ช็อปช่วยชาติ

ดร.รุจิระ บุนนาคกรรมการผู้จัดการMarut Bunnag International Law [email protected] : @RujiraBunnag

ในยามที่เศรษฐกิจทรงตัว การช็อปช่วยชาติจะเป็นมาตรการหนึ่งที่รัฐบาลในแต่ละยุคแต่ละสมัยนำมาปรับใช้เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ เพื่อให้เงินหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจ และส่วนใหญ่มักจะนำมาใช้ในช่วงปลายปี เพื่อให้คนในชาติช่วยกันจับจ่ายซื้อของและบริการตอนปีใหม่ซึ่งเป็นวันหยุดยาว ในปีนี้เช่นกัน รัฐบาลได้ออกมาตรการให้ประชาชนช็อปช่วยชาติ ตั้งแต่วันที่ 11 พ.ย.-3 ธ.ค. 2560 รวม 23 วัน

เงื่อนไขการช็อปช่วยชาติประจำปี 2560 มีดังนี้ 1) ผู้ซื้อสินค้าและบริการเป็นบุคคลธรรมดาไม่รวมคณะบุคคล 2) ใช้ลดหย่อนภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ประจำปี 2560 ที่จะยื่นแบบในต้นปี 2561 3) ซื้อสินค้าและบริการในประเทศจากผู้ประกอบกิจการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) (ไม่รวมการจ่ายค่าบริการนำเที่ยวและค่าที่พัก) 4) สินค้าหรือบริการนั้นต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7 5) กรณีสินค้าหรือบริการได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มไม่สามารถนำมาหักลดหย่อนได้ 6) ลดหย่อนได้ตามจริงแต่ไม่เกิน 15,000 บาท (รวม VAT แล้ว) 7) ต้องมีหลักฐานเป็นใบกำกับภาษีแบบเต็มรูปตามมาตรา 86/4 แห่งประมวลรัษฎากร

สำหรับการซื้อสินค้าและการบริการดังกล่าว จะไม่รวมถึงการซื้อสุรา ยาสูบ เบียร์ ไวน์ รถยนต์ รถจักรยานยนต์ เรือ น้ำมัน ก๊าซสำหรับเติมยานพาหนะ รวมทั้งค่าบริการนำเที่ยวและค่าที่พักโรงแรม ผู้มีเงินได้จะต้องมีหลักฐานเป็นใบกำกับภาษีแบบเต็มรูป คือ มีชื่อ-ที่อยู่ของผู้ซื้อสินค้าหรือผู้รับบริการในใบกำกับภาษี โดยผู้ซื้อจะต้องซื้อสินค้าและบริการจากร้านค้าที่จด VAT และออกใบกำกับภาษีให้ได้เท่านั้น เช่น ห้างสรรพสินค้า ร้านสะดวกซื้อ

ส่วนร้านค้า แผงลอยเล็กๆ น้อยๆ ไม่ได้รับผลกระตุ้นยอดขายจากมาตรการนี้ เพราะไม่ได้เข้าสู่ระบบภาษีที่ไม่ได้จดทะเบียน VAT จึงไม่ได้ออกใบเสร็จให้กับลูกค้า ทั้งที่ร้านค้าแผงลอยซึ่งผู้ขายมักมีรายได้น้อยและฐานะไม่ค่อยดีจะมีจำนวนมาก ในความเป็นจริงประชาชนหรือ ผู้ประกอบการอีกจำนวนมากที่ไม่อยู่ในระบบภาษีจะไม่ได้รับประโยชน์ แต่ผู้ที่รับประโยชน์เต็มๆ จากมาตรการช็อปช่วยชาติ คือ ร้านสะดวกซื้อ ห้างสรรพสินค้าขนาดกลางและขนาดใหญ่ ที่อยู่ในระบบภาษี

ก่อนหน้านี้รัฐบาลยุคหนึ่งเคยออก "เช็คช่วยชาติ" คนละ 2,000 บาท ช่วยเหลือค่าครองชีพและกระตุ้นให้คนนำเงินไปใช้จ่าย โดยหลักเกณฑ์จะจ่ายให้กับคนที่มีเงินเดือนประจำไม่เกิน 15,000 บาท และหากนำเช็คนั้นไปซื้อสินค้าที่เข้าร่วมโครงการกับรัฐบาลจะได้ส่วนลด 10-20% แทนที่จะนำไปขึ้นเงินสดกับแบงก์ ทำให้เช็คจะมีมูลค่ามากกว่า 2,000 บาท ซึ่งในช่วงเวลานั้นมนุษย์เงินเดือนหลายๆ คน ได้รับอานิสงส์จากมาตรการดังกล่าวของรัฐบาล แม้จะเป็นจำนวนเงินไม่มาก แต่เมื่อได้มาช่วงใกล้ปีใหม่ทำให้มีเงินไปใช้สอยจับจ่าย ทำให้ดูคึกคักยิ่งขึ้น ในต่างประเทศ เช่น ญี่ปุ่น ได้เคยมีมาตรการแจกเงินเพื่อให้ประชาชนช่วยช็อป เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจเช่นกัน

