เมื่อไทยฉลองชัยชนะ สงครามโลกครั้งที่ 1

โดย ส.สต 

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงโสมนัสเป็นอย่างยิ่ง เมื่อทรงทราบว่า ประเทศพันธมิตรที่สยามเข้าร่วมรบมีชัยเหนือข้าศึกคือเยอรมนี จึงทรงให้สร้างถนน 3 สาย เพื่อเป็นที่ระลึกแห่งชัยชนะนั้นในเมืองดุสิตธานี เมืองประชาธิปไตย ที่รัชกาลที่ 6 ทรงให้สร้างขึ้นรอบๆพระที่นั่งอุดร ในพระราชวังดุสิต ดุสิตธานี เมืองประชาธิปไตย ถือกำเนิดเมื่อวันที่ 21 ก.ค. 2461 หลังจากประเทศไทยเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่ 1 ได้ 1 ปี เมื่อทราบชัยชนะเหนือเยอรมนี เมืองดุสิตธานีจึงตกแต่งธงทิวและโคมไฟเพื่อฉลองเป็นการใหญ่ ก่อนที่จะมีการฉลองที่สนามหลวง 20 วัน ชื่อถนน 3 สายที่ตั้งเป็นที่ระลึกแห่งชัยชนะ คือ ถนนชัยชนะสงคราม ถนนสยามชนะศึก ถนนพิลึกฤาชัย ถนน 22 กรกฎาคม และถนน 11 พฤศจิกายน

ม.ล.ปิ่น มาลากุล อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ บอกว่า ตอนนั้นท่านมีอายุเพียง 15 ปี (พ.ศ. 2461) และเป็นไกด์พาชมดุสิตธานีที่หอสมุดแห่งชาติ เมื่อวันที่ 10 พ.ย. 2513 ได้บอกผู้ฟังครั้งนั้น ในเรื่องที่ตั้งดุสิตธานีว่า หนแรกตั้งอยู่รอบๆ พระที่นั่งอุดร ในพระราชวังดุสิต เริ่มเมื่อวันที่ 21 ก.ค. 2461 อยู่ถึง ธ.ค. 2462 ก็ต้องย้าย

คำถามว่าพระที่นั่งอุดรอยู่ที่ไหน คำตอบคือ เป็นพระที่นั่งองค์เล็กเป็นตึก 2 ชั้น อยู่ทิศเหนือของพระที่นั่งอัมพรสถาน พร้อมกันนั้น ม.ล.ปิ่นเล่ากำเนิดพระราชวังดุสิตว่า สร้างเมื่อปี 2441 หลังจากนั้น 4 ปี จึงสร้างพระที่นั่งอัมพรสถาน และต่อมาอีก 6 ปี จึงสร้างพระที่นั่งอนันตสมาคม

ข้อความที่ผมอ้างนี้อยู่ในหนังสือรวมปาฐกถาโดย ม.ล.ปิ่น มาลากุล อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ พิมพ์โดยศึกษาภัณฑ์ เรื่องการฉลองชัยชนะสงครามโลกครั้งที่ 1 เมื่อ 100 ปี เพื่อสอดรับกับวันที่ระลึกทหารอาสา สงครามโลกครั้งที่ 1 ตรงกับวันที่ 11 พ.ย. 2560 ซึ่งเวียนมาบรรจบครบ 100 ปี ในการนี้ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร โปรดเกล้าฯ ให้ พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์ องคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์มาวางพวงมาลาในเวลา 14.30 น. ณ อนุสาวรีย์ทหารอาสา ทิศเหนือสนามหลวง

สงครามโลกครั้งที่ 1 เริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 1 ส.ค. 2457 ตรงกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 อันมีสาเหตุมาจากความขัดแย้งระหว่างออสเตรียกับเซอร์เบีย โดยคู่กรณีสงครามแบ่งออกเป็น 2 ฝ่าย คือ ฝ่ายเยอรมนี มีพันธมิตรผู้หนุนหลังประกอบด้วย ออสเตรีย ฮังการี บัลแกเรีย และตุรกี และฝ่ายสัมพันธมิตร ซึ่งประกอบด้วย รัสเซีย อังกฤษ ฝรั่งเศส สหรัฐอเมริกา และประเทศอื่นๆ รวม 25 ประเทศ

สงครามได้ขยายขอบเขตไปตามภูมิภาคต่างๆ จนมาถึงทวีปเอเชีย โดยประเทศญี่ปุ่นได้ประกาศสงครามกับเยอรมนี สำหรับประเทศไทยนั้น พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตัดสินพระทัยร่วมรบกับฝ่ายสัมพันธมิตร (ประกาศสงครามกับฝ่ายเยอรมนี) โดยทรงลงพระปรมาภิไธยในประกาศสงคราม กับเยอรมนี เมื่อเวลาประมาณ 24.00 น. ของวันที่ 21 ก.ค. 2460 ซึ่งตรงกับวันใหม่ วันที่ 22 ก.ค.

หลังจากประเทศไทยประกาศสงคราม กระทรวงกลาโหมได้ประกาศรับสมัครทหารอาสา ซึ่งมีผู้มาสมัครจำนวนมาก โดยคัดเลือกไว้จำนวน 1,385 คน หลังจากผ่านการอบรมและทดสอบเหลือกำลังปฏิบัติการ 1,284 นาย โดยมีพันเอกพระยาเฉลิมอากาศ หรือ สุณี สุวรรณประทีป เป็นผู้บังคับการกองอาสาสงครามโลกครั้งที่ 1 เกิดขึ้นยืดเยื้อยาวนานถึง 4 ปี จนกระทั่งในวันที่ 6 พ.ย. 2461 เยอรมนีได้ติดต่อฝ่ายสัมพันธมิตรขอเจรจาสงบศึก โดยทั้งสองฝ่ายได้ลงนามในสัญญาสงบศึกบนรถไฟ ณ เมืองคองเปียน ประเทศฝรั่งเศส เมื่อวันที่ 11 พ.ย. 2461 วันนี้ของทุกปีจึงถูกกำหนดให้เป็น “วันที่ระลึกทหารอาสาสงครามโลกครั้งที่ 1”

เมื่อทหารอาสากลับไทยได้รับการต้อนรับอย่างสมเกียรติยิ่ง พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำรัสชื่นชมและทรงผูกเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีศักดิ์รามาธิบดี พระราชทานแก่ธงชัยเฉลิมพล และพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นต่างๆ แก่ทหารอาสาทุกนาย

นอกจากนี้ ยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างอนุสาวรีย์ทหารอาสาสงครามโลกครั้งที่ 1 ที่บริเวณด้านตะวันตกเฉียงเหนือของสนามหลวง เพื่อเป็นอนุสรณ์สถาน ระลึกถึงเกียรติประวัติของทหารอาสาไทยที่อาสาไปร่วมปฏิบัติการรบในทวีปยุโรป รวมทั้งเป็นที่บรรจุอัฐิของทหารหาญที่เสียชีวิตในขณะปฏิบัติการรบในสงครามโลกครั้งที่ 1 จำนวน 19 คน

วีรกรรมของทหารอาสาไทย ความกล้าหาญและความเป็นนักสู้ ได้เป็นที่ประจักษ์แก่นานาอารยประเทศ เสริมสร้างเกียรติภูมิและยังประโยชน์ให้บังเกิดขึ้นแก่ประเทศชาติอย่างมหาศาล เมื่อ 100 ปีมาแล้ว