ผังเมืองต้องสำคัญ

ประเทศไทยกำลังอยู่ระหว่างการปรับปรุงผังประเทศครั้งที่ 2 เพื่อใช้เป็นกรอบในการพัฒนาประเทศเชิงกายภาพในระยะ 20 ปีนับจากนี้ ซึ่งการวางผังจะสอดรับกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และนโยบายไทยแลนด์ 4.0 ที่รัฐบาลตั้งธงเอาไว้ ขณะเดียวกันกรุงเทพมหานครได้เริ่มคิกออฟการปรับปรุงผังเมืองรวมกรุงเทพฯ ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 4 เพื่อให้สอดรับกับการเปลี่ยนแปลงด้านคมนาคมขนส่งทางรางครั้งใหญ่ของมหานคร จึงถือเป็นช่วงเปลี่ยนผ่านสำคัญของการวางแผนพัฒนาเมืองและพัฒนาประเทศ

ผังประเทศถือเป็นพิมพ์เขียวที่ใช้ในการพัฒนาประเทศ ซึ่งหลายๆ ประเทศใช้ผังประเทศ ผังเมืองเป็นกรอบชี้นำในการพัฒนาได้ผลอย่างเป็นรูปธรรม ขณะที่ไทยมีผังประเทศฉบับแรกตั้งแต่ ปี 2550 คือ ผังประเทศ 2600 ที่กำหนดวิสัยทัศน์การพัฒนายาวถึงปี 2600 แต่เป็นได้แค่ผังชี้นำการพัฒนาที่ไม่มีกฎหมายรองรับ ผังประเทศของไทยจึงเสมือนผังที่อยู่เป็นหิ้งเอาไว้แค่กราบไหว้บูชาเพียงเท่านั้น ขณะที่ผังเมืองรวม ซึ่งมีกฎหมายรองรับบังคับใช้กับทุกพื้นที่ที่มีประกาศผังเมือง แต่ที่ผ่านมาไม่สามารถบังคับใช้ให้การพัฒนาเป็นไปตามผังเมืองได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

สาเหตุสำคัญเป็นเพราะประชาชน และคนของรัฐเอง รวมถึงผู้นำท้องถิ่นมองไม่เห็นความสำคัญของผังเมือง ซ้ำร้ายไปกว่านั้น หลายพื้นที่มองผังเมืองเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนา เพราะขาดความรู้ ความเข้าใจ และการมีส่วนร่วมต่อการวางผังเมือง ส่วนผังเมืองในจังหวัดใหญ่ อย่างกรุงเทพมหานครมีปัญหามากมาย ที่สำคัญคือการวางผังที่ไม่เท่าทันต่อการขยายตัวของเมืองที่เติบโตอย่างรวดเร็ว ขาดการวางผังร่วมกันของจังหวัดข้างเคียง

ในวาระที่รัฐกำลังวางผังสำคัญ 2 ผัง ทั้งผังประเทศ และผังเมืองรวม กทม. รวมถึงการปรับปรุงผังเมืองรวมจังหวัดอีกหลายจังหวัด จึงต้องการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มองเรื่องการสร้างความรู้ ความเข้าใจ ให้เห็นถึงความสำคัญ และการมีส่วนร่วมของประชาชนในทุกพื้นที่เป็นเรื่องสำคัญอันดับหนึ่ง โดยเฉพาะผู้นำท้องถิ่นในทุกระดับ ข้าราชการทุกกระทรวง กรม กอง พร้อมทั้งการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วม เพื่อให้เห็นประโยชน์ของการบังคับใช้และปฏิบัติตามผังเมือง ในขณะเดียวกัน ต้องเร่งผลักดันให้ผังประเทศมีผลบังคับเป็นกฎหมายตาม พ.ร.บ.การผังเมือง ซึ่งอยู่ระหว่างการปรับปรุงแก้ไข

เช่นเดียวกับการจัดสรรงบประมาณแต่ละปี ทุกกระทรวงจะต้องยึดกรอบการพัฒนาตามผังประเทศ ผังภาค ผังจังหวัด ผังชุมชน เป็นตัวตั้ง เพื่อให้การพัฒนาประเทศโดยรวมไปสู่เป้าหมายที่ตั้งไว้อย่างเป็นรูปธรรม โดยผู้นำรัฐบาลจะต้องให้ความสำคัญและเข้าใจบทบาท หน้าที่ของผังเมือง และต้องเป็นผู้นำในการนำผังเมืองมาใช้ในทางปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม นอกจากนี้ ควรต้องมีการทบทวนกระบวนการและขั้นตอนการวางผังให้รวดเร็วขึ้น เพื่อทันต่อการขยายตัวของเมืองที่เปลี่ยนอย่างรวดเร็ว โดยอาจจะต้องนำเทคโนโลยีต่างๆ มาใช้ให้มากขึ้น

หากหัวขบวนอย่างนายกรัฐมนตรีในฐานะหัวหน้ารัฐบาล รัฐมนตรี ปลัดทุกกระทรวง รวมถึงผู้นำท้องถิ่นในทุกระดับและภาคประชาชน เข้าใจ เห็นความสำคัญของผังประเทศ และผังเมืองในระดับต่างๆ การเดินหน้าพัฒนาประเทศตามยุทธศาสตร์ 20 ปีที่วางไว้ จะสามารถบรรลุผลที่วางไว้อย่างแน่นอน n