แก้หวยแพง ด้วยสลากฯ 4.0

กนกวรรณ บุญประเสริฐ

คณะกรรมการสลากกินแบ่งรัฐบาล เตรียมจัดการปัญหาสลากเกินราคาที่แก้อย่างไรก็ยังไม่นิ่ง พอเข้มงวดเรื่องปราบปราม ปัญหาสลากเกินราคาก็ซาไปช่วงหนึ่ง และไม่นานก็กลับมาขายเกินราคาใหม่ แถมแม่ค้าสลากยังรวมชุดได้เก่งกว่าเดิมเรียกว่าถูกกันได้เงินรางวัลมากถึง 60 ใบ ได้รางวัลไปถึง 180 ล้านบาท เมื่องวดวันที่ 16 ก.ค. 2560ที่ผ่านมา

ล่าสุดสำนักงานสลากฯ เปิดเพดานการจำหน่ายสลากแบบเต็มพิกัด 80 ล้านฉบับ จากที่ผ่านมามียอดพิมพ์อยู่ที่งวดละ 71 ล้านฉบับ ยังไม่เพียงพอกับความต้องการของผู้ค้ารายย่อย และสภาพการจำหน่ายสลาก แม้ทุกแผงจะมีสลากที่ราคา 80 บาท แต่มีการขายสลากเลขที่สวยแบบเกินราคาอยู่ดี

สำนักงานสลากฯ จึงทดลองเปิดจำหน่ายตามหลักดีมานด์กับซัพพลาย หวังแก้ไขปัญหาสลากเกินราคาเริ่มในงวดวันที่ 1 พ.ย. 2560 ด้วยการปรับเพดานพิมพ์สลากเพิ่มเป็น 80 ล้านใบ จากเดิม 71 ล้านใบ โดยงวดวันที่ 16 พ.ย. 2560 มียอดจองซื้อตามจริงเพิ่มขึ้นเป็น 78 ล้านใบ และการเลื่อนวันรับสลากจอง-ซื้อเป็น 8-9 วันก่อนวันออกรางวัล เพื่อลดวันให้ผู้ค้ามีโอกาสรวมชุดขายเกินราคา

ผลปรากฏว่า สลากเหลือเกลื่อนเมือง พ่อค้าแม่ค้ารายย่อยขาดทุนไปตามๆ กัน และในหลายพื้นที่ยอมขายสลากขาดทุนที่ใบละ 50-55 บาท ขณะที่ยอดจองสลากงวดวันที่ 1 ธ.ค. 2560 มีจำนวนผู้จองซื้อสลากรวมกันที่ 78 ล้านใบ เท่ากับงวดก่อนหน้านี้ คิดเป็นยอดจำหน่ายสูงถึง 6,240 ล้านบาท/งวด และหากจำหน่ายที่ระดับนี้ไปตลอดปีจะคิดเป็นยอดจำหน่ายสูงถึง 1.49 แสนล้านบาท/ปี ถือว่ามากที่สุดตั้งแต่ก่อตั้งสำนักงานสลากฯ ขึ้นมาก็ว่าได้

จะเห็นว่ายอดจำหน่ายสลาก ที่งวดละ 6,240 ล้านบาท ขณะนี้ถือว่าสูงเมื่อเทียบกับช่วงที่สลากเลขท้าย 2 ตัว 3 ตัว หรือหวยบนดินระบาดหนักในช่วงปี 2546-2549 ยอดขายหวยบนดินเฉลี่ยๆ สูงสุดอยู่ที่งวดละ 3,000 ล้านบาท น้อยกว่าถึงเท่าตัว!!!

ธนวรรธน์ พลวิชัย กรรมการสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล กล่าวว่า สำนักงานสลากฯ ขอเวลาประเมินภาวะตลาดสลากอีก 4 งวด หากพบว่าสลากยังจำหน่ายเกินราคาอีก ก็จะเสนอที่ประชุมคณะกรรมการสลากในเดือน มี.ค. 2561 ให้พิจารณาเรื่องการออกสลากรวมชุดจำหน่ายเอง

ทั้งนี้ ทางสำนักงานสลากฯ ได้ลองทำสมมติฐานการจำหน่ายสลากชุดละ 5 ใบ ใบละ 80 บาท รวมราคาชุดละ 400 บาท

ด้าน สังศิต พิริยะรังสรรค์ คณบดีวิทยาลัยนวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยรังสิต กล่าวว่า หมดยุคที่จะแก้ปัญหาสลากด้วยกระดาษอีกต่อไปแล้ว เทคโนโลยีมาไกลมากแล้ว เราควรเลิกหมกมุ่นกับการแก้ปัญหาแบบรายวัน แต่ควรเอาเรื่องเทคโนโลยีมาปรับใช้กับการแก้ปัญหาในระยะยาว

ควรนำระบบสลากออนไลน์มาใช้ได้แล้ว เพราะประเทศเพื่อนบ้านอย่างลาว เขมร ออกสลากด้วยเครื่องกันหมดแล้ว และสิ่งที่เกิดจริงกับการออกสลากออนไลน์ ที่มีความถี่ เช่น ออกทุกสัปดาห์ ผลปรากฏว่าในระยะยาวคนเริ่มเคยชินกับการออกสลาก เพราะไม่ใช่ของหายากมีออกทุกสัปดาห์ ไม่ต้องเฝ้ารอหรือลุ้นเลขแบบของไทยที่จะมีการออกสลากเดือนละ 2 ครั้ง เช่นเดียวกับที่สิงคโปร์ เมื่อ 5-6 ปีก่อน ที่เริ่มเปิดกาสิโน ในช่วงปีแรกคนสิงคโปร์แห่กันไปดูกาสิโน แต่พอผ่านเข้าสู่ปีที่ 2 คนไม่ตื่นเต้นแล้ว

