สงครามน้ำลาย

อรุณ จิรชวาลา &

คนที่ชอบข่าวประเภทตื่นเต้นแกมหวาดเสียวรับรองไม่ผิดหวังครับ หากได้ติดตามข่าวสงครามน้ำลายระหว่างประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐ กับตัวแทนของประธานาธิบดีคิมจองอึนของเกาหลีเหนือ ที่เริ่มในห้องประชุมสหประชาชาติในกรุงนิวยอร์ก ทรัมป์เรียกคิมว่านายจรวดที่กำลังพยายามฆ่าตัวตาย พร้อมกับขู่จะถล่มเกาหลีเหนือให้ราบเป็นหน้ากลอง ส่วนคิมเรียกทรัมป์ว่าตาแก่สติเลอะเลือน และขู่จะทดลองระเบิดนิวเคลียร์ในมหาสมุทรแปซิฟิก พร้อมกับบอกว่าอีกไม่นานเกินรอ จรวดเกาหลีเหนือก็จะไปถึงแผ่นดินใหญ่สหรัฐได้แล้ว

ประเทศที่ตกที่นั่งลำบากที่สุดในขณะนี้ไม่ใช่สหรัฐ แต่เป็นเกาหลีใต้กับญี่ปุ่น เพราะหากสหรัฐตัดสินใจเปิดศึกกับเกาหลีเหนือ ด้วยข้ออ้างว่าเป็นการตัดไฟแต่ต้นลม เป็นไปได้ว่าสหรัฐอาจจะไม่ปรึกษาเกาหลีใต้กับญี่ปุ่นก่อนด้วยซ้ำไป ส่วนเกาหลีเหนือก็อาจจะพยายามตอบโต้ด้วยการถล่มเกาหลีใต้กับญี่ปุ่น ซึ่งหากระบบป้องกันขีปนาวุธของสหรัฐเกิดความผิดพลาด เราก็อาจได้เห็นการทำลายล้างด้วยระเบิดนิวเคลียร์ที่รุนแรงกว่าระเบิดปรมาณูที่ฮิโรชิมากับนางาซากิหลายเท่า

คนส่วนใหญ่อาจรู้สึกว่า เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นวิกฤตที่ไม่ควรเกิด หากคิมไม่ได้เป็นประธานาธิบดีเกาหลีเหนือ และทรัมป์ไม่ได้เป็นประธานาธิบดีสหรัฐ อย่างใดอย่างหนึ่งหรือทั้งสองอย่าง เพราะบุคลิกส่วนตัวของทั้งคู่ทำให้คุยกันไม่รู้เรื่อง หาข้อยุติให้กับปัญหาไม่ได้

แต่สำหรับผม ต้องยอมรับว่าเห็นด้วยกับแนวคิดนี้เพียงบางส่วนเท่านั้น เพราะแม้เหตุการณ์ครั้งนี้จะไม่เกิด แต่เชื่อว่าอีกไม่ช้าไม่นาน หรือในที่สุด ก็จะต้องเกิดวิกฤตครั้งใหญ่ขึ้นมาในโลกนี้จนได้

ผมมีเหตุผลของผม ดังนี้

หนึ่ง คิมอาจจะเป็นคนหนุ่มที่มุทะลุและมีอำนาจเบ็ดเสร็จพอที่จะกดปุ่มยิงจรวดโดยลำพังตัวเองได้ ซึ่งน่าจะทำให้เขาต่างจากทรัมป์ หรือวลาดิมีร์ ปูติน ของรัสเซีย หรือสีจิ้นผิงของจีน คนเหล่านี้เป็นผู้นำประเทศมหาอำนาจที่มีอาวุธนิวเคลียร์อยู่ในครอบครองเป็นจำนวนมาก แต่กลับไม่น่ากลัวนัก เพราะประเทศเหล่านี้น่าจะมีระบบควบคุมที่มีประสิทธิภาพ เพื่อป้องกันไม่ให้มีอุบัติเหตุยิงจรวดถล่มกัน ผู้นำไม่น่าจะมีอำนาจกดปุ่มโดยลำพัง แต่น่าจะเป็นการตัดสินใจร่วมกันของคนหลายคน นอกจากนี้ยังอาจมีข้อห้ามไม่ให้ใช้ระเบิดนิวเคลียร์ในเชิงรุก ให้ใช้ได้เฉพาะในกรณีที่เป็นการตอบโต้หรือป้องกันตัวเองเท่านั้น

