กรรมการอิสระ พึ่งได้ไหม

ยุคข้อมูลข่าวสาร ที่เสาะแสวงหากันได้ไม่ยาก ทั้งจากตำรา แต่ประสบการณ์จากผู้รู้จริงในสนามการทำงานที่สะสมมากว่า 30 ปี หาไม่ง่าย งานนี้ สมาคมส่งเสริมผู้ลงทุนไทย ร่วมกับ สภาวิชาชีพบัญชีในพระบรมราชูปถัมภ์ จัดงานสัมมนาประจำปี2560 หัวข้อ "กรรมการอิสระ : บทบาท หน้าที่ และความหวัง ของผู้ถือหุ้นรายบุคคล??" แม้เคยพูดกันมาหลายรอบ แต่เมื่อมีเหตุให้กังวลใจ อาทิ ก.ล.ต.กล่าวโทษกรรมการ-ผู้บริหาร เรื่องยักยอกทรัพย์ 25คนรวด สร้างความหวั่นใจ เขย่าความมั่นใจของผู้ลงทุนกันทั้งตลาดหุ้น

งานนี้ วิทยากรทั้งสามหญิงขึ้นเวที คุยกับสมาชิกที่เข้ามาร่วมฟังกว่า 300 คน ของทั้งสององค์กรพบว่า มีกรรมการอิสระ และผู้บริหารที่ดูแลสายงานการจัดประชุมสามัญผู้ถือหุ้นของบริษัทจดทะเบียนมาเข้าร่วมงานสัมมนา 20% มีนักลงทุน 30% และ สมาชิกจากสภาวิชาชีพบัญชีฯ 50%

ดิฉันขอนำสรุปประสบการณ์ที่วิทยากร ทั้งสามท่านมาเล่าสู่กันฟัง ดังนี้

วารุณี ปรีดานนท์ จาก PwC-ไพร้ซ วอเตอร์เฮาส์คูเปอร์ส ประเทศไทย แชร์เรื่องความคาดหวังของผู้ถือหุ้นที่มี ต่อกรรมการอิสระ จากผลสำรวจในหลาย ประเทศ

"กรรมการอิสระเป็นคนกลุ่มน้อย ถูกคาดหวังสูงมาก ผู้ถือหุ้นเป็นผู้เลือกตามข้อเสนอของกรรมการสรรหา กรรมการอิสระต้องทำหน้าที่แทนผู้ถือหุ้นทุกคน กรรมการอิสระจึงต้องกล้าพูด ช่างถาม ช่างสงสัย เข้าใจเรื่องความเสี่ยง การอยู่ รอดของธุรกิจในยุคนี้ คือ การที่ต้องมีฐาน ที่มั่นคงแข็งแรง ปรับตัว ยืดหยุ่นรับทุกการเปลี่ยนแปลง ความเสี่ยงจะส่งผลกับ กิจการ เช่น กฎระเบียบ กลยุทธ์ โลกไซเบอร์ ฐานะทางการเงินและโครงสร้างทางการเงิน คนที่รับหน้าที่เป็นกรรมการอิสระควรมี 3 รู้ คือ รู้ตน-รู้งาน-รู้เวลา จะช่วยให้การทำหน้าที่ได้อย่างชัดเจนเป็นที่พึ่งของผู้ถือหุ้น ทุกคนได้"

อาจารย์พรรณี วรวุฒิจงสถิต Charter Director หมายถึง การเป็นกรรมการแบบมืออาชีพ ต้องทำหน้าที่ตรงไปตรงมา ปัจจุบันรับตำแหน่งเป็นกรรมการอิสระให้กับ บริษัทจดทะเบียน 5 แห่ง สอนหนังสือและ อุทิศเวลาและใช้ความถนัด ชำนาญของ ตัวเอง ไปช่วยทำงานให้กับองค์กรไม่แสวงหา กำไรหลายแห่ง

"ความเป็นอิสระของกรรมการอิสระอาจพูดได้ว่า เป็นทั้งอิสระและไม่อิสระ การถูกเชิญไปเป็นกรรมการอิสระของบริษัทจดทะเบียนใดนั้น หากยังไม่รู้จักกัน ซะเลย ถือว่าเป็นคนแปลกหน้า คนเชิญก็ไม่กล้าเชิญ คนถูกเชิญก็ไม่กล้ารับเชิญ จึงปฏิเสธไม่ได้ว่า น่าจะพอมีการแนะนำกันมาอยู่บ้าง ส่วนอิสระทางใจต้อง 100% หมายถึง ถูกเป็นถูก ผิดเป็นผิด ไม่ต้องมี ลูกเกรงใจ

