BitLicense ประตูสู่การประกอบธุรกิจเงินเสมือนจริง

วิชญ์พล มหารัตนวงศ์สำนักกฎหมาย สำนักเศรษฐกิจการคลัง

เราไม่สามารถปฏิเสธได้ว่าในยุคดิจิทัลเช่นนี้ เรื่องที่ได้รับความสนใจจากผู้คนคงไม่พ้นเรื่องบิตคอยน์

บิตคอยน์เป็นหนึ่งในสกุลเงินเสมือนจริง ซึ่งมีการซื้อขายกันบนแพลตฟอร์มที่ให้บริการทั่วไปบนโลกอินเทอร์เน็ต ในปัจจุบันยังไม่มีหลักเกณฑ์ในการกำกับดูแล

การให้บริการเช่นนี้ในประเทศไทย หลักเกณฑ์ในการควบคุมดูแลบริการดังกล่าวนี้ควรจะมีหน้าตาเป็นอย่างไร เพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น จึงขอยกตัวอย่างจากมลรัฐนิวยอร์กในมลรัฐนิวยอร์ก ประเทศสหรัฐอเมริกาได้ออกหลักเกณฑ์ "New York Codes, Rules and Regulations Title 23. Department of Financial Services Chapter I. Regulations of the superintendent of Financial Services Part 200. Virtual Currencies" หรือที่เรียกว่า BitLicense ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 24 มิ.ย. 2558 โดยออกมากำหนดเกณฑ์การออกใบอนุญาตให้แก่ผู้ที่ต้องการประกอบธุรกิจเกี่ยวกับเงินเสมือนจริง เฉพาะในพื้นที่มลรัฐนิวยอร์กและเป็นหลักเกณฑ์เบื้องต้นในการคัดกรองผู้ประกอบธุรกิจ

นอกจากนี้ BitLicense ยังเป็นมาตรการคุ้มครองเบื้องต้นแก่ผู้บริโภคอีกด้วย โดยในบทความนี้จะกล่าวถึงการขออนุญาตประกอบธุรกิจเกี่ยวกับเงินเสมือนจริงเท่านั้น

ใครจำเป็นต้องขออนุญาตบ้าง ??

BitLicense ได้กำหนดให้การประกอบธุรกิจเกี่ยวกับเงินเสมือนจริงดังต่อไปนี้ โดยต้องดำเนินการขออนุญาตจาก The New York State Department of Finance Service ก่อนประกอบธุรกิจ

1.รับไว้ซึ่งเงินเสมือนจริงเพื่อส่งต่อ เว้นแต่จะเป็นธุรกรรมที่ทำขึ้นโดยไม่มีวัตถุประสงค์ทางการเงิน และต้องไม่เกี่ยวข้องกับการโอนซึ่งมูลค่าของเงินเสมือนจริง

2.เก็บ ถือไว้ รับฝาก หรือควบคุม ซึ่งเงินเสมือนจริงแทนบุคคลอื่น

3.ซื้อและขายเงินเสมือนจริงสำหรับผู้บริโภค

4.บริการแลกเปลี่ยนเงินเสมือนจริงสำหรับผู้บริโภค

5.ควบคุม จัดการ หรือผลิตสกุลเงินเสมือนจริง

อย่างไรก็ตาม หากมีการตั้งตัวแทนมาประกอบธุรกิจที่ต้องขอใบอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับเงินเสมือนจริง ตัวแทนจะต้องมีใบอนุญาตดังกล่าวด้วย แม้ว่าบริษัทแม่จะมีใบอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเงินเสมือนจริงแล้วก็ตาม

นอกจากนี้ BitLicense มีข้อยกเว้นให้การประกอบธุรกิจบางประเภทไม่ต้องขออนุญาตจาก NYDFS ไว้ 2 กรณี คือ

1.บุคคลที่อยู่ภายใต้กฎหมายว่าด้วยธนาคารและได้รับอนุญาตให้ดำเนินธุรกิจเกี่ยวกับเงินเสมือนจริง

2.ร้านค้าหรือผู้บริโภคที่ใช้เงินเสมือนจริงในการซื้อสินค้าหรือบริการ

ทั้งนี้ ในปัจจุบันมีบริษัทที่ได้รับการอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเงินเสมือนจริงจาก NYDFS แล้วจำนวน 5 บริษัท คือ itBit Trust Company, Gemini Trust Company, Circle Internet Financial, XRP II และ Coinbase

ใครเป็นคนควบคุม ??

