เปลี่ยนโฉมหัตถกรรมแบบวิถีไทย

โดย สมแขก ภาพ : vtthai.com

งานฝีมือจากชุมชน โดยเฉพาะงานจักสานของไทยมีความละเอียดสวยงาม แต่กลับขายไม่ได้ราคา ทว่า ทั่วโลกนั้นหลงใหลในมนต์เสน่ห์ของงานหัตถกรรมไทยเป็นพิเศษ ดังนั้น จึงมีกลุ่มสตาร์ทอัพรุ่นใหม่ที่นำอี-คอมเมิร์ซเข้ามาช่วยทั้งด้านการออกแบบและการตลาด เพื่อนำงานหัตถกรรมไทย ซึ่งเป็นของดั้งเดิมไปสู่ตลาดสากล และพัฒนาทั้งผลงานของกลุ่มชาวบ้าน ได้ช่วยฝึกฝนการออกแบบให้กับนักออกแบบรุ่นใหม่และได้เพิ่มรายได้ให้กับชุมชนไปในตัว

การสร้างสรรค์ดังกล่าวเป็นของ บริษัท วีที ไทย กรุ๊ป หรือ "VT Thai (วิถีไทย)" ผ่านเว็บไซต์ www.vtthai.com ที่รวบรวมงานหัตถกรรมไทย เป็นตลาดออนไลน์สำหรับคนรักงานแฮนดิคราฟต์ เปิดตัวเต็มรูปแบบในเดือน ก.ค.ที่ผ่านมานี่เอง นำเสนองานจักสานทำมือทั้งในแบบดั้งเดิมและร่วมสมัย มีดีไซน์เข้ากับไลฟ์สไตล์ของคนในปัจจุบัน ริเริ่มโดย จิรโรจน์ พจนาวราพันธุ์ ผู้ก่อตั้งเว็บไซต์

เขาเล่าถึงเป้าหมายของธุรกิจนี้ว่า จุดแตกต่างที่จะทำให้วิถีไทยแตกต่างจากเว็บไซต์อื่นๆ คือ การเข้าถึงชุมชน ช่วยเหลือ และทำงานร่วมกับชุมชนแต่ละแห่งอย่างแท้จริง

"เป้าหมายของวิถีไทยคือ อยากเป็นหนึ่งในโมเดลที่จะเข้ามาช่วยสร้างรายได้ที่ยั่งยืนให้กับชาวบ้านในพื้นที่ เพื่อคนหนุ่มสาวที่เคยต้องออกไปทำงานต่างถิ่น สามารถทำงานที่บ้านได้ มีรายได้มากพอที่จะดูแลครอบครัว รักษาวิถีชีวิตแบบไทยๆ และรักษาความใกล้ชิดของชุมชนต่างจังหวัด คนสูงอายุ ปู่ย่า พ่อแม่ ก็มีลูกหลานคอยดูแล ตลอด 1 ปีที่ผ่านมา เราลงพื้นที่มากกว่า 100 ชุมชน เพื่อพูดคุยเตรียมความพร้อมภายในชุมชนมาโดยตลอด ในปีแรกจะเริ่มนำร่องอย่างจริงจัง 20 ชุมชน เพื่อสร้างให้เห็นต้นแบบความสำเร็จ

สำหรับ 20 ชุมชนต้นแบบนำร่อง เช่น ชุมชนจักสานไม้ไผ่ย่านคลองสาน กลุ่มทอเสื่อกกบ้านแม่นนท์ อุดรธานี กลุ่มหัตถกรรมผักตบชวาบ้านอ้อย ชัยนาท ชุมชนจักสานหวาย ราชบุรี ศูนย์ฝึกอาชีพชุมชนจักสานบ้านตลาดใหม่ อ่างทอง ซึ่งจะมีทั้งกลุ่มที่ทำสินค้าตามออร์เดอร์ที่มีเข้ามา กับอีกหนึ่งกลุ่มที่เน้นการสานเพื่อป้อนเป็นวัตถุดิบให้กับทางวิถีไทย เพื่อนำมาออกแบบ เพิ่มดีไซน์ และผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย และเหมาะกับ ไลฟ์สไตล์การใช้งานของคนทั่วไปมากขึ้น"

