จะขุดคลองหรือจะสร้างสะพานบก

สมชาย สกุลสุรรัตน์

ท่านผู้อ่านคงทราบแล้วว่า มีความคืบหน้าเกี่ยวกับการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออกไปมากพอสมควรแล้ว ทั้งด้านการออกกฎหมายและการจัดตั้งหน่วยงานขึ้นมาดูแลโครงการ ซึ่งรัฐบาลหวังว่าโครงการเหล่านี้จะทำให้เศรษฐกิจไทยก้าวล่วงจากกับดักประเทศที่มีรายได้ปานกลาง และทำให้เศรษฐกิจของประเทศไทยเข้าสู่ยุค 4.0 ตามแผนกลยุทธในการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ

วันนี้ผมเห็นข่าวว่าหอการค้าภาคใต้จะเสนอให้รัฐบาลพิจารณาแผนการลงทุนในภาคใต้มูลค่าประมาณ 2 แสนล้านบาท ในการประชุมคณะกรรมการร่วมภาครัฐและเอกชนเพื่อแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจที่นายกรัฐมนตรีเป็นประธานก็คิดว่าคณะกรรมการคงรับข้อเสนอไปพิจารณาดำเนินการต่อไปเป็นส่วนหนึ่งในการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศให้ก้าวพ้นกับดักประเทศที่มี รายได้น้อยตามนโยบาย

ภาคใต้เป็นพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ เช่น ยางพารา และน้ำมันปาล์ม นอกจากนั้นยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญระดับโลก ทำให้สามารถช่วยตัวเองได้ ทั้งๆ ที่การลงทุนในโครงการเมกะโปรเจกต์ในภาคใต้ ดูเหมือนจะขาดช่วงไปหลายปี หากได้รับแรงผลักดันจากภาครัฐตามข้อเสนอของหอการค้าภาคใต้ให้มีการลงทุนในโครงการขนาดใหญ่น่าที่จะพัฒนาเศรษฐกิจของภาคใต้ให้ขยายตัวได้อย่างรวดเร็วกว่าเดิมอย่างแน่นอน

ความจริงแล้ว การพัฒนาเศรษฐกิจของภาคใต้ไม่น่าจำกัดอยู่เฉพาะการใช้ทรัพยากรธรรมชาติและแหล่งท่องเที่ยวให้เป็นประโยชน์สูงสุดเท่านั้น แต่ภาคใต้นั้นสร้างรายได้เข้าประเทศได้มากมายมหาศาลทั้งทางตรงและทางอ้อมปีละหลายแสนล้านบาท ถ้าได้รับการพัฒนาเป็นประตูหรือทางเชื่อมระหว่างทะเลอันดามันกับอ่าวไทย

เหตุผลหลักคือ ปัจจุบันไทยสามารถส่งสินค้าลงเรือไปขายหรือนำสินค้าเข้าจากประเทศแถบทะเลจีนใต้ เช่น เวียดนาม จีนด้านตะวันออก เกาหลี ญี่ปุ่น ฮ่องกง ฟิลิปปินส์ หรือประเทศชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก เช่น สหรัฐฝั่งตะวันตก โดยขึ้นลงสินค้าที่ท่าเรือฝั่งตะวันออกของอ่าวไทย คือ ท่าเรือแหลมฉบัง แต่ถ้าจะส่งสินค้าไปขายหรือนำสินค้าเข้าจากฝั่งตะวันตกของภาคใต้โดยเฉพาะอย่างยิ่งน้ำมันจะต้องขนส่งทางเรือผ่านช่องแคบมะละกาและสิงคโปร์แล้วจึงจะย้อนกลับขึ้นอ่าวไทยเพื่อขนถ่ายต่อไป ทั้งๆ ที่แหล่งพลังงานส่วนใหญ่มาจากประเทศในตะวันออกกลาง และประเทศมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ เช่น อินเดียก็อยู่ขอบอ่าวเบงกอล เป็นอุปสรรคในการค้าขายระหว่างไทยกับอินเดีย บังกลาเทศ หรือแม้แต่เมียนมาซึ่งเป็นประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งสำหรับประเทศสุดท้ายนี้แก้ไขปัญหาได้บางส่วนโดยการขนส่งสินค้าบางอย่าง เช่น อาหารทะเล ทางบกข้ามชายแดนมาลงเรือที่ท่าเรือ จ.ระนอง แล้วขนถ่ายต่อมาที่สมุทรสาครเพื่อแปรรูป