ปัจจุบันมีอีกบางประเทศที่แม้จะไม่น่ากลัวเท่าเกาหลีเหนือ แต่ก็ทำให้ประเทศที่อยู่ใกล้เคียงเป็นกังวลเช่นกัน เช่นอิหร่าน แต่ผมก็เชื่อว่า การเมืองภายในของอิหร่านมีระบบถ่วงดุลอำนาจที่ดีกว่าเกาหลีเหนือ

ที่น่ากลัวกว่าคือกลุ่มก่อการร้ายและกลุ่มคลั่งศาสนา ที่ผ่านมา เมื่อออกปฏิบัติการ คนเหล่านี้รู้ตัวล่วงหน้าว่าจะต้องตายอย่างแน่นอน เมื่อกดปุ่มระเบิดที่ผูกติดกับตัว หรือรู้ว่าทางรอด มีน้อยมาก เมื่อขับรถตะลุยเข้าไปใน ฝูงชน

หากในอนาคต กลุ่มคนเหล่านี้มีโอกาสครอบครองอาวุธที่มีอำนาจการทำลายล้างสูง ผมก็เชื่อโดยปราศจากข้อกังขาใดๆ ว่าจะมีอาสาสมัครนับไม่ถ้วนที่ยินดีตายพร้อมกับการทำลายล้างครั้งใหญ่

ความรุนแรงที่ใหญ่ที่สุดในอดีตจากการก่อการร้ายน่าจะเป็นการขับเครื่องบินชนตึกเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์เมื่อวันที่ 11 ก.ย. 2001 แต่สำหรับอนาคต ผมเองก็ไม่แน่ใจว่าจะรุนแรงได้แค่ไหน เป็นไปได้ที่จะรุนแรงกว่ากันนับสิบนับร้อยเท่า

สอง ที่ผ่านมา เทคโนโลยีในการผลิตระเบิดนิวเคลียร์และอาวุธที่มีอำนาจในการทำลายล้างสูงอย่างอื่นอยู่ในมือของรัฐบาล โดยเฉพาะอย่างยิ่งรัฐบาลของประเทศมหาอำนาจ แต่ยิ่งนับวัน ประเทศเล็กประเทศน้อยก็สามารถมีไว้ในครอบครองมากขึ้น ด้วยเหตุนี้ จึงต้องมีการลงนามในข้อตกลงห้ามใช้อาวุธร้ายแรงดังกล่าว

ในอนาคต ความก้าวหน้าทางด้านเทคโนโลยีอาจจะทำให้การผลิตอาวุธร้ายแรงบางอย่างกลายเป็นเรื่องไม่ยาก และอาจไม่ใช่รัฐบาลเท่านั้นที่ทำได้ แต่คนทั่วไปก็ทำได้ด้วย เช่น อาวุธเคมีหรือชีวภาพบางชนิด หรือระเบิดไฮโดรเจนขนาดเล็ก เป็นต้น ทำให้การควบคุมการใช้งานยากมาก หรืออาจเป็นไปไม่ได้เลย โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากอาวุธดังกล่าวอยู่ในมือของกลุ่มคนที่พร้อมจะพลีชีพ

สาม ปัญญาประดิษฐ์ ในอดีต คนทั่วไปมีความเชื่อว่า คอมพิวเตอร์ไม่สามารถเก่งเกินคนสร้าง แต่ปัจจุบัน ความคิดนี้ได้เปลี่ยนไปมากแล้ว ตัวผมเองต้องยอมรับว่าเพิ่งเปลี่ยนความคิดเมื่อปีที่แล้ว หลังจากทราบข่าวเรื่องโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่เขียนขึ้นโดยมือหมากล้อมระดับ 6 สามารถเอาชนะมืออาชีพระดับ 9 ที่เก่งเป็นที่ 3 ของโลกได้ ล่าสุดเมื่อต้นปีนี้ก็สามารถเอาชนะมือหนึ่งของโลกได้ด้วย

