ย้อนอดีตดูพรรคทหาร

โดย เจษฎ์ โทณะวณิก

มีคนถามไถ่กันค่อนข้างมาก และบรรดาสื่อมวลชนทั้งหลาย รวมถึงผู้คนจำนวนหนึ่งก็ตั้งคำถามถึงการก่อตั้ง หรือการมีพรรคที่เรียกว่า "พรรคทหาร" ซึ่งก็คงจะไม่ได้มีชื่อตรงๆ ซื่อๆ ว่า "พรรคทหาร" แต่ก็เป็นคำง่ายๆ ที่หยิบยกกันขึ้นมา เพื่อแสดงให้เห็นถึงความเป็นพรรคการเมืองของทหาร ซึ่งจะเป็นแบบมาโดยความเป็นประชาธิปไตย เปิดๆ กันให้เห็นๆ ไม่มีวาระซ่อนเร้นอันใด หรือมาโดยแฝงความเป็นคณะปฏิวัติ-รัฐประหาร ก็ว่ากัน รูปแบบจะเป็นอย่างไรก็คงจะต้องถกกัน

สิ่งที่อาจจะไม่ค่อยได้หยิบยกนำมาคุยกัน ก็คือ อันที่จริงพรรคการเมืองพรรคแรกในประเทศไทย ก็อาจจะถือได้ว่าเป็น "พรรคทหาร" นั่นคือ พรรคเสรีมนังคศิลา จดทะเบียนเมื่อวันที่ 29 ก.ย. 2498 ภายใต้พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) พรรคการเมือง พ.ศ. 2498 ซึ่งเป็นกฎหมายฉบับแรกที่ให้มีการจดทะเบียนพรรคการเมืองได้ หัวหน้าพรรคท่านผู้อ่านคุ้นชื่อเป็นอย่างดี จอมพลแปลก (ป.) พิบูลสงคราม รองหัวหน้าพรรค จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ พล.ต.ประภาส จารุเสถียร เลขาธิการพรรค พล.ต.อ.เผ่า ศรียานนท์ เรียกได้ว่าชื่อใหญ่ๆ โตๆ กันทั้งนั้น

พรรคเสรีมนังคศิลาส่งตัวแทนลงสมัครรับเลือกตั้งได้คะแนนเสียงมากที่สุดจากการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 29 ก.พ. 2500 ซึ่งได้บันทึกเอาไว้ในประวัติศาสตร์ว่า เป็นการเลือกตั้งที่สกปรกที่สุดเป็นประวัติการณ์ มีการใช้กลโกงต่างๆ มากมาย สุดท้ายประชาชนไม่ยอมรับ นิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และประชาชนเดินขบวนประท้วงกัน จนกลายเป็นความ ขัดแย้งของกลุ่มทหารกันเองที่อยู่ในพรรคเดียวกันด้วย จนเกิดการรัฐประหารเมื่อวันที่ 16 ก.ย. 2500 จากนั้นพรรคก็ได้ถูกยุบรวมเข้ากับพรรคชาติสังคม จนจอมพลสฤษดิ์ มารัฐประหารซ้ำอีกครั้งในปี 2501 ยกเลิกรัฐธรรมนูญ และองคาพยพอื่นๆ ในทางการเมือง รวมถึงพรรคการเมือง จบบทบาทของพรรคเสรีมนังคศิลาลงตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

นอกจากพรรคเสรีมนังคศิลาที่อาจจะเรียกได้ว่าเป็น "พรรคทหาร" แล้วก็เคยมีพรรคชื่อ พรรคสหประชาไทย ซึ่งจอมพลถนอม กิตติขจร เป็นหัวหน้าพรรค รองหัวหน้าพรรค คือ จอมพล ประภาส จารุเสถียร พล.ต.อ.ประเสริฐ รุจิรวงศ์ พจน์ สารสิน มี พล.อ.อ.ทวี จุลละทรัพย์ เป็นเลขาธิการพรรค โดยก่อตั้งภายใต้ พ.ร.บ.พรรคการเมืองปี 2511 และได้ส่งตัวแทนลงสมัครรับเลือกตั้งได้คะแนนเสียงมากที่สุดเช่นกัน แต่ไม่เกินกึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จึงต้องเจรจากับพรรคอื่นๆ เพื่อให้มีการร่วมรัฐบาล

ในการจัดตั้งรัฐบาลครั้งนั้น แน่นอน จอมพลถนอม กิตติขจร ได้เป็นนายกรัฐมนตรี ภายใต้ข้อต่อรองเรื่องผลประโยชน์ตอบแทนจากบรรดาพรรคที่ร่วมรัฐบาล ซึ่งต่อมารัฐบาลดังกล่าวก็เกิดความวุ่นวายไม่รู้จบไม่รู้สิ้นนับตั้งแต่จัดตั้งรัฐบาลเมื่อปี 2512 ส่วนหนึ่งก็มาจากผลประโยชน์ที่ไม่ลงตัวกันระหว่างพรรคร่วมรัฐบาล จนมาถึงปัญหาของงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ 2515 จอมพลถนอม จึงตัดสินใจทำการรัฐประหารรัฐบาลตนเอง เมื่อวันที่ 17 พ.ย. 2514 ผลจากการรัฐประหารตัวเองครั้งนี้ กลายเป็นมูลเหตุของการชุมนุมประท้วงของนิสิต นักศึกษา ประชาชนทั่วไป จนกลายเป็นการชุมนุมใหญ่ และเกิดเหตุการณ์เมื่อวันที่ 14 ต.ค. 2516 ขึ้น

ท่านผู้อ่านหลายท่านอ่านแล้วอาจจะนึกถอนหายใจ "พรรคทหาร" จอมพล ป. จอมพลสฤษดิ์ จอมพลถนอม แล้วสุดท้ายเป็นอย่างไร จะมีเหตุการณ์อะไรทำนองนั้นอีกไหมหนา ท่านคงภาวนาขออย่าให้เกิดเลย อย่ากะพริบตาครับ