มีข้อแนะนำสำหรับการทำหน้าที่กรรมการอิสระ ยุคนี้ต้องทำงานหนัก มีบทลงโทษถึงขั้นติดคุกได้ จะบอกว่า ไม่รู้กฎ ไม่รู้ระเบียบ ไม่ได้เด็ดขาด จึงมีข้อแนะนำ ให้อ่านคู่มือการดำรงตำแหน่งกรรมการอิสระ ลองกลับข้างทำงาน ทางลัด คือ นำบทลงโทษเป็นตัวตั้ง และล้อกลับมาอ่านตามมาตราที่ระบุ จะทำให้เราเตรียมงานได้อย่างชัดเจนขึ้น ภาษากฎหมายอ่านยาก ตีความยาก วิธีนี้ได้ผลดี

การรับรองผลการดำเนินการรายไตรมาส มีข้อแนะนำว่า ควรให้ผ่านความ เห็นชอบมาจากบอร์ดบริหารก่อน เพื่อยืนยันความมีนัยสำคัญของการจัดทำ และตั้งคำถามว่า ทำไม เพราะอะไร ทำตัวเป็น คนช่างสงสัยอยู่ตลอดเวลา จะช่วยให้ บางเรื่องที่ซุกอยู่ป้องกันปัญหาที่อาจ กลายเป็นพายุใหญ่ในวันข้างหน้าได้"

คุณสุวภา เจริญยิ่ง วาณิชธนากร ผู้มากประสบการณ์กว่า 30 ปีแชมป์ที่ปรึกษา นำหุ้นเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย และภาคภูมิใจว่า ทุกบริษัทที่ดูแลยังไม่มีแห่งใดมีประวัติทุจริตหรือโกงผู้ถือหุ้นเลย

กรรมการอิสระมีความรับผิดชอบ ไม่ต่างไปจากกรรมการ ต้องดูแลความเป็นธรรมให้กับทุกมิติ กรรมการอิสระหา ไม่ยาก แต่การเปิดใจยอมรับกัน ของแบบนี้ อยู่ที่จริยธรรม มีเหตุการณ์อยากแชร์ บางแห่งเจ้าของไม่ปรากฏชื่อเป็นกรรมการหรือตำแหน่งหรือลงนามในเอกสารใดๆ ในบริษัทเลย มักจะเป็นผู้ตัดสินใจใน ทุกเรื่อง ผู้ถือหุ้นต้องลุกขึ้นถามในการประชุม AGM ว่า กรรมการอิสระทำอะไรอยู่ หรือเพียงเข้าร่วมประชุม เซ็นชื่อ รับเบี้ยประชุม เท่านั้น

มีข้อแนะนำสำหรับกรรมการอิสระในการมองมุมที่ดีเกินไปขององค์กร ที่นำเสนอ ขออนุมัติ ไม่ควรเชื่ออะไรที่ดีเกินจริง ควรมองโลกความจริง หากเขานำเสนออะไร ที่โลกสวย อาจล้มไม่เป็นท่า กรรมการอิสระ ควรเข้าคอร์สอบรมของ IOD เพื่อความทันสมัยของข้อมูลและแนวปฏิบัติที่นับวันจะมีความเข้มข้นขึ้น

คุณเจริญ วรรธนะสิน กรรมการอิสระของ BTS ลุกขึ้นกล่าวยืนยันว่า การ ทำหน้าที่ของท่านนั้น ยึดหลักความถูกต้อง มีจริยธรรม ด้วยเกียรติประวัติของการทำงานมาตลอดชีวิต จะไม่ยอมเสียชื่อ สิ้น เกียรติในวัยปูนนี้แน่ๆ

ไม่มีสูตรสำเร็จการทำหน้าที่กรรมการอิสระ แต่ความ "ซื่อสัตย์" ในหน้าที่แห่งตน คำคำนี้จะช่วยให้กรรมการอิสระเป็นความหวังเป็นที่พึ่งของผู้ถือหุ้นทุกคนได้