ครอบครัวไทยยุค 4.0

นิธิปรียา จันทวงษ์เจ้าหน้าที่สื่อสารสังคม สกว.

ในยุคนี้ อะไรๆ ก็ 4.0 ไม่เว้นแม้แต่เรื่องของ "ครอบครัว" ก็ต้องเปลี่ยนแปลงให้เข้ากับยุคสมัย

ล่าสุดในการเสวนาวิชาการ "ครอบครัวไทยยุค 4.0 ...ข้อค้นพบจากการศึกษาเบื้องต้น" ซึ่งสนับสนุนโดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) และมหาวิทยาลัยมหิดล ได้มีการนำเสนอข้อมูลจากการศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการอยู่ดีมีสุขของครอบครัวไทยตามกรอบแนวคิดพัฒนาการครอบครัวที่มีมุมมองครอบครัวเป็นระบบนิเวศมนุษย์ที่มีปฏิสัมพันธ์

งานวิจัยนี้ในระยะที่ 1 ของ "โครงการศึกษาครอบครัวไทยแบบบูรณาการตามวงจรชีวิตครอบครัว" ซึ่งมี ศ.ดร.รุจา ภู่ไพบูลย์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นหัวหน้าโครงการวิจัย เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ จากการสัมภาษณ์เชิงลึกและสนทนากลุ่ม 310 ครอบครัว จาก 5 ภูมิภาค

จากข้อมูลเบื้องต้น พบว่า กลุ่มตัวอย่างมาจากครอบครัวเดี่ยวที่มีสมาชิกพ่อแม่ลูกมากที่สุด ร้อยละ 34 รองลงมา คือ ครอบครัวขยาย ครอบครัวเดี่ยวที่ไม่มีบุตร เมื่อวิเคราะห์สมาชิกสูงอายุในครอบครัวเดี่ยว พบว่า มีผู้สูงอายุอยู่กัน 2 คน 27 ราย และอยู่คนเดียว 11 ราย

นอกจากนี้ ยังพบว่า ระยะวงจรชีวิตครอบครัวไทยมีลักษณะเฉพาะของความใกล้ชิด มีระบบเกื้อหนุน แตกต่างจากครอบครัวตะวันตก โดยการแยกครอบครัวใหม่ในระยะแรกมักอาศัยในครอบครัวเดิม และรุ่นสมาชิกจะลดลงเมื่ออยู่ในวัยที่ลูกคนที่ 1-2 แยกออกไปเมื่ออายุ 47-56 ปี แต่ในกลุ่มผู้สูงอายุวัย 70-80 ปีขึ้นไป เริ่มมีการเปลี่ยนแปลงสมาชิกหลายรุ่น แสดงถึงสมาชิกที่มีอายุสูงขึ้นมีแนวโน้มอาศัยร่วมกับสมาชิกต่างรุ่นมากขึ้น และช่วงวัย 50 ปี เป็นระยะที่มีรายได้สูงแต่จำนวนสมาชิกน้อย

ศ.นพ.สุทธิพันธ์ จิตพิมลมาศ ผู้อำนวยการ ฝากข้อคิดว่า "สิ่งที่ต้องทำต่อไปคือ ต้องต่อยอดความรู้เพื่อนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงและผล กระทบต่อสังคม ให้เป็น 'ครอบครัว 4.0' ที่อยู่ดีมีสุข และเป็นพลังสำคัญที่สนับสนุนการขับเคลื่อนประเทศสู่ประเทศไทย 4.0 ทั้งนี้ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าผู้เข้าร่วมการเสวนาวิชาการครั้งนี้จะช่วยกันขบคิดและนำความรู้ที่ได้รับเป็นเสียงสะท้อนในการเก็บข้อมูลให้งานวิจัยมีความสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น"