การจัดการที่อยู่อาศัยรับสังคมสูงวัย

การเคหะแห่งชาติ

การเกิดสังคมผู้สูงอายุ มีปัจจัยสำคัญมาจากจำนวนผู้สูงอายุที่เพิ่มมากขึ้น ขณะที่อัตราการเกิดลดลง ส่งผลให้อัตราวัยแรงงานหดตัวตามไปด้วย คาดการณ์ว่าปี 2593 จะเหลือวัยแรงงานที่ต้องเกื้อหนุนผู้สูงอายุเพียง 1.7 : 1 นับเป็นปรากฏการณ์ครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติที่ประชากรโลกอายุเกิน 65 ปี จะมีจำนวนกว่า 2,000 ล้านคน

รศ.ไตรรัตน์ จารุทัศน์ ภาควิชาเคหการ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้รายละเอียดว่าปัจจุบันสังคมไทยได้เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุแล้ว โดยมีผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป 7% ตั้งแต่ปี 2546 และจะเพิ่มขึ้นเป็น 14% ของจำนวนประชากรในปี 2568 จำนวนประชากรผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้นใช้เวลาเพียง 22 ปี

แนวคิดการจัดการที่อยู่อาศัยรองรับสังคมผู้สูงอายุ องค์การสหประชาชาติ กำหนด 3 แนวคิดหลักได้แก่ 1.สูงวัยในถิ่นเดิม คือให้โอกาสผู้สูงอายุอยู่อาศัยในบ้านหลังเดิมในชุมชนเดิมให้นานที่สุด ไม่ต้องถูกย้ายไปอยู่ในสถานสงเคราะห์ อาจจะอยู่ในบ้านหลังเดิม อยู่ในชุมชนเดิมหรือสร้างชุมชนใหม่ที่มีสิ่งแวดล้อมคล้ายกับบ้านหลังเดิม เมื่อเคยมีแนวคิดว่าผู้สูงอายุในเมืองอยากย้ายไปอยู่ต่างจังหวัด เช่น เชียงใหม่แต่จากการทำแบบสอบถามพบว่ายังอยากอยู่ใกล้กรุงเทพฯ และปริมณฑล

2.สภาพแวดล้อมคล้ายบ้าน คือ การตกแต่งที่อยู่อาศัยให้มีบรรยากาศเหมือนบ้านมากที่สุด เช่นโครงการสถานพักฟื้นสวางคนิเวศ ที่สร้างเมื่อปี 2539 เป็นอาคารสูง 8 ชั้น จำนวน 168 ห้อง ขนาด 33 ตารางเมตร 3.ชุมชนน่าอยู่ ผู้สูงวัย หรือชุมชนที่เป็นมิตรกับผู้สูงวัยได้แก่สภาพแวดล้อมทางกายภาพ เช่น บริเวณบันไดและทางเข้าออกมีแสงสว่างเพียงพอ มีราวจับในห้องน้ำ มีทางลาดสำหรับรถเข็น มีเฟอร์นิเจอร์ที่ขนาดและการใช้งานเหมาะสม เช่น ผู้สูงอายุสามารถหยิบของจากตู้ได้เองโดยสะดวก สภาพแวดล้อมทางสังคม ที่คำนึงถึงการอำนวยความสะดวกในการรวมตัวของ ผู้สูงอายุ

ที่อยู่อาศัยที่เหมาะสม 3 ระยะ อายุเฉลี่ยของประชากรผู้สูงอายุคือ 80.3 ปี ผู้สูงอายุแบ่งออกเป็น 3 ระยะคือ 1.อิสระไม่ต้องพึ่งพาอายุ 60-76.4 ปี ที่อยู่อาศัยสำหรับระยะนี้คืออยู่บ้านกับลูกหลาน หรืออยู่โครงการบ้านผู้สูงวัยในกลุ่มที่มีรายได้ปานกลางขึ้นไป 2.พึ่งพากิจกรรมอายุ 76.4-78.6 ปี ที่อยู่อาศัยสำหรับระยะนี้อาจจะต้องประสานความร่วมมือกับกระทรวงสาธารณสุข 3.รับการช่วยเหลือ อายุ 78.6+1.7 ปี เป็นกลุ่มที่เริ่มป่วยติดเตียงต้องมีผู้ดูแลอย่างใกล้ชิดเป็นผู้สูงอายุระยะสุดท้าย