คราวด์ฟันดิ้ง คิดว่าไอเดียเจ๋งก็ลอง

จารุพันธ์ จิระรัชนิรมย์

เมื่อคราวด์ฟันดิ้งประเภทให้ของรางวัลเป็นสินค้าหรือบริการตอบแทน เป็นหนึ่งในทางเลือกที่น่าสนใจของคนที่มีไอเดียดีพร้อมจะลงมือทำแต่ขาดเงินทุน ลองมาดูตัวอย่างกันดีกว่า ว่า ถ้าอยากเป็นคนไอเดียดีที่ระดมทุนแล้วไปสู่ผลสำเร็จต้องทำอย่างไร

ฐนนันท์ วิทยปรีชากุล ที่ปรึกษาคราวด์ฟันดิ้งประเภทของรางวัล ดรีมเมกเกอร์ เปิดเผยว่า ก่อนหน้านี้เคยออกแคมเปญระดมทุน 7 แคมเปญ ผลคือ ประสบความสำเร็จ 4 แคมเปญ แคมเปญแรกเริ่มทำเมื่อปี 2558 เป็นการระดมทุนเพื่อผลิตรองเท้า โบ้ท ชูส์ ผ่านเว็บไซต์คราวด์ฟันดิ้ง Kickstarter ซึ่งที่บ้านก็ไม่ได้มีโรงงานทำ

สาเหตุที่เลือกโครงการผลิตรองเท้าเพราะไปดูจาก Kickstarter ก่อน ว่าสินค้าอะไรบ้างที่ระดมทุนขายได้อยู่แล้วบนเว็บไซต์ ซึ่งโครงการรองเท้าที่เคยมีระดมทุนได้ถึง 6 หมื่นดอลลาร์สหรัฐ จึงลองทำดูโดยครั้งแรกผลิตออกมา 450 คู่ ระดมทุนได้ 1.7 หมื่นดอลลาร์ หรือประมาณ 5-6 แสนบาท เงินส่วนเกินที่ได้หลังผลิตสินค้าก็เหมือนได้เงินพิเศษ

จากการระดมทุนผ่านคราวด์ฟันดิ้ง ได้เห็นข้อดีว่า วิธีลงทุนแบบนี้ทำให้ไม่ต้องลงทุนเองก่อน ไม่ต้องเครียด เรื่องยอดขายเพราะมีคนจองล่วงหน้า ไม่ต้องเก็บสต๊อก สินค้ามากๆ แค่สต๊อกตัวอย่างสินค้าเท่านั้น

ทั้งนี้ มองว่า การระดมทุนทำโครงการในครั้งแรกถือเป็นการทดสอบตลาดไปก่อน ในเชิงยอดขายอาจทำได้ไม่สูง แต่ก็จะได้ความคิดเห็นลูกค้าก่อน ทำให้นำไปพัฒนาสินค้าได้ดีขึ้น ถ้าอยากทำโครงการแล้วระดมทุนสำเร็จ อยากแนะนำว่ามองแต่ตลาดในประเทศอย่างเดียวไม่พอ ต้องมองไปถึงตลาดโลกด้วย

นอกจากนี้ มีไอเดียเกี่ยวกับตัวสินค้าอย่างเดียวก็ไม่พอ ต้องรู้จักบริหารจัดการด้วย เช่น ผลิตสินค้าส่งไม่ได้ตามเวลาที่กำหนด วัตถุดิบขาดตลาดจะแก้ปัญหาอย่างไร การทำโครงการก็เหมือนได้เริ่มแก้ปัญหาง่ายๆ ก่อน เมื่อไปลงทุนทำเองจะได้แก้ปัญหาที่ใหญ่ขึ้นได้

ฐนนันท์ กล่าวว่า ความรู้ทางธุรกิจ คือ สิ่งสำคัญมาก ของผู้ที่จะระดมทุนผลิตสินค้าอะไร โดยต้องรู้จักสร้างแบรนด์สินค้า และการกำหนดราคาสินค้า