BitLicense ได้กำหนดให้หน่วยงานกำกับดูแลการออกใบอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับเงินเสมือนจริง คือ The New York State Department of Finance Service หรือ NYDFS

กระบวนการออกใบอนุญาต

ในการออกใบอนุญาต ผู้ขอรับใบอนุญาตจะต้องยื่นใบคำขอพร้อมเอกสารตามที่กำหนดไว้ เช่น ชื่อที่อยู่แน่นอนของผู้ยื่นคำขอ รูปแบบองค์กร วันก่อตั้งของผู้ยื่นคำขอ รายชื่อบริษัทที่อยู่ในเครือ แผนภูมิโครงสร้างของบริษัทที่แสดงความสัมพันธ์ของบริษัทในเครือ รายชื่อและประวัติอย่างละเอียดของบุคคลที่มีอำนาจบริหาร ผู้ถือหุ้นรายใหญ่ รายละเอียดของผลิตภัณฑ์ และบริการและงบการเงินของผู้ขอรับใบอนุญาต เป็นต้น

หากผู้ยื่นคำขอไม่สามารถแสดงให้ NYDFS เห็นว่ามีคุณสมบัติตามเอกสารที่แนบมาไม่ได้ NYDFS มีดุลพินิจในการออกใบอนุญาตแบบมีเงื่อนไขให้กับผู้ขอรับใบอนุญาตได้ นอกจากนี้ในการขอรับใบอนุญาตดังกล่าวต้องเสียค่าธรรมเนียมการสมัครเริ่มต้นจำนวน 5,000 ดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 165,650 บาท และในกรณี ที่ NYDFS ไม่ให้ใบอนุญาต ผู้ยื่นคำขอจะไม่ได้รับเงินค่าธรรมเนียมคืน นอกจากนี้ หากผู้ยื่นคำขอมีผลิตภัณฑ์ บริการหรือธุรกิจรูปแบบใหม่ ซึ่งอาจเปลี่ยนแปลงสาระสำคัญ วัตถุประสงค์เดิมที่เกี่ยวข้องกับมลรัฐนิวยอร์กหรือประชาชนนิวยอร์กจนการอนุญาตที่ได้ให้ไว้ไม่ครอบคลุมและอาจก่อให้เกิดความเสียหาย ผู้ยื่นคำขอจะต้องนำเสนอผลิตภัณฑ์ บริการหรือธุรกิจรูปแบบใหม่นั้นแก่ NYDFS ก่อนดำเนินการกับผู้บริโภค

ทั้งนี้ ในการพิจารณาออกใบอนุญาตของ NYDFS นั้น NYDFS ต้องออกใบอนุญาตหรือปฏิเสธคำขอภายใน 90 วัน นับแต่วันที่ผู้ยื่นคำขอได้ยื่นคำขอต่อ NYDFS และ NYDFS มีดุลพินิจขยายระยะเวลาได้หากมีเหตุผลที่เหมาะสม

สรุป

จากกรณีศึกษานี้ BitLicense เป็นหลักเกณฑ์ที่ออกมาเพื่อคัดกรองการประกอบธุรกิจเกี่ยวกับเงินเสมือนจริง เพื่อไม่ให้ผู้ประกอบธุรกิจที่ยังไม่มีความพร้อมมาประกอบธุรกิจ อาจสร้างความเสียหายให้กับผู้บริโภคได้ นอกจากนี้ BitLicense ยังมีหลักเกณฑ์กำกับดูแลการประกอบธุรกิจในด้านอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นการเปิดเผยข้อมูล กระบวนการป้องกันการฟอกเงิน มาตรการป้องกันข้อมูลดิจิทัล หรือการคุ้มครองผู้บริโภค เป็นต้น จนอาจกล่าวได้ว่า BitLicense เป็นตัวอย่างหลักเกณฑ์ในการกำกับดูแลของมลรัฐนิวยอร์กที่ออกมากำกับดูแลการประกอบธุรกิจเงินเสมือนจริง ซึ่งกำลังเป็นที่นิยมอย่างมากในปัจจุบัน