ตอนนี้ที่กาสิโน มีแต่นักท่องเที่ยว คนที่เดินทางไปร่วมประชุมนานาชาติ กลายเป็นได้นักท่องเที่ยวกลุ่ม MICE ซึ่งเป็นธุรกิจกลุ่มหนึ่งในอุตสาหกรรมท่องเที่ยวที่เกี่ยวข้องกับการจัดประชุม การท่องเที่ยวเพื่อเป็นรางวัล การประชุมนานาชาติและการแสดงสินค้าและนิทรรศการนานาชาติ มาเที่ยวเสี่ยงดวงที่กาสิโน ส่งผลต่ออุตสาหกรรมการบิน และการโรงแรมได้รับอานิสงส์อีกต่อหนึ่ง

จึงเป็นประเด็นที่น่าสนใจว่า การออกสลากชุด จะช่วยตัดวงจรสลากเกินราคาได้จริงหรือไม่ เพราะหากสำนักงานสลากฯ จะลุกมาจัดชุดสลากขายเอง จะต้องมีการออกมาตรการ

บางอย่างมาสมทบไม่ให้สลากชุดที่ว่าเหล่านี้ตกไปอยู่ในมือผู้ค้าที่ขายเกินราคา เพื่อป้องกันไม่ให้สำนักงานสลากฯ กลายเป็นพ่อค้าส่งสลากชุดไปขายเกินราคาเสียเอง ดังนั้นการที่ออกมาตรการรอบนี้ควรคิดให้รอบคอบเพราะอาจกลายเป็นดาบสองคม

เพราะการที่สำนักงานสลากฯ ออกสลากใบมากถึง 78 ล้านใบ คิดเป็นยอดขายถึง 6,240 ล้านบาท/งวด ถือเป็นจำนวนที่มาก จนทำให้ประเด็นเรื่องการออกสลากออนไลน์เป็นเรื่องที่น่าสนใจอีกครั้ง หากต้องการแก้ปัญหาในระยะยาว เพราะสลากที่พิมพ์ออกมามากขนาดนี้คงจะปฏิเสธไม่ได้เรื่องการเข้าถึงสลากของประชาชน ที่พ่อค้าแม่ค้าจะปั่นจักรยานขายสลากไปทั่วบ้านทั่วเมืองแน่นอน

จากผลการศึกษาสลากในประเทศอาเซียน พบว่าลาวออกหวยลอตโต้จำหน่ายด้วยเครื่องพร้อมกับมีการออกสลากแบบใบ ออกสัปดาห์ละ 2 ครั้ง ส่วนกัมพูชา จำหน่ายสลากแบบใบ 4D และมีลอตโต้ 6+1 จำหน่ายด้วยเครื่อง มี 5 Digits จำหน่ายด้วยเครื่อง ออกรางวัลทุกวัน และสำหรับเวียดนาม ออกหวยลอตโต้จำหน่ายด้วยเครื่องพร้อมกับมีการออกสลากแบบใบ ออกรางวัลทุกวัน

ที่พัฒนารูปแบบขึ้นมาอีกคือ ฟิลิปปินส์ มีการออก Scratch it instant Tama, Lotto Game, Kacash Instant, Keno, Small Town Lottery หรือสลากประจำจังหวัด และสลากแบบใบ ออกรางวัลทุกวัน ส่วนมาเลเซีย มีการออก Grand Toto 6/63, Power Toto 6/55, Superme Toto 6/58 และสลากใบ มีการออกรางวัลสัปดาห์ละ 3 วัน และวันพิเศษต่างๆ

คงเหลือเพียงพม่าที่ยังออกสลากแบบใบ ออกรางวัลทุก 10 วัน และไทยที่ออกสลากแบบใบ ออกรางวัลมีความถี่น้อยกว่าใครคือออกรางวัลทุก 15 วัน ซึ่งวันหวยออกถือเป็นวันที่รอคอยของนักเสี่ยงโชค

ในการแก้ พ.ร.บ.สำนักงานสลากใหม่ ที่ยังอยู่ในขั้นตอนการเสนอแก้ไขนั้น ทางสำนักงานสลากฯ ได้เตรียมความพร้อมเรื่องการออกสลากออนไลน์ไว้หมดแล้ว คงเหลือแต่รอสัญญาณจากฟากการเมืองว่าจะไฟเขียวเมื่อไร

เพราะถ้าการเมืองยังไม่ยอมให้ออกสลากออนไลน์ การแก้ปัญหาสลากเกินราคาก็ยังวนอยู่ที่เรื่องสลากใบยิ่งแก้ไปยิ่งพิมพ์เพิ่มจนเกือบจะถึงขั้นมอมเมาประชาชนหรือไม่ ควรถึงเวลาที่ฝ่ายบริหารต้องมาเหลียวมองเรื่องนี้กันแล้วว่า ถึงเวลาหรือยังที่สลากไทยจะเข้าสู่ยุค 4.0 เปลี่ยนเป็นสลากออนไลน์ ล้อตามนโยบาย 4.0 ของรัฐบาลได้แล้ว