Gig Economy

EIC ธนาคารไทยพาณิชย์

Gig ในที่นี้หมายถึง งานชั่วคราว งานที่รับจ้างเป็นระยะเวลาสั้นๆ และจบเป็นครั้งๆ ไป ไม่ยึดติดกับที่ใดที่หนึ่ง ตัวอย่างเช่น งานพาร์ตไทม์ งานฟรีแลนซ์ ค่าตอบแทนขึ้นอยู่กับจำนวนงานและความยากง่ายของงานที่ทำ ซึ่งระบบเศรษฐกิจที่ประกอบด้วยลักษณะการทำงานในรูปแบบนี้เรียกว่า Gig Economy

ในประเทศไทยศัพท์คำนี้อาจจะไม่เป็นที่คุ้นหู แต่ความจริงระบบการทำงานแบบ Gig Economy นั้นอยู่คู่กับประเทศไทยมานานแล้ว เช่น อาชีพรับจ้างตามเรือกสวน ไร่ นา หรือการรับจ้างแบกของส่ง ของ สำหรับยุคปัจจุบันการเติบโตของโลกออนไลน์และแนวคิดเศรษฐกิจแบ่งปัน (Sharing Economy) ทำให้ Gig Economy ยิ่งเฟื่องฟู ประเภทงาน Gig ก็เริ่มมีความหลากหลาย บวกกับค่านิยมของคนยุคใหม่ที่ต้องการมีอิสระเป็นตัวของตัวเองก็ ยิ่งทำให้ Gig Worker หรือคนที่รับงาน รูปแบบ Gig เพิ่มจำนวนขึ้นเรื่อยๆ จนกลายเป็นที่พูดถึงกันในวงกว้างว่างาน รูปแบบ Gig ที่ว่านี้จะเข้ามาแทนที่รูปแบบงานนั่งโต๊ะที่เราทำกันอยู่ใน ไม่ช้า

Mckinsey Global ซึ่งเป็นสถาบันที่ปรึกษาชั้นนำ ประเมินว่าในสหรัฐและประเทศแถบยุโรปมีจำนวนคนทำงานในลักษณะครั้งคราวรวมกันอยู่ 162 ล้านคน หรือราว 1 ใน 4 ของประชากรวัยทำงาน ถือเป็นตัวเลข ที่สูง แถมยังมีแนวโน้มจะเพิ่มขึ้นอีกเรื่อยๆ อาจจะโตดีกว่าจำนวนคนทำงานในตลาดงานประจำเสียด้วยซ้ำ ส่วนในไทยยังไม่มีการเก็บตัวเลขอย่างเป็นทางการ แต่ผลสำรวจของอีไอซี (จากผู้ตอบแบบสอบถาม 9,387 คน) พอจะทำให้เราประมาณการได้ว่าประชากรชาว Gig มีอยู่ประมาณ 30% ของคนวัยทำงาน

อาชีพยอดนิยมของเหล่า Gig Worker ชาวไทยคือ รับจ้างทั่วไป ธุรกิจส่วนตัว ขายสินค้าผ่านช่องทางออนไลน์ และลงทุนในหุ้นหรือ สินทรัพย์อื่นๆ สำหรับอาชีพรับจ้างทั่วไปนั้นมีตั้งแต่ทำสวน แม่บ้าน บาริสต้าร้านกาแฟ ไปจนถึงวิชาชีพเฉพาะทางอย่างแพทย์ พยาบาล นักออกแบบกราฟฟิก นักกฎหมายและที่ปรึกษาทางการเงิน จะเห็นได้ว่าสายอาชีพของงานในรูปแบบ Gig นั้นมีหลากหลาย และยังสามารถ ขยายขอบเขตประเภท เพิ่มความแปลกขึ้นได้อีกมาก เช่น ที่ญี่ปุ่นมีอาชีพคุณลุงรับจ้างไปเป็นเพื่อนทำธุระ บริการนี้เรียกว่า Ossan Rental (Ossan ในภาษาญี่ปุ่นแปลว่า คุณลุง) เปิดให้บริการมา 4 ปี แต่ก็ได้รับความนิยมสูง

ช่วงอายุที่มีสัดส่วนเป็น Gig Worker มากที่สุดคือรุ่นเบบี้บูมเมอร์ ซึ่งส่วนใหญ่มีฐานรายได้ที่มั่นคงแล้วจึงเลือกรับงานอิสระได้อย่างเต็มตัว ส่วนระดับรายได้นั้นมีตั้งแต่น้อยกว่า 9,000 บาท/เดือน ไปจนถึงมากกว่า 1 แสนบาท/เดือน โดย Gig Worker ส่วนใหญ่ตอบว่าระดับรายได้อยู่ที่ประมาณ 1.5-5 หมื่นบาท ต่างกันไปตามประเภทงาน คุณภาพงาน และความขยันของคนทำ

ผลสำรวจของอีไอซีบอกเราว่า คนไทยที่อยากลาออกจากงานประจำมารับงาน Gig นั้นมีมากถึง 86% นับเป็นตัวเลขที่สูงจนน่าจะทำให้ หลายบริษัทที่จ้างพนักงานประจำเยอะๆ ต้องกุมขมับได้ แต่ที่เซอร์ไพรส์ยิ่งไปกว่านั้นคือ จำนวนคนที่อยากเปลี่ยนงานมาเป็น Gig Worker นั้นมีมากเกิน 2 ใน 3 ของคนทุกกลุ่ม สาเหตุหลักๆ ก็คือเรื่องการมีอิสระ บริหารจัดการเวลาได้เอง ได้ทำงานจากความชอบและความสุข และเลือกงานได้เอง

นอกจากนี้ ยังไม่มีข้อจำกัดด้านรายได้ เนื่องจากค่าตอบแทนขึ้นอยู่กับจำนวนงานหรือคุณภาพงานที่ทำ ขยันมากก็ได้มาก เก่งมากก็ได้มาก คนที่มีเป้าหมายเก็บเงินล้านให้ได้เร็วๆ คงจะชอบข้อดีนี้ และไม่มีข้อจำกัดด้านอายุ คนรับงาน Gig จึงไม่มีความกังวลว่าเกษียณแล้วไปไหนดี ขอแค่มีทักษะต่างๆ ตรงตามเงื่อนไขของงานที่จะรับจ้างก็พอแล้ว เรื่องสุดท้ายคือเพื่อนร่วมงาน ถ้าได้เพื่อนร่วมงานดีชีวิตทำงานก็ดีไป แต่ถ้าไม่ ก็ไม่เป็นไร เพราะงาน Gig รับแล้วก็จบเป็นครั้งๆ ไป เพื่อนร่วมงานไม่ดีก็เจอกันครั้งเดียวจบ หมดปัญหาดราม่า

ในยุคนี้ที่ใครๆ ต่างบอกว่าเป็นยุคแห่งการปรับแต่งทุกสิ่งทุกอย่างตามความต้องการ (Customization) การปรับแต่งที่ว่านี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่เพียงสินค้าหรือประสบการณ์อีกต่อไป แต่เดินทางมาถึงการปรับแต่งการทำงานตามใจเราแล้วเช่นกัน นี่คงเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ใครๆ ก็อยากเป็น Gig เพราะมันคือการทำงานในแบบที่คุณเลือกได้