สังคมสูงวัยที่ (ไม่) แข็งแรง (2)

โดย ศ.สุริชัย หวันแก้ว & ผู้ประสานงาน งานวิจัยเชิงยุทธศาสตร์ & ประเด็นการลดความเหลื่อมล้ำและแก้ไขปัญหาความยากจน สกว.

เพื่อให้เข้าใจปัญหาความเหลื่อมล้ำในผู้สูงอายุมากขึ้น คณะวิจัยจากหน่วยบูรณาการการวิจัยเชิงยุทธศาสตร์ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ประเด็นการลดความเหลื่อมล้ำ จึงได้จัดเสวนา "การวิจัยเพื่อฝ่าข้ามความเหลื่อมล้ำ : คนพิการและผู้สูงอายุ" เพื่อเปิดพื้นที่การพิจารณาความเหลื่อมล้ำในบริบทความรู้ของโลกและความเข้าใจของประเทศไทยผ่านผลงานวิจัยของกลุ่มคนพิการและผู้สูงอายุ เพื่อหาทางออกกำหนดนโยบายของประเทศต่อไป

การพัฒนาที่ยั่งยืน ต้องไม่ทอดทิ้งใครไว้ข้างหลัง...

มณเฑียร บุญตัน สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ กรรมการว่าด้วยสิทธิคนพิการแห่งสหประชาชาติ ในฐานะนายกสภาคนพิการทุกประเภทแห่งประเทศไทย และประธานมูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ประเทศไทย ระบุว่า คนไทยเวลาพูดถึงการพัฒนาที่ยั่งยืนมักคิดถึงคำว่า "พอ" หรือ "ไม่พอ" และคำว่า "มี" หรือ "ไม่มี" แต่ไม่คิดถึงว่าได้ครอบคลุมทุกกลุ่มเป้าหมาย ทุกภาคส่วนของสังคมหรือไม่ เพราะคุ้นชินเรื่องของคนส่วนใหญ่ แต่ยุคนี้เปลี่ยนไป จะต้องนึกถึงทุกภาคส่วน ทั้งสังคม สุขภาพ เศรษฐกิจและอื่นๆ

หากคิดว่าคนส่วนใหญ่ได้รับประโยชน์ก็พอแล้ว ก็มีคนบางส่วนไม่ได้รับประโยชน์ คนเหล่านั้นต้องเสียสละ เป็นเช่นนี้ในสังคมไทยมานานจนเกิดความรู้สึกที่ไม่เท่าเทียม นำไปสู่การพัฒนาที่ไม่ยั่งยืน คนที่ไม่สามารถเข้าถึงประโยชน์จากนโยบายต่างๆ นั้นมักเป็นกลุ่มคนเดิมๆ

ความยั่งยืน คือ "ประโยชน์สุขต้องเกิดขึ้นกับคนทั้งปวงหรือ ทุกคน" ที่จริงแล้วไทยมีรากฐานวัฒนธรรมหรือวัฒนธรรมพุทธนิกายเถรวาท "สัพเพ สัตตา สัตว์ทั้งหลายที่เป็นเพื่อนทุกข์" แสดงว่าเรามีอุดมคติว่าคนทั้งหลายเท่าเทียมกัน แต่ถูกบดบังด้วยแนวคิดว่า แข่งเรือแข่งพายแข่งได้ แต่แข่งบุญวาสนาแข่งยาก ทำให้หลักสัพเพ สัตตา หายไป นี่คือความไม่ยั่งยืน คนที่ได้ก็ได้และได้เปรียบ คนที่ไม่ได้ก็ไม่ได้และเสียเปรียบ