เป้าหมายการปฏิรูปประเทศด้านการเมือง

รศ.ดร.วรรณธรรม กาญจนสุวรรณ

ตามที่มีรายงานข้อเสนอประเด็นของสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศที่เสนอต่อรัฐบาลและคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติที่สำคัญ ได้แก่ 1.การเลือกตั้งที่สุจริตและเที่ยงธรรม 2.การเสริมสร้างวัฒนธรรมในระบอบประชาธิปไตย 3.การจัดทำกฎหมายพรรคการเมือง 4.การจัดทำและการให้ความสำคัญเรื่องผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง 5.การควบคุมและการตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐและข้อสังเกตอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภาและเรื่องของการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในการสร้างความปรองดอง ซึ่งในการพินิจการเมืองครั้งนี้จะมีข้อสังเกตสำคัญ ดังนี้ (นำมาจากการประชุมคณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านการเมืองบางส่วน)

1.เป้าหมายและหลักการของการปฏิรูปประเทศด้านการเมืองที่สำคัญ ได้แก่

1.1 ให้ประเทศชาติมีสันติสุข มีความสงบเรียบร้อย มีความสมัครสมานปรองดอง แม้จะมีความแตกต่างกัน มีการพัฒนายั่งยืนตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และมีความสมดุลระหว่างการพัฒนาด้านวัตถุกับการพัฒนาด้านจิตใจ

1.2 ให้สังคมมีความเป็นธรรม มีความยุติธรรม และมีโอกาสแทบทุกทางที่ทัดเทียมกันมากขึ้น เพื่อขจัดหรือลดความเหลื่อมล้ำอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะให้ลดความเหลื่อมล้ำแตกต่างระหว่างเมืองกับชนบทระหว่างเมืองเล็กกับเมืองใหญ่

1.3 ให้ประชาชนมีความสุข มีสุขภาพชีวิตที่ดี ให้ทุกฐานะทุกชนชั้นล้วนมีวัฒนธรรมทางการเมืองที่ไม่ปฏิเสธความสุขสำเร็จส่วนตัว แต่มุ่งเน้นหน้าที่และความรับผิดชอบต่อบ้านเมืองและประโยชน์สุขส่วนรวมมากขึ้น เป็นประชาธิปไตย จงรักภักดีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ และมีส่วนร่วมจริงจังในการพัฒนาประเทศและการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข

2.นอกจากนี้ ยังมีกรอบเวลาที่เกี่ยวกับการปฏิรูปตามกฎหมาย กล่าวคือ

2.1 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักร 2560 มาตรา 259 ภายใต้บังคับมาตรา 260 และมาตรา 261 การปฏิรูปประเทศตามหมวดนี้ให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยแผนและขั้นตอนการดำเนินการปฏิรูปประเทศ ซึ่งอย่างน้อยต้องมีวิธีการจัดทำแผน การมีส่วนร่วมของประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องขั้นตอนในการดำเนินการปฏิรูปประเทศ การวัดผลการดำเนินการ และระยะเวลาดำเนินการปฏิรูปประเทศทุกด้าน ซึ่งต้องกำหนดให้เริ่มดำเนินการปฏิรูปในแต่ละด้านภายใน 1 ปีนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้รวมตลอดทั้งผลสัมฤทธิ์ที่คาดหวังว่าจะบรรลุในระยะเวลา 5 ปี

2.2 และยังมีข้อกฎหมายตาม พระราชบัญญัติแผนและขั้นตอนการดำเนินการปฏิรูปประเทศ พ.ศ. 2560 ได้กำหนดให้มีแผนและขั้นตอนการดำเนินการปฏิรูปประเทศ และสาระสำคัญเกี่ยวกับขั้นตอนและกรอบเวลาการจัดทำร่างแผนการปฏิรูปประเทศและหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการจัดทำร่างแผนการปฏิรูปประเทศ ที่สำคัญได้แก่

2.2.1 คณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ พิจารณาให้ความเห็นชอบหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขการจัดทำร่างแผนการปฏิรูปประเทศภายใน 15 วัน นับแต่วันที่ได้รับหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขการจัดทำร่างแผนการปฏิรูปประเทศจากที่ประชุม

