จับคู่ธุรกิจผลไม้เมียนมา

รองศาสตราจารย์ ดร.อัทธ์ พิศาลวานิชศูนย์ศึกษาการค้าระหว่างประเทศ ม.หอการค้าไทย

วันที่ 27-9 ก.ย. 2560 ผมได้เดินทางไปนครย่างกุ้ง ประเทศเมียนมา เพื่อร่วมเดินทางกับกรมการค้าภายใน กระทรวงพาณิชย์เพื่อนำผู้ประกอบการผลไม้ไทยและที่เกี่ยวข้องไปจับคู่และแสวงหาโอกาสความร่วมมือกับนักธุรกิจผลไม้ของเมียนมา การไปเมียนมาครั้งนี้มีผู้ประกอบการ สหกรณ์และเจ้าของตลาดผลไม้ไทยที่ร่วมเดินทางไป 23 คน ประกอบด้วยผู้ประกอบการที่ปลูกและทำธุรกิจมะพร้าว ฝรั่ง มะขามหวาน มังคุดและสับปะรด กำหนดการเดินทางการครั้งนี้มีการพบกับสมาคมผู้ผลิตและส่งออกผักผลไม้และดอกไม้เมียนมา (MFVP) และพบกับบริษัทนำเข้าผักและผลไม้ของเมียนมา มีการสำรวจตลาดตะยิงก่อง (Danyigone) ห่างจากตัวเมืองย่างกุ้ง 20 กม.

นอกจากนี้ ยังทำการสำรวจตลาด Thiri Mingalar และเข้าร่วมงาน Agri Myanmar 2017 ที่โรงแรมโรสการ์เดน นครย่างกุ้ง ผมไม่ไปย่างกุ้ง 1 ปีมาแล้ว มาครั้งนี้เห็นการเปลี่ยนแปลงอย่างมาก รถเมล์สีเหลือง ทันสมัยที่ไม่มีกระเป๋ารถเมล์วิ่งทั่วย่างกุ้ง 2,000 คัน อินเทอร์เน็ตมีสปีดเร็วมากขึ้น คอนโดมิเนียมมีมากขึ้นราคาก็แพงเช่นกัน (พื้นที่ 3,600 ตารางฟุต ราคา 5 ล้านบาท) สินค้าจากเวียดนาม เกาหลีใต้มีมากขึ้น สินค้าของเมียนมาเองมีการผลิตและรูปลักษณ์ที่ทันสมัยขึ้น

นักลงทุนที่มาแรงขณะนี้คือเกาหลีใต้และเวียดนาม มีห้างสรรพสินค้าสร้างเพิ่มขึ้น ห้าง Myanmar Plaza เจ้าของเป็นคนเวียดนามที่เพิ่งเปิดได้ 1 ปี กลายเป็นเก่าไปเพราะมีห้างเปิดขึ้น เช่นห้าง Junction City และ City Mall (เปิดเมื่อ มิ.ย. 2560) ที่ใหม่กว่า และร้านเฝอเวียดนามเปิดมากขึ้น แต่รถติดมากขึ้นกว่าเดิม ด้วยความพร้อมในการผลิตผักและ ผลไม้ของเมียนมา รัฐบาลเมียนมาจึงต้องการผลักดันผักและผลไม้ให้มีการส่งออกเพื่อสร้างรายได้ให้กับประเทศมากขึ้น เห็นได้จากการสร้างตลาดกลางขายส่งผักและผลไม้แห่งใหม่ที่ชื่อว่า "Danyingone" บนเนื้อที่ 212 ไร่ ตั้งอยู่ที่ อำเภออินเซ (Insein District) ทางตอนเหนือของย่างกุ้ง สร้างโดยคณะกรรมการพัฒนาเมืองย่างกุ้ง (YCDC) กับบริษัท เกษตรเมียนมาร์ (MAEX)

MFVP ก่อตั้งเมื่อปี 2549 เป็นการร่วมตัวของเกษตรกร ผู้ค่าส่ง ผู้จัดจำหน่ายและผู้ส่งออก ผลไม้ส่วนใหญ่ประกอบด้วย มะม่วง แตงโม ส้มโอ ฝรั่ง กล้วย อโวคาโด และแคนตาลูป นอกจากเป็นการรวมตัวของผู้ที่เกี่ยวข้องกับผักและผลไม้แล้ว MFVP ยังมีการอบรมให้ความรู้และผลักดันให้ผักและผลไม้มีมาตรฐานสากลเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งภายใต้กฎหมายอาหารของเมียนมา (Myanmar National Food Law, 2013) ที่เน้นเรื่องของอาหารปลอดภัยตามมาตรฐานของโคแด็ก มาตรฐาน GMP และออกใบรับรองการส่งออกนำเข้า

สำหรับเส้นทางการขนส่งและการจัดจำหน่ายผลไม้ของเมียนมานั้น มีจุดรวมผลไม้หลักจากพื้นที่ต่างๆ คือ ตลาดขายส่งผักและผลไม้ "ทีรี มิงกาลา" ความหมายคือ "สิริ" และ "มังคระ หรือ มงคล" ที่ย่างกุ้ง และตลาดผลไม้ในมัณฑะเลย์ โดยตลาด Thiri Mingalar นี้อยู่ทางตอนเหนือของย่างกุ้งห่างจากตัวเมือง 10 กม. ขายผลไม้ทุกชนิดร้อยละ 80 เป็นผลไม้จากประเทศจีนได้แก่ แอปเปิ้ล ส้ม และสาลี่ ที่เหลือเป็นจากท้องถิ่น 15% และผลไม้จากประเทศไทย ได้แก่ เงาะ มังคุดและลำไย หลังจากนั้นก็กระจายไปสู่ตลาดต่างๆ ทั่วเมียนมา จีน สิงคโปร์และมาเลเซีย ส่งออกไปจีนบนทางบกผ่านทางด่านชายแดนมูเซ-รุ่ยลี่ ซึ่งอยู่ในรัฐฉาน ส่วนสิงคโปร์และมาเลเซียส่งออกทางท่าเรือย่างกุ้ง

ปัจจุบันไทยซื้อผักจากกัมพูชาปีละ 9,000 ล้านบาท ลาวปีละ 3,000 ล้านบาท ซึ่งไทยเป็นคู่ค้าอันดับหนึ่งของทั้งสองประเทศ ขณะที่ไทยซื้อผักจากเมียนมาปีละ 1,000 ล้านบาท ส่วนไทยซื้อผักจากเวียดนามปีละ 300 ล้านบาท เป็นอันดับ 9 ของเวียดนาม โดยจีน เกาหลีใต้และมาเลเซียเป็น 3 คู่ค้าผักที่สำคัญของเวียดนาม สำหรับผลไม้นั้น กัมพูชาส่งออกผลไม้มาไทยปีละ 50 ล้านบาท ส่วนใหญ่เป็นมะม่วงแก้วขมิ้น โดยเป็นคู่ค้าอันดับ 7 ของกัมพูชา ส่วนลาวส่งผลไม้มาขายไทยปีละ 270 ล้านบาท โดยไทยเป็นคู่ค้าอันดับหนึ่งของลาว เมียนมาส่งผลไม้มาขายไทยปีละ 100 ล้านบาท โดยไทยเป็นคู่ค้าอันดับ 3 โดยเมียนมาส่งออกผลไม้ส่วนใหญ่ไปขายจีนกับอินเดีย และเวียดนามส่งออกผลไม้มาขายไทยปีละ 3,000 ล้านบาท โดยไทยเป็นคู่ค้าอันดับ 7 ของเวียดนาม