ก้าวคนละก้าว ทางการเมืองไทย

รองศาสตราจารย์ ดร.วรรณธรรม กาญจนสุวรรณ

ก็ต้องยอมรับว่า คุณตูน บอดี้สแลม ได้สร้างปรากฏการณ์ "จิตอาสา" ที่ทำให้คนไทยทั้งประเทศตื่นขึ้นมา มีความคิดเชิงสร้างสรรค์ในการที่จะให้ความสำคัญกับการบริจาคเงินให้โรงพยาบาลตามเป้าหมายทั้ง 11 แห่งทั่วประเทศ ก็ถือได้ว่าเป็นนิมิตหมายที่ดีสำหรับการทำให้ประชาชนเข้ามีส่วนร่วมทางการเมืองอีกประเภทหนึ่ง และที่บอกว่าเป็นการเมืองอีกประเภทหนึ่ง ก็เนื่องด้วยโครงการก้าวคนละก้าวถือว่าเป็นการผลักดันเชิงนโยบายระดับชาติ ที่มุ่งหมายให้บรรลุวัตถุประสงค์โดยการวิ่งออกกำลังกาย ผมชอบวาทกรรมของคุณตูนที่กล่าวเสมอว่า "เพียงแต่มาร่วมก้าวคนละก้าว ออกกำลังกาย ก็ถือว่าได้ช่วยลดค่าใช้จ่ายในการแก้ปัญหาโรคภัย ไข้เจ็บต่างๆ ได้ทางหนึ่ง"

ในขณะที่คุณตูนกำลังวิ่งอยู่ทางฝ่ายคณะกรรมการปฏิรูปประเทศ ด้านการเมือง ได้ออกแนวความคิดเรื่องของการเชิญร่วมรับฟังความคิดเห็นของนักการเมืองในลักษณะของ Group Decision โดยมีเป้าหมายเชิญนักการเมือง 5 พรรคการเมือง ในรอบสัปดาห์นี้มาให้ทัศนคติ ความคิดเห็นที่เกี่ยวกับแนวคิดทางการเมือง 5 ประเด็นตามร่างแผนปฏิรูปประเทศ ด้านการเมือง เพื่อนำไปสู่การปรับปรุงเป็นแผนถาวรต่อไป 1.การเลือกตั้งที่สุจริตและเที่ยงธรรมเพื่อการปฏิรูปประเทศ 2.การสร้างรัฐธรรมาธิปไตย 3.การเสริมสร้างวัฒนธรรมทางการเมืองและการมี ส่วนร่วมของประชาชนในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข 4.กลไกการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งโดยสันติวิธีและการรู้รักสามัคคีของสังคมไทย 5.การกระจาย อำนาจการปกครองส่วนท้องถิ่น และการจัดสรรทรัพยากรที่เป็นธรรม ดังนั้นจึงน่าจะมีการพินิจการเมือง อย่างน้อยใน 2-3 วันที่ผ่านมาของ 2 นักการเมืองของพรรคชาติไทยพัฒนา คือ คุณนิกร จำนง และหัวหน้าพรรค ภูมิใจไทย คุณอนุทิน ชาญวีรกุล ดังนี้

คุณนิกรเสนอว่าเห็นชอบคำว่า รัฐธรรมาธิปไตย ซึ่งเป็นคำที่มีความหมายดีและเป็นการสร้างสิ่งใหม่ๆ จากคณะกรรมการปฏิรูปประเทศ ด้านการเมือง แต่ควรจะต้องกำหนด คำนิยามให้ชัดเจน ทั้งนี้ตนเองมีข้อสังเกตประเด็นพิจารณา 1.จะต้องเป็นแผนปฏิบัติที่มีขั้นตอนที่มีการกำหนด วันแล้วเสร็จ ซึ่งจะต้องมีผลสัมฤทธิ์ (บรรลุผล อันพึ่งประสงค์) ภายในเวลา 5 ปี ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด จะวัดได้อย่างไร 2.จำเป็นจะต้องมีการพิจารณาสภาวะการเมืองในช่วง 5 ปีของการเปลี่ยนผ่านและจัดทำแผนให้สอดคล้องกับข้อกำหนดและข้อจำกัดนั้น เนื่องจากไม่ใช่การเมืองที่แท้จริงและจะพัฒนาได้อย่างไร 3.สมควรที่จะมีการเพิ่มประเด็นปฏิรูปที่มีความสำคัญเข้าไปในแผนปฏิรูปนี้ที่มีความสอดคล้องกับบริบททางการเมืองไทยและสากล ควรเป็นเรื่องที่ใหม่ เช่น เรื่องรัฐธรรมาธิปไตยและเรื่องการ กระจายอำนาจ ซึ่งไม่มีในรัฐธรรมานูญด้านการเมือง แต่มีอยู่ในด้านการปกครองส่วนท้องถิ่น 4.จะต้องมีการพิจารณาจัดลำดับความสำคัญก่อนหลัง เนื่องจากจะมีความสัมพันธ์กับผลสัมฤทธิ์ของแผนเป็นอย่างมาก 5.จะต้องมีแผนเชื่อมต่อเนื่องไปหลังจาก 5 ปีแรก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเริ่มเข้าสู่สภาวะปกติทางการเมืองหลังยุคเปลี่ยนผ่านตามรัฐธรรมนูญ ซึ่งตามที่คณะกรรมการได้เรียงประเด็นการปฏิรูปทั้ง 5 ประเด็นอาจจะต้องพิจารณาลำดับใหม่ เนื่องจากตามรัฐธรรมนูญเรื่องการเสริมสร้างวัฒนธรรมทางการเมืองมาก่อนเรื่องการเลือกตั้ง ซึ่งการที่นำประเด็นการเลือกตั้งมาเป็นประเด็นที่ 1 เนื่องจากใกล้ถึงเวลาเลือกตั้งแล้วซึ่งไม่ใช่โจทย์ในการดำเนินงานระยะยาว