2.2.2 คณะกรรมการปฏิรูปแต่ละด้านจัดทำร่างแผนการปฏิรูปประเทศในด้านที่รับผิดชอบให้แล้วเสร็จ ภายใน 90 วัน นับแต่วันที่คณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติให้ความเห็นชอบหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการจัดทำร่างแผนการปฏิรูปประเทศ (พ้นกำหนดเวลาตามมาตรา 10 (2))

2.2.3 ที่ประชุมร่วมพิจารณาให้ความเห็นชอบร่างแผนการปฏิรูปประเทศให้แล้วเสร็จภายใน 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับร่างแผนการปฏิรูปประเทศจากคณะกรรมการปฏิรูป แล้วเสนอให้คณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติพิจารณา

2.2.4 คณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติพิจารณาร่างแผนการปฏิรูปประเทศให้มีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติและแผนแม่บท ให้แล้วเสร็จภายใน 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับร่างแผนการปฏิรูปประเทศจากที่ประชุมร่วม

2.2.5 คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบร่างแผนการปฏิรูปประเทศให้แล้วเสร็จภายใน 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับร่างแผนการปฏิรูปประเทศจากคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ

ทั้งนี้ แผนการปฏิรูปประเทศ จะต้องสอดคล้องกับแผนแม่บทเพื่อบรรลุเป้าหมายตามที่กำหนดไว้ในยุทธศาสตร์ชาติ

3.การขับเคลื่อนแผนการปฏิรูปประเทศ

3.1 คณะรัฐมนตรีมีหน้าที่กำกับดูแลและสนับสนุนให้หน่วยงานของรัฐทุกหน่วยดำเนินการให้เป็นไปตามแผนการปฏิรูปประเทศ

3.2 หน่วยงานของรัฐทุกหน่วยมีหน้าที่ดำเนินการให้เป็นไปตามแผนการปฏิรูปประเทศเพื่อให้การปฏิรูปประเทศบรรลุผลสัมฤทธิ์ตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ในแผนการปฏิรูปประเทศ

4.แผนการปฏิรูปประเทศอย่างน้อยต้องประกอบไปด้วย

(1) แผน ขั้นตอน และวิธีการดำเนินการปฏิรูปประเทศ และผลอันพึงประสงค์ในด้านที่จะดำเนินการปฏิรูปซึ่งสอดคล้องกับผลที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญและยุทธศาสตร์ชาติ

(2) กำหนดระยะเวลาที่ต้องดำเนินการในแต่ละขั้นตอนตามลำดับในลักษณะที่เป็นการบูรณาการและตัวชี้วัดผลการดำเนินการปฏิรูปประเทศในแต่ละด้าน

(3) กำหนดหน่วยงานของรัฐหรือบุคคลที่รับผิดชอบการดำเนินการตาม (1) และ (2)

(4) วงเงินที่คาดว่าจะใช้ในการดำเนินการปฏิรูปประเทศในแต่ละด้านหรือแต่ละเรื่องตามมาตรา 8 แล้วแต่กรณี รวมตลอดทั้งประมาณการของแหล่งที่มาของเงิน

(5) ผลสัมฤทธิ์ในการดำเนินการปฏิรูปประเทศที่คาดหวังว่าจะบรรลุภายในระยะเวลา 5 ปี

(6) การเสนอให้มีหรือแก้ไขปรับปรุงกฎหมายที่จำเป็นเพื่อดำเนินการตามแผนการปฏิรูปประเทศ

ทั้งนี้ การจัดทำแผนการปฏิรูปประเทศ ให้พิจารณาความเร่งด่วนของการปฏิรูปประเทศในแต่ละด้านเพื่อกำหนดลำดับขั้นตอนในการปฏิรูปประเทศ และต้องคำนึงถึงความพร้อมทางด้านบุคลากรและการเงินการคลังของประเทศด้วย

5.การจัดทำร่างแผนการปฏิรูปประเทศ ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่ที่ประชุมร่วมกำหนด โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ ทั้งนี้อย่างน้อยต้องกำหนดเรื่องการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนและหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องตามมาตรา 11 วรรคสอง รวมทั้งการรับฟังความคิดเห็นหรือข้อเสนอแนะขององค์กรฝ่ายตุลาการมาใช้ประกอบการพิจารณาในการจัดทำร่างแผนการปฏิรูปประเทศในส่วนที่เกี่ยวข้องกับองค์กรฝ่ายตุลาการด้วย n