"การตั้งราคาสินค้าต้องคำนวณให้ดี บางครั้งคนบอกว่าของแบบนี้ต้นทุนควรจะเท่านี้ แต่จริงๆ อาจมี ต้นทุนแอบแฝงที่ต้องระวังด้วย ส่วนการบริหารจัดการ ก็สำคัญ ต้องจัดลำดับความสำคัญของการทำงาน วางแผนจะผลิตอย่างไร ส่งสินค้าอย่างไร วางกลยุทธ์สร้างฐานลูกค้าอย่างไร" ฐนนันท์ กล่าว

ฐนนันท์ ฝากข้อคิดดีๆ ไว้ว่า คนไทยมีไอเดียดี มีมาก แต่ขาดการกระทำ ทั้งที่เราก็ทำได้ หาเงินได้ ดังนั้นอย่ามัวแต่คิดแล้วไม่ได้ลงมือทำ ในเมื่อมีเทคโนโลยีใหม่ๆ ให้กับคนคิดไม่ต้องลงทุนเองแล้ว ไม่มีข้ออ้าง คิดแล้วต้องทำ!!!

บุญโชค วงศ์ดีเลิศ ผู้ระดมทุนคราวด์ฟันดิ้งทำโครงการ มิน เบลท์ เข็มขัดแบบมีนวัตกรรม เล่าว่า รู้จักคราวด์ฟันดิ้งเมื่อ 4-5 ปีก่อน ซึ่งก่อนหน้านี้มีธุรกิจทำไม้กอล์ฟ แต่เศรษฐกิจไม่ดีตลาดไม้กอล์ฟก็ชะลอตาม จึงสนใจทำธุรกิจใหม่โดยเปลี่ยนรูปแบบจากที่ต้องลงทุนเองเป็นการลงทุนเพียงส่วนน้อยแล้วหาผู้สนใจมาช่วยลงทุนเพื่อผลิตสินค้าทดลองตลาด

จากนั้นจึงศึกษาคราวด์ฟันดิ้งและตลาดสินค้าต่างๆ จน 2 ปีก่อนตัดสินใจระดมทุนทำโครงการผลิตเข็มขัด มิน เบลท์ เพราะมองว่าเข็มขัดเป็นสินค้าที่มีตลาดกว้าง มีลูกเล่นได้ในตัวสินค้าเพื่อให้มีเอกลักษณ์ หากสื่อสารได้ตรงจุด คนทั่วโลกมีหลายพันล้านคน แค่คนสนใจแสนคนก็เพียงพอแล้ว

เมื่อคิดเช่นนี้ก็ตั้งเป้าหมายระดมทุนผ่าน Kickstarter 5,000 ดอลลาร์ ผลปรากฏว่ากระแสตอบรับดีมาก ระดมทุนได้กว่า 5.27 หมื่นดอลลาร์ 10 เท่าของเป้าหมาย

บุญโชค ระบุว่า ก่อนเริ่มระดมทุนอาจจะต้องใช้ทุนเล็กน้อยทำสินค้าต้นแบบออกมาก่อน ซึ่งเขาเองก็ทำ เช่นนั้น แต่สำหรับคนที่ไม่มีทุนจริงๆ ก็ต้องทำการบ้านหนักกว่านี้เพราะคงต้องไปหาโรงงานมาเป็นพันธมิตร ขายแนวคิดให้โรงงานผลิตสินค้าต้นแบบให้ก่อน ซึ่งก็ต้องทำให้เห็นว่าแนวคิดนี้จะทำได้จริง

ในขณะเดียวกัน ก็อยากเตือนว่า แม้คราวด์ฟันดิ้งจะเป็นช่องทางที่ทำให้ได้เงินลงทุนมา แต่ก็มีความเสี่ยงถ้าเจ้าของโครงการทำอะไรเกินตัวเกินไป คำนวณต้นทุนไว้ไม่ดีก็อาจจะพังตั้งแต่ยังไม่เริ่มผลิตจริง