หลักการและเหตุผลที่ทำให้ปัญญาประดิษฐ์เก่งเกินมนุษย์คือ ปัญญาประดิษฐ์สามารถเรียนรู้จากความผิดพลาดที่ประมวลได้จากการทดลองปฏิบัตินับพันล้านนับหมื่นล้านครั้ง ซึ่งคอมพิวเตอร์เท่านั้นที่ทำได้ สมองมนุษย์ทำไม่ได้

ที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์ที่พัฒนาปัญญาประดิษฐ์จะเขียนโปรแกรมให้ปัญญาประดิษฐ์ทำแต่เรื่องที่ดีและเป็นประโยชน์ และเมื่อพบว่าปัญญาประดิษฐ์กำลังเอนเอียงไปในทางลบ ก็จะหยุดหรือแก้ไขโปรแกรมเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความเสียหาย

แต่เราจะมั่นใจได้อย่างไรว่า เมื่อเทคโนโลยีในการผลิตปัญญาประดิษฐ์แพร่หลายมากขึ้น และคนที่ทำเป็นอยู่ในวงกว้างมากขึ้น จะไม่มีใครนำปัญญาประดิษฐ์ไปใช้ในการทำลายล้าง เช่น โปรแกรมให้ลอบสังหารผู้คน เป็นต้น

นอกจากนี้ เมื่อปัญญาประดิษฐ์เก่งเกินมนุษย์ไปถึงระดับหนึ่ง อาจมีความเป็นตัวของตัวเองมากขึ้น และอาจคิดป้องกันตัวเองโดยพยายามไม่ให้โปรแกรมถูกหยุดหรือถูกแก้ไข ลองนึกดูเล่นๆ นะครับว่า หากปัญญาประดิษฐ์ได้ข้อสรุปว่า ความเสี่ยงต่อความอยู่รอดสูงสุดมาจากคนเขียนโปรแกรม จึงกำจัดคนเขียนโปรแกรมเสีย และเพื่อป้องกันไม่ให้ถูกตัดกระแสไฟฟ้า จึงถีบตัวเองขึ้นไปลอยอยู่ในอวกาศเหมือนดาวเทียม แล้วใช้พลังงานจากแสงอาทิตย์แทน เพียงเท่านี้ก็จะมีอำนาจในการทำลายล้างที่ไม่มีใครหยุดยั้งได้

สี่ สังขารของมนุษย์เปราะบางมาก และมนุษย์เราไม่สามารถสะสมความเข้มแข็งให้กับร่างกาย อยู่ได้ไม่นานก็เจ็บป่วย แก่ชรา และล้มหายตายจากไป ต่างจากผลงานประดิษฐ์ คิดค้น สร้างสรรค์ หรือทำลาย ซึ่งสามารถสะสมและต่อยอด ทำให้เทคโนโลยีที่พัฒนาโดยมนุษย์ก้าวหน้าไปได้ โดยแทบจะไม่มีที่สิ้นสุด

ในอนาคต อาจมีเทคโนโลยีที่สามารถฆ่าคนทั้งโลก และมีกลุ่มคนหัวรุนแรงที่พร้อมจะพลีชีพตัวเองเพื่อทำให้สำเร็จ หรืออาจมีปัญญาประดิษฐ์ที่ไม่เห็นประโยชน์ของการดำรงอยู่ของมนุษยชาติก็เป็นได้

ก่อนจบต้องขอออกตัวว่า ผมอาจจะคิดไกลเกินไป ผมเพียงอยากจะบอกทุกท่านว่า วิกฤตระหว่างสหรัฐกับเกาหลีเหนือครั้งนี้ จะไม่เป็นวิกฤตโลกครั้งที่ใหญ่ที่สุด และจะไม่ใช่ครั้งสุดท้ายอย่างแน่นอน

คิดเสียว่ากำลังนั่งดูการแสดงบนเวทีจะดีที่สุด n