สิ่งที่พูดนี้ไม่ใช่สิ่งใหม่แต่ได้พูดกันมานานแล้ว ถึงการขุดคลองตัดด้ามขวานจากทะเลอันดามันมาอ่าวไทย เช่น คลองคอคอดกระใน จ.ระนอง ซึ่งเป็นส่วนที่แคบที่สุดของคาบสมุทรมลายู โดยมีระยะทางจากฝั่งตะวันตกไปฝั่งตะวันออกเพียง 50 กม. ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา และมีการเสนออย่างเป็นทางการให้ขุดคอคอดกระประมาณ ปี 2501 ยุครัฐบาลปรีดี พนมยงค์ แต่มิได้มีการดำเนินการจริงจนถึงทุกวันนี้ก็ยังมีการศึกษาความเป็นไปได้ต่อไป

หลังจากนั้น มีข้อเสนอให้ย้ายตำแหน่งขุดจากคอคอดกระทางขึ้นมาทาง จ.กระบี่-นครศรีธรรมราช เรียกชื่อว่า คลองไทย ซึ่งมีการศึกษาความเป็นไปได้เชิงวิศวกรรมมากกว่าตำแหน่งเดิม แต่ยังไม่ชัดเจนว่ารัฐบาลจะตัดสินใจ ดำเนินการหรือไม่ อย่างไร

นอกจากข้อเสนอให้ขุดคลองแล้ว ยังมีข้อเสนอให้เปิดช่องทางเชื่อมอ่าวไทยกับอ่าวเบงกอลทางบกหรือสะพานบกโดยระบบถนนและรางบวกกับท่อขนส่งน้ำมัน ผ่านชายแดนไทย เมียนมา ซึ่งใช้ค่าใช้จ่ายลงทุนต่ำกว่า และไม่มีปัญหาทางด้านความมั่นคงเหมือนกับการขุดคลอง แต่ไม่คืบหน้าเท่าที่ควรทั้งๆ ที่เคยมีการศึกษาความเป็นไปได้ไว้แล้ว

ที่เล่าให้ท่านผู้อ่านฟัง คือ ปัญหาในการตัดสินใจเชิงนโยบาย ของไทยในโครงการขนาดใหญ่ที่มี ผลกระทบต่อเศรษฐกิจของประเทศ ความล่าช้าในการตัดสินใจของไทยที่จะเปิดช่องทางการขนส่งเชื่อมสองฟากมหาสมุทรซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือพาณิชย์ที่หนาแน่นที่สุดของโลกนั้น ทำให้บางประเทศเช่นจีนตัดสินใจ ลดความเสี่ยงด้านความมั่นคงของพลังงานจากภาคตะวันตกถึงภาค ตะวันออกของประเทศล้วนผ่าน แหลมมลายู หันไปสร้างท่อขนส่งน้ำมันจากประเทศเมียนมาข้ามพรมแดนจีนไปถึงเมืองคุนหมิงในจีนตอนใต้แทน เพราะเป็นที่ทราบดีว่าการเดินเรือผ่านช่องแคบมะละกานั้น นอกจากจะไกลแล้วยังมีความเสี่ยงสูงทั้งสภาพภูมิศาสตร์ ความคับคั่งของการจราจร และการ ถูกปล้นสะดมโดยโจรสลัด

ผมหวังว่าในการประชุมคณะกรรมการร่วมภาครัฐและเอกชนครั้งนี้ในภาคใต้คงมีการหยิบเรื่องเหล่านี้ขึ้นมาพิจารณาว่า เมื่อไรไทยจะมีความพร้อมที่จะดำเนินการตามทางเลือกใดทางเลือกหนึ่งเพื่อประโยชน์ของประเทศชาติ จะเลือกขุดคลองหรือสร้างเส้นทางบกที่เรียกว่า Land Bridge ก็ตาม

ส่วนปัญหาว่าจะทำหรือไม่คงไม่ใช่ประเด็น เพราะผลประโยชน์จากการเปิดเส้นทางคมนาคมให้ระดับโลก ทางใต้ของไทยมากมายมหาศาล แต่ไทย ก็พอทราบกันดีอยู่แล้ว n