หลังจากลงพื้นที่ไปคุยกับชาวบ้าน ทำให้ จิรโรจน์เข้าใจถึงวิถีการสร้างงานในชุมชนว่า ภายในชุมชนหัตถกรรมส่วนใหญ่ของไทยนั้น สิ่งที่ขาดหายมากที่สุดก็คือการออกแบบและการตลาด ดังนั้น จากความต้องการที่จะเข้าไปช่วยเหลือในเรื่องของการตลาด และการออกแบบผลิตภัณฑ์เพื่อให้ชาวบ้านมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

"ในเรื่องของการตลาดที่นำมาใช้เพิ่มมูลค่าให้กับงานจักสานของชาวบ้าน คือ การสร้าง เรื่องราวเรื่องเล่าที่น่าสนใจให้กับสินค้าแต่ละชิ้น ไม่ว่าจะเป็นวัตถุดิบจากแต่ละแห่งที่ไม่เหมือนกัน เช่น ผักตบชวา ไม้ไผ่ กระจูด เถาวัลย์ ป่านศร นารายน์ หวาย หญ้าลิเภา กก ปอ ใบลาน ใยตาล หญ้าแฝก และพืชท้องถิ่นอื่นๆ หรือบางครั้งแม้จะเป็นพืชแบบเดียวกัน ผ่านกระบวนการผลิตที่ต่างกัน ก็ให้สีสันหรือลวดลายที่แตกต่างได้"

ขณะที่การเสริมความโดดเด่นในเรื่องของ ดีไซน์ได้ร่วมมือกับนักออกแบบรุ่นใหม่ ร่วมออกแบบให้มีความทันสมัย และเหมาะสมกับไลฟ์สไตล์ของ ผู้บริโภคช่วยเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้าได้ นอกจากนี้ ยังทำเอ็มโอยูกับมหาวิทยาลัยต่างๆ เพื่อความ ร่วมมือด้านการออกแบบเบื้องต้นร่วมกับ 3 มหาวิทยาลัย ได้แก่ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา สถาบันพระจอมเกล้าธนบุรี และมหาวิทยาลัยมหาสารคาม

ผู้ก่อตั้งเว็บ vtthai.com บอกอีกว่า ปัจจุบันงานหัตถกรรมที่อยู่บนเว็บไซต์ มีทั้งแบบที่ผู้ผลิตนำมาฝากขาย และตั้งราคาขายมาเอง "โดยใช้ระบบเก็บส่วนแบ่งจากยอดขาย 20-30% และแบบที่เราซื้อสินค้าขาดจากกลุ่มชาวบ้านในราคาขายส่งและมาบวกราคาเพิ่มเพื่อให้ครอบคลุม ค่าขนส่ง ค่าการตลาด

การเปลี่ยนแปลงชาวบ้านที่เราเข้าไปช่วยพัฒนามีรายได้เพิ่มมากขึ้น เทียบเท่ารายได้ ขั้นต่ำ มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น นักออกแบบที่เข้าร่วมออกแบบให้กับกลุ่มชุมชนได้พัฒนาฝีมือ ชาวบ้านเองนอกจากได้รายได้ที่เพิ่มขึ้นแล้ว ยังมีสินค้าประเภทใหม่ๆ ออกมาจากการออกแบบของ นักออกแบบรุ่นใหม่ ลูกค้าก็สามารถเข้าถึงสินค้างานหัตถกรรมได้ง่ายขึ้น

แนวคิดของวิถีไทยเรื่องความยั่งยืนคือ แบ่งกำไรจากการทำธุรกิจบางส่วนคืนกลับไปช่วยเหลือชุมชนต่างๆ เช่น การจัดหาอุปกรณ์ที่ขาดแคลนในการประกอบอาชีพ หรือสิ่งที่จำเป็นสำหรับชุมชน เช่น จัดซื้อเครื่องอบไล่ความชื้น การติดตั้งเครื่องกรองน้ำให้กับชุมชน หรือให้ความช่วยเหลือในสิ่งที่ชุมชนภายในเครือข่ายมีความต้องการหรือขาดแคลน"

เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของพลังคนรุ่นใหม่ ที่มองเห็นและพยายามต่อยอดคุณค่าความเป็นไทย และวิถีแบบไทย เพื่อให้ได้รับการยอมรับในตลาดโลก โดยที่ยังคงสามารถรักษาคุณค่าของวิถีแบบไทยไว้ให้ได้มากที่สุด