เมื่อปี 2558 และ 2559 รัฐเคยออกนโยบายช็อปช่วยชาติในลักษณะเดียวกับปีนี้เพื่อให้ประชาชนช็อปช่วยชาติ สามารถนำไปหักลดหย่อนภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาไม่เกิน 15,000 บาท โดยเมื่อปลายปี 2558 ช่วงระหว่างวันที่ 25-31 ธ.ค. ระยะเวลาเพียง 7 วัน มีการใช้จ่ายถึง 9,000 ล้านบาท และเมื่อปลายปี 2559 ช่วงระหว่างวันที่ 14-31 ธ.ค. รัฐได้ออกนโยบายมาตรการช็อปช่วยชาติเช่นกัน ในปี 2559 ทำให้รัฐต้องสูญเสียรายได้จากการลดหย่อนภาษี จำนวน 3,200 ล้านบาท แต่ประชาชนได้ประโยชน์โดยช่วยลดภาระด้านภาษีได้จำนวน 2 ล้านคน และในช่วงนั้นมีเงินหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจประมาณ 20,000 ล้านบาท

นอกจากนี้ รัฐยังได้เคยมีมาตรการอื่นๆ อีก โดยคณะกรรมการนโยบายยางธรรมชาติ (กนย.) ยังเคยอนุมัติเงินจำนวน 8,500 ล้านบาท แจกเงินชาวสวนยางไร่ละ 1,000 บาท ได้ไม่เกินรายละ 15 ไร่ ซึ่งรวมแล้วสูงสุดคนละไม่เกิน 15,000 บาท เพื่อเติมเงินลงไปในระบบเศรษฐกิจ และหวังช่วยเหลือเกษตรกรกับปัญหาราคายางพาราตกต่ำ แต่ในความเป็นจริงแล้วเงินจะไปตกอยู่กับเจ้าของสวนยาง ส่วนคนรับจ้างกรีดยางจะไม่ได้เพราะไม่ใช่เจ้าของสวนยาง

เหตุที่รัฐต้องใช้มาตรการช็อปช่วยชาติมาสามปีติดต่อกัน เพราะประชาชนไม่กล้านำเงินออกมาใช้จ่ายประกอบกับภาวะเศรษฐกิจซบเซา เงินทองหายาก ราคาสินค้าเกษตรตกต่ำ แต่สินค้าอุปโภคบริโภคมีราคาแพง หากไม่มีแรงจูงใจเพื่อใช้ในการลดหย่อนภาษี คนจะไม่ใช้จ่ายฟุ่มเฟือยแม้จะเป็นช่วงเทศกาลปีใหม่ แต่จะใช้จ่ายและซื้อสินค้าเท่าที่จำเป็นเพียงเท่านั้น

ในช่วงนี้รัฐมีนโยบายและมาตรการช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อยมาหลายมาตรการ ไม่ว่าจะเป็นบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ (บัตรคนจน) ซึ่งเริ่มใช้ไปแล้วเมื่อวันที่ 1 ต.ค.ที่ผ่านมา เพื่อชำระค่าสินค้าและบริการ ผ่านเครื่องรับชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์จากร้านธงฟ้าประชารัฐ และร้านอื่นๆ ที่กระทรวงพาณิชย์กำหนด

อย่างไรก็ตาม มาตรการของรัฐบาลที่ออกมาทั้งหมด หวังเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจและช่วยเหลือประชาชนผู้มีรายได้น้อย ยิ่งใกล้เทศกาลปีใหม่ด้วยแล้ว รัฐบาลหวังให้ประชาชนออกมาจับจ่ายซื้อสินค้า และหวังจะได้ตัวเลขจีดีพีสวยๆ ในไตรมาสสุดท้ายของปี แต่รัฐควรตระหนักว่า ประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศประกอบอาชีพเกษตรกรรม การให้ความช่วยเหลือด้วยการแจกเงิน บัตรคนจน ช็อปช่วยชาติปีละครั้ง จะได้ประโยชน์เพียงช่วงระยะเวลาหนึ่งเท่านั้น และเป็นเพียงการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า แต่หากว่าสินค้าเกษตรมีราคาสูงขึ้นและคนส่วนใหญ่ของประเทศกลับมามีรายได้ค้าขายคล่องตัว รัฐอาจไม่จำเป็นต้องออกนโยบายช็อปช่วยชาติแต่อย่างใดเลย n