เธออยู่ไหน ฉันอยู่นี่

ดร.กมล เขมะรังษีศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค)

ชีวิตของคนส่วนใหญ่ในยุคปัจจุบันจะอาศัยหรือทำงานอยู่ภายในอาคารเป็นเวลาเกือบ 90% ไม่ว่าจะเป็นที่บ้าน สำนักงาน ห้างสรรพสินค้า โรงงาน โกดังเก็บของ หรือโรงพยาบาล แต่ระบบ GPS (Global Positioning System) เทคโนโลยีระบุตำแหน่งสำหรับการนำทางและติดตามตำแหน่งในปัจจุบันไม่สามารถส่งสัญญาณเข้าไปในอาคารได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้การระบุตำแหน่งภายในอาคาร (Indoor Positioning) เป็นเรื่องท้าทายทั้งในแง่มูลค่าการลงทุนและเทคโนโลยีที่จะสามารถสร้างเทคโนโลยีคล้ายกับ GPS เพื่อให้เกิดบริการที่หลากหลายขึ้นในอาคาร

ภายใต้วิสัยทัศน์ของ Internet of Things (IoT) เราพบว่า มีการใช้เซ็นเซอร์เก็บข้อมูลจากสภาพแวดล้อม เช่น อุณหภูมิ ความชื้น และความเข้มแสง แต่ยังมีข้อมูลอีกกลุ่มหนึ่งที่เรา ยังสามารถนำไปใช้ประโยชน์และประยุกต์ได้อีกหลากหลาย นั่นคือ ข้อมูลตำแหน่ง (Location Information) และข้อมูลบ่งชี้หรือข้อมูลตัวตน (Identification Information) ของคน สัตว์ และ สิ่งของ

ในงาน Thailand Tech Show 2017 ในช่วงวันที่ 20-24 ก.ย. 2560 ที่ผ่านมา ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) ได้เปิดตัวระบบระบุตำแหน่งภายในอาคารที่มีชื่อเรียกว่าแพลตฟอร์ม "อยู่ไหน 3 มิติ" ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่สามารถเก็บรวบรวมข้อมูลตำแหน่งและข้อมูลตัวตนของสรรพสิ่งภายในอาคารได้โดยใช้สถาปัตยกรรมของระบบ IoT ซึ่งมีการติดตั้งระบบระบุตำแหน่งให้กับอาคารจะเป็นการเพิ่มความอัจฉริยะให้กับอาคารได้อีกแนวทางหนึ่งทำให้อาคารสามารถตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงหรือการเคลื่อนไหวของสรรพสิ่งภายในอาคารได้ ซึ่งความสามารถดังกล่าวนี้ถูกเรียกว่าความสามารถในการรับรู้ตำแหน่ง

ทั้งนี้ การระบุตำแหน่งภายในอาคารสามารถทำได้หลายวิธี ไม่ว่าจะด้วยเทคนิคของกล้อง หรือการติดตั้งเซ็นเซอร์ ซึ่งสองเทคนิคข้างต้นมีข้อจำกัดในด้านพื้นที่ในการตรวจจับที่จำกัด แต่ระบบ "อยู่ไหน 3 มิติ" จะใช้ป้ายระบุตำแหน่งที่สามารถสื่อสารไร้สายเพื่อให้ระบบระบุตำแหน่งช่วยในการตรวจจับตำแหน่งของคนคนนั้นได้ในพื้นที่ที่กว้างขึ้น คล้ายๆ กับการที่เรามีระบบ GPS อยู่ภายในอาคารนั่นเอง

นอกจากนี้ ยังสามารถใช้วิเคราะห์รูปแบบการเคลื่อนที่ภายในอาคารได้ เช่น ติดตามตำแหน่งของเครื่องมือแพทย์ราคาสูงที่มีการเคลื่อนย้ายไปมาในโรงพยาบาล เพื่อหาตำแหน่งได้อย่างรวดเร็ว และลดภาระของเจ้าหน้าที่ในการเดินค้นหา รวมทั้งสามารถใช้ข้อมูลตำแหน่งของเครื่องมือในอดีตมาวิเคราะห์การใช้งานที่แผนกต่างๆ ทำให้สามารถบริหารจัดการเครื่องมือราคาสูงได้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

อีกตัวอย่างคือการระบุตำแหน่งและข้อมูลบ่งชี้ของสิ่งของที่ถูกเก็บอยู่ภายในโกดังขนาดใหญ่ จะทำให้สามารถค้นหาและนำสิ่งของนั้นออกมาจากโกดังได้รวดเร็วขึ้น หรือหากสิ่งของนั้นมีการเคลื่อนย้าย ผู้ดูแลจะสามารถทราบและติดตามการเคลื่อนย้ายของสิ่งของได้ จากข้อมูลตำแหน่ง กล่าวได้ว่าเป็นการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีระบบอัตโนมัติเพื่อปรับปรุงกระบวนการในอุตสาหกรรมได้อีกวิธีการหนึ่ง

การนำเทคโนโลยีระบบระบุตำแหน่งภายในอาคารมาใช้งานในประเทศไทยจะมีส่วนช่วยผลักดันให้อุตสาหกรรมในประเทศไทยเข้าสู่ยุคอุตสาหกรรม 4.0 ได้รวดเร็วและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น n