เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (119)

โดย วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

ครั้นเมื่อสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงเจริญวัยขึ้น และได้มีโอกาสโดยเสด็จพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ไปทรงเยี่ยมราษฎรทั่วทุกภูมิภาค จึงทำให้พระองค์ทอดพระเนตรเห็นความทุกข์ยากของประชาชนในถิ่นทุรกันดาร เมื่อเจริญวัยขึ้นทรงตระหนักตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ว่าการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เป็นสิ่งสำคัญต่อการพัฒนาประเทศ เพราะประเทศจะพัฒนาก้าวหน้าได้จำเป็นต้องอาศัยพลเมืองที่มีคุณภาพทั้งด้านร่างกายและสติปัญญา จึงมีพระราชดำริที่จะแก้ไขปัญหาด้านโภชนาการอย่างจริงจังในเด็กทั้งวัยเรียนและวัยก่อนเรียน งานพัฒนาสุขภาพอนามัยจึงเป็นงานแรกๆ ของพระองค์ควบคู่กับงานพัฒนาการศึกษา

จากนั้นทรงพระราชดำริให้มีโครงการพัฒนาเพื่อช่วยเหลือประชาชนในหลากหลายด้าน ทั้งงานพัฒนาคุณภาพชีวิต ส่งเสริมอาชีพ และการสหกรณ์ งานพัฒนาชนบทและพื้นที่ งานพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม งานอนุรักษ์และพัฒนาศิลปวัฒนธรรมไทย ศาสนา และดนตรี งานมูลนิธิและสังคมสงเคราะห์ และงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน

ในการพระราชทานพระราชดำริให้ดำเนินโครงการต่างๆ นั้น สมเด็จพระเทพรัตนราช สุดาฯ ทรงค้นคว้าหาความรู้หรือทดลอง เพื่อนำมาใช้ประกอบการพระราชทานพระราชดำริเพื่อแก้ไขปัญหาความทุกข์ยากให้แก่ประชาชน หากเรื่องใดที่พระองค์ไม่ทรงทราบ ก็จะทรงสอบถามกับผู้ที่อยู่ในบริเวณนั้น หรือนักวิชาการที่มีความชำนาญในเรื่องนั้นๆ หรือแม้กระทั่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทำการทดลองในโครงการส่วนพระองค์ ซึ่งเป็นการทดลองขนาดเล็ก เพื่อเป็นแนวทางในการแก้ไขปัญหาช่วยเหลือให้ราษฎรมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

พระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ไม่เพียงพระราชทานความช่วยเหลือแก่ราษฎรไทยเท่านั้น ยังทรงเผื่อแผ่ไปยังราษฎรในนานาประเทศ ที่ทรงให้ความช่วยเหลือในฐานะประเทศเพื่อนบ้านที่มีความใกล้ชิดเสมือนญาติและเพื่อนร่วมโลก อาทิ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา ราชอาณาจักรกัมพูชา สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม สาธารณรัฐมองโกเลีย ราชอาณาจักรภูฏาน สาธารณรัฐประชาชนบังกลาเทศ และสาธารณรัฐอินโดนีเซีย รวมทั้งองค์กรระหว่างประเทศ พระองค์พระราชทานความช่วยเหลือหลากหลายด้าน โดยส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับการยกระดับคุณภาพชีวิตของเด็กและเยาวชน เพื่อสร้างความอยู่ดีกินดี และความสงบสุขแก่ประชากรในภูมิภาค

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงแสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นที่จะปฏิบัติพระองค์ตามรอยพระยุคลบาทพระบาทสมเด็จพระปรมินทร มหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ไว้ในบท พระราชนิพนธ์ "เดินตามรอยเท้าพ่อ" ซึ่งขออัญเชิญบทพระราชนิพนธ์บางตอนจารึกไว้ในที่นี้ ดังนี้

ฉันเดินตามรอยเท้าอันรวดเร็วของพ่อโดยไม่หยุด

ผ่านเข้าไปในป่าใหญ่ น่ากลัว ทึบ

แผ่ไปโดยไม่มีที่สิ้นสุด มืดและกว้าง

มีต้นไม้ใหญ่เหมือนหอคอยที่เข้มแข็ง

พ่อจ๋า...ลูกหิวจะตาย และเหนื่อยด้วย

ดูซิจ๊ะ เลือดไหลออกมาจากเท้าทั้งสองที่บาดเจ็บของลูก

ลูกกลัวงู เสือ และหมาป่า

พ่อจ๋า...เราจะถึงจุดหมายปลายทางไหม?...

พระองค์ได้พระราชนิพนธ์ไว้ตั้งแต่ปี 2519 แม้เวลาล่วงเลยมาจนถึงปัจจุบันพระองค์ก็ยังทรง "เดินตามรอยเท้าพ่อ" มิได้ทรงหยุดแม้แต่ก้าวเดียว

พระอัจฉริยภาพด้านการประพันธ์ ซึ่งเป็นที่ประจักษ์เด่นชัดด้วยผลงานพระราชนิพนธ์ ทั้งร้อยแก้ว ร้อยกรอง และพระราชนิพนธ์ แปล รวมมากกว่า 100 เล่ม ได้เป็นสื่อถ่ายทอดพระประสบการณ์และแนวพระราชดำริในการ พัฒนาประเทศของ "เจ้าหญิงนักพัฒนา" ที่มีหลากหลายด้าน อันทรงคุณค่าอย่างยิ่งต่อการพัฒนาของไทย

ความมุ่งมั่นพระราชหฤทัยในการสนองพระราชภารกิจพระบาทสมเด็จพระปรมินทร มหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ และสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี อย่างจริงจังนั้น ประจักษ์ชัดแก่พสกนิกรทั่วประเทศ ทรงสืบสานโครงการต่างๆ ในพระราชดำริของทั้ง 3 พระองค์ รวมทั้งทรงพระราชดำริงานโครงการพัฒนาในพระองค์ ซึ่งเป็นโครงการที่เสริมสร้างการดำเนินงานที่ทรงสืบสาน อันช่วยสนับสนุนการดำเนินงานของรัฐบาลด้วย โดยมีโครงการที่ช่วยแก้ไขปัญหาให้กับประชาชนชาวไทยได้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นในทุกด้านตลอดมา n