มะก่องถี่
กริช อึ้งวิฑูรสถิตย์ในสมัยผมเด็กๆ อยู่ที่ อ.เชียงของ จ.เชียงราย ผมได้สัมผัสกับการพนันชนิดหนึ่ง เรียกว่า "มะก่องถี่" ซึ่งในขณะนั้นผมเองก็ไม่เข้าใจว่าการพนันมะก่องถี่นี้คืออะไร เป็นมาอย่างไร เพียงแต่ทุกเช้าก็จะมีผู้ใหญ่มาถามว่าเมื่อคืนฝันเห็นอะไรบ้าง เมื่อบอกไปว่าฝันเห็นสัตว์ตัวนั้นตัวนี้ ผู้ใหญ่ก็จะเอาเงินให้ 5 บาท 10 บาท แล้วบอกให้ไปร้านกาแฟโกพงษ์นะ ช่วยซื้อมะก่องถี่ตัวนั้นตัวนี้ให้ที หลังจากนั้นเวลา 3 โมงเย็น ก็จะมีเสียงเฮฮากันมากถ้าถูกมะก่องถี่
กริช อึ้งวิฑูรสถิตย์
ในสมัยผมเด็กๆ อยู่ที่ อ.เชียงของ จ.เชียงราย ผมได้สัมผัสกับการพนันชนิดหนึ่ง เรียกว่า "มะก่องถี่" ซึ่งในขณะนั้นผมเองก็ไม่เข้าใจว่าการพนันมะก่องถี่นี้คืออะไร เป็นมาอย่างไร เพียงแต่ทุกเช้าก็จะมีผู้ใหญ่มาถามว่าเมื่อคืนฝันเห็นอะไรบ้าง เมื่อบอกไปว่าฝันเห็นสัตว์ตัวนั้นตัวนี้ ผู้ใหญ่ก็จะเอาเงินให้ 5 บาท 10 บาท แล้วบอกให้ไปร้านกาแฟโกพงษ์นะ ช่วยซื้อมะก่องถี่ตัวนั้นตัวนี้ให้ที หลังจากนั้นเวลา 3 โมงเย็น ก็จะมีเสียงเฮฮากันมากถ้าถูกมะก่องถี่
เมื่อหลายวันก่อนผมได้ไปแม่สอดพบกลุ่มเพื่อนที่นั่น มีกำนัน ต.บ้านเทอดไทย อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย ท่านชื่อกำนันสมพงษ์ เขมะวงศ์ ท่านได้คุยถึงเรื่องมะก่องถี่ ผมเลยนึกขึ้นได้ครับ เลยอยากเอามาเล่าสู่กันฟังครับ
ผมเดินทางเข้าไปในสิบสองปันนาโดยทางรถยนต์ที่ด่านชายแดนบ่อเต็น ที่นั่นด้านขวามือจะมีตลาดสด พอเดินเข้าไปก็พบแผ่นพิมพ์แบนเนอร์ใบใหญ่ติดอยู่ข้างฝา เป็นรูปภาพเจ้าฟ้ามะก่องถี่ครับ แสดงว่าที่นี่มีการเล่นมะก่องถี่ด้วยเช่นกันครับ และเมื่อเดินทางเข้าไปในเขตปกครองพิเศษสิบสองปันนา ประเทศจีน ในตลาดสดบางแห่งผมก็สังเกตเห็นรูปเจ้าฟ้ามะก่องถี่เช่นกันครับ และในรัฐฉานประเทศเมียนมา หลายๆ เมืองก็มีรูปเจ้าฟ้ามะก่องถี่เช่นกัน แสดงว่านี่คือวัฒนธรรมการพนันของที่นี่เลยครับ ซึ่งน่าจะอนุมานได้ว่าเป็นการพนันของ ชาวไต หรือชาวไทยใหญ่นี่เองครับ
วิธีการเล่นมะก่องถี่ง่ายๆ ครับ เขาจะมีรูปเจ้าฟ้ามะก่องถี่ ซึ่งเป็นรูปเด็กผู้ชาย แต่ละอวัยวะจะมีสัตว์หรือสิ่งของจำนวน 36 ชนิดวางอยู่ เพื่อให้นักพนันได้ทายซื้อหวยมะก่องถี่ตัวนั้นๆ ที่ตนเองคิดว่าใช่ ทุกเช้ามืดเจ้ามือจะเอากระดาษมาใบหนึ่ง แล้วเขียนชื่อสิ่งของตามที่อยู่บนตัวของเจ้าฟ้ามะก่องถี่ แล้วจึงเอามาห่อพันด้วยผ้าแดง นำไปใส่ในหม้อดินหรือถัง แล้วจึงผูกมัดให้มิดชิด นำไปแขวนไว้ที่ปลายไม้ไผ่ ชักขึ้นไปเก็บไว้ที่สูงๆ อยู่ในสถานที่ปลอดภัยแต่อยู่ในสายตาคนที่สัญจรไปมาเห็นได้โดยชัดเจน บางที่ก็นำฆ้องมาเคาะ เป็นอันรู้กันว่าหวยมะก่องถี่เริ่มต้นขึ้นแล้วนะ
จากนั้นผู้เป็นเจ้ามือก็จะเขียนคำปริศนาขึ้นมาหนึ่งชุด บ้างอาจจะเป็นบทกลอนหรือบทคำคล้องจอง บ้างก็เป็นคำโดดๆ บ้างก็เป็นคำพระคำเจ้า ไว้ให้คนอ่าน แต่เชื่อเถอะครับว่าคนอ่านอย่างไรก็ทายไม่ออกหรอก ว่าปริศนานั้นเกี่่ยวกับตัวหวยมะก่องถี่อย่างไร เขียนมันโก้ๆ อย่างนั้นแหละ แต่ตอนเฉลยคำตอบผมก็จะเห็นผู้ใหญ่นักพนันก็จะบอกว่า "กูว่าแล้ว ไม่เห็นเกี่ยวกันเล้ย" แต่คนก็จะสนุกสนานกันเมื่อถึงเวลาหวยออก หวยมะก่องถี่จะออกทุกวันตอนบ่ายสามบ่ายสี่โมง ถ้าแทงถูกก็จะได้ 30 เท่าของเงินที่แทงครับ พอหวยออกบ้างก็เฮฮา บ้างก็เศร้า คละเคล้ากันไปครับ เป็นอีกหนึ่งวิถีชีวิตครับ