คุณอนุทินได้เสนอภาพรวมทางการเมืองไทยเชิงประจักษ์ ที่การแก้ไขทางการเมืองนั้นจำเป็นต้องวิเคราะห์ตามสถานการณ์ ในขณะนี้ ทุกฝ่ายก็ต้องยอมรับว่าสถานการณ์เป็นบรรยากาศของลักษณะการเปลี่ยนผ่าน การเปลี่ยนผ่านตามบรรยากาศดังกล่าวนี้ ปรากฏอยู่ในบทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญพุทธศักราช 2560 ซึ่งเป็นระยะเวลา 5 ปี ดังนั้นในระยะเปลี่ยนผ่านนี้สาระสำคัญคือการใช้อำนาจของรัฏฐาธิปัตย์ คือ คสช. ยังคงเป็นหัวใจอย่างยิ่งที่จะต้องสร้างความยุติธรรมให้กับทุกฝ่ายที่จะต้องเร่งทำให้เกิดความปรองดอง สันติ ให้เกิดก่อนการเลือกตั้ง ทั้งนี้ แนวความคิดสำคัญของคุณอนุทินยังกล่าวถึงความสำคัญของนักการเมืองขนาดกลางที่มีความสอดรับกับแนวความคิด กฎกติกา ระบบเลือกตั้งที่ปรากฏอยู่ในรัฐธรรมนูญ 2560 ที่มีเจตนาทำให้ทุกคะแนนเสียงของประชาชนมีความหมาย ซึ่งทำให้พรรคการเมืองขนาดกลางนั้นไม่มีปัญหาที่จะดำเนินกิจการพรรค สามารถที่จะทำตามกติการัฐธรรมนูญได้ และดูแล้วค่อนข้างที่จะได้เปรียบอย่างยิ่งกับบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ 2560 นี้

นอกจากนี้ แนวความคิดของคุณอนุทินให้ความสำคัญของการตัดสินใจทางการเมืองของหัวหน้าพรรคการเมือง ว่า โดยหลักการแล้วในอดีตเราเคยมีการทำสัตยาบันกัน เคยทำ MOU ร่วมกันก่อนการเลือกตั้ง ทั้งๆ ที่ความจริงทางการเมืองนั้นหนีไม่พ้นความจริงที่ จะปรากฏภายหลังปิดหีบเลือกตั้ง และตั้งแต่เวลา 18.00 น. ของวันเลือกตั้งเป็นต้นไป แต่ละพรรคการเมืองก็พอ จะทราบว่าพรรคของตนได้คะแนน อยู่ในลำดับที่เท่าไร มีสมาชิกที่ สอบผ่านได้กี่คน ซึ่งเป็นที่มาของ ข้อตกลงร่วมกัน อาจกล่าวได้ว่า ข้อตกลงทางการเมืองจะเกิดขึ้นภายหลังจากที่ประกาศผลการเลือกตั้งที่ชัดเจนแล้วก็ทำให้เห็นภาพที่เป็น ความจริงทางการเมืองได้ว่าคงไม่ต้องไปทำอะไรในเชิงหลักการที่ยึดมั่น ถือมั่นต่อกันระหว่างพรรคการเมืองก่อนการเลือกตั้งเพียงสำแดงให้เห็นว่าการเลือกตั้งที่สุจริต เที่ยงธรรมนั้น สามารถดำเนินการได้ตามกฎหมายที่มีอยู่แล้ว ดังนั้นการที่จะมีรัฐบาลแห่งชาติ หรือเป็นรัฐบาลผสม หรือเป็นรัฐบาล ที่นายกรัฐมนตรีจะมาจากคนใน หรือคนนอก ก็ต้องไปดูบรรยากาศ ที่แท้จริงหน้างาน อันหมายถึงบรรยากาศหลังการเลือกตั้ง นี้กระมังคงเป็นประสบการณ์ทางการเมืองที่สำคัญของพรรคภูมิใจไทยที่ได้ถอด บทเรียนให้กับคณะกรรมการปฏิรูปประเทศเมื่อวานที่ผ่านมา

โดยสรุปสองมุมมองของนักการเมืองที่คร่ำหวอดทางการเมืองไทย ไม่มีใครปฏิเสธแนวทางสำคัญทั้ง 5 ด้านของคณะกรรมการปฏิรูปประเทศ ด้านการเมือง แต่ก็ต้องยอมรับว่าแนวทางทั้ง 5 ด้านนั้นจำเป็นต้องนำไปสู่ภาคปฏิบัติ โดยการปรับเปลี่ยนกลยุทธ์และแนวทางการดำเนินงานเพื่อให้สอดรับกับแนวทางที่เป็นประโยชน์ตามข้อเสนอแนะของนักการเมืองทั้งสองพรรค และต้องรับฟังอีก 3 พรรคการเมือง คือ พรรคประชาธิปัตย์ พรรคเพื่อไทย และพรรครวมใจชาติพัฒนา ต่อไป เรามาก้าวคนละก้าวทางการเมืองไทยกันนะครับ n