใช้พลังงาน ทางเลือกอื่นๆ ที่เราจะได้พลังงานมาใช้ แม้ต้องจ่ายเพิ่มขึ้น เราจะยอมรับกันได้หรือไม่

การเรียกร้องความเสียสละ แต่กลับจะเป็นจะตายเมื่อค่าไฟขึ้นราคา คงไม่ใช่ความยุติธรรม ที่ทุกฝ่ายจะเห็นพ้องและยอมรับร่วมกันได้

ถ้าต้องการจะพัฒนา ประเด็นที่จะต้องพูดกันก็คือ จะพัฒนาอย่างไรให้อยู่บน พื้นฐานทรัพยากรและวิถีชุมชนที่เป็นอยู่ เพื่อส่งต่อความอุดมสมบูรณ์เป็นมรดกสู่ลูกหลาน มิใช่อ้างส่วนมาก เพื่อบีบให้ส่วนน้อยต้องยอมรับและเสียสละ

น่าสงสัยว่า บรรดาผู้เกี่ยวข้องในโครงการเหล่านี้ได้ตระหนักในประเด็นนี้แค่ไหน

หากว่าไม่ได้ตระหนัก การพัฒนาที่วางแผนไว้นั้น มาจากฐานคิดอย่างไร

นายกรัฐมนตรีเข้าไม่ถึงชาวบ้าน ชาวบ้านพยายามที่จะเข้ามาให้ถึงตัวนายกฯ แต่ก็ ถูกกีดกันขัดขวาง เมื่อต่างเข้าไม่ถึงกันและกันเช่นนี้แล้ว ความเข้าใจ ซึ่งเป็นฐานอันสำคัญของการพัฒนานั้นจะเกิดขึ้นอย่างถูกต้องได้อย่างไร

เครื่องดนตรีที่ตั้งเสียงผิดเพี้ยน ไม่มีทางที่จะบรรเลงเพลงให้ไพเราะได้

ไม่เข้าใจ เข้าไม่ถึง แต่ดึงดันจะเดินหน้าพัฒนา

ใครจะเชื่อ ใครจะฟัง