หรือบางคนโลภเกินไปอยากระดมทุนให้ได้ยอดขาย สูงๆ ก็ไปจ้างบริษัททำประชาสัมพันธ์ทำให้ต้นทุนเพิ่มขึ้น มามาก ทั้งที่ไม่เคยผลิตสินค้ามาก่อน และเมื่อผลิตออกมาแล้วอาจเป็นแนวคิดสินค้าที่ทำไม่ได้จริงๆ สุดท้ายผู้ระดมทุนก็จะเสียเครดิตของตัวเอง

บุญโชค ฝากข้อคิดทิ้งท้ายไว้ว่า ถ้าเพิ่งเริ่มต้นทำสินค้าให้คิดเรื่องการสร้างแบรนด์ ทำให้ธุรกิจเกิดก่อน เพราะเรายังไม่รู้ว่าแนวคิดเราจะขายได้ไหม อย่าเพิ่งไป วุ่นวายเรื่องสิทธิบัตร เพราะเรื่องนี้เสียเวลาและแพงด้วย อีกทั้งจดแล้วก็ไม่ได้ใช้ได้เลย ดังนั้นทำเป็นธุรกิจให้ได้จริงก่อนแล้วค่อยไปจดสิทธิบัตรดีกว่า

คชา ทองศรี ผู้คิดไอเดียผลิตลูกเต๋าที่ออกแบบ มีเอกลักษณ์ ระดมทุนผ่านคราวด์ฟันดิ้ง กล่าวว่า เคยนำ เสนอแนวคิดระดมทุนผ่านคราวด์ฟันดิ้งมาแล้วทั้งหมด 8 ครั้ง ซึ่งนำมาทำและประสบความสำเร็จ 5 ครั้งหลัง ส่วน 3 ครั้งแรกที่นำเสนอเคยล้มเหลวมาก่อน โดยเวลา นั้นคิดแต่เพียงว่าอยากผลิตสิ่งของออกมาแสดงให้เห็นศักยภาพการออกแบบ พอระดมทุนได้แล้วไปผลิตจริงกลับไม่ประสบความสำเร็จ เพราะเลือกผลิตโดยมองจากความชอบของตัวเองอย่างเดียว

จากนั้น จึงเปลี่ยนแนวคิด เริ่มมองว่า อะไรคือสิ่งที่เราชอบและคนอื่นก็ชอบด้วย ก็เริ่มเห็นว่ามีกลุ่มคนเล่นเกมตามบทบาท (อาร์พีจี) ซึ่งใช้ลูกเต๋าในการเล่นและนิยมสะสมลูกเต๋าแบบต่างๆ

ขณะที่ลูกเต๋าในตลาดออกแบบมาคล้ายๆ กัน คือ ใช้จำนวนจุดแทนแต้ม จึงเกิดแนวคิดออกแบบลูกเต๋าแบบใหม่ๆ ผลคือประสบความสำเร็จ มีคนชอบและเรียกร้องให้ผลิตแบบใหม่ๆ เพิ่มอีก

กระทั่งปัจจุบันก็มีสินค้าที่ผลิตเพิ่มอยู่ในคลังสินค้าและยังนำไปขายบนตลาดออนไลน์ได้เรื่อยๆ จนถือว่าเลี้ยงตัวเองได้แล้ว แม้ไม่ได้กำไรมากแต่ก็ไม่ขาดทุน

คชา แนะนำว่า การระดมทุนผลิตสินค้า เวลาที่ตั้งราคาต้องไม่ลืมรวมต้นทุนแฝงหลายๆ อย่างเข้าไปด้วย เช่น อย่าลืมรวมค่าธรรมเนียม 5% ที่แพลตฟอร์มคราวด์ ฟันดิ้งเรียกเก็บจากเงินที่เราระดมทุนได้ รวมต้นทุนค่าผลิตสินค้าจริงโดยคิดคำนวณจากยอดสินค้าขั้นต่ำที่จะผลิต ต้องรวมต้นทุนภาษีต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ต้นทุนค่าธรรมเนียมการจ่ายผ่านบัตรเครดิต ค่าขนส่งสินค้า และค่าพัฒนาสินค้าต้นแบบ เป็นต้น เมื่อรวมต้นทุนได้ครบแล้วจึงตั้งราคาที่เหมาะสมออกมา

ทั้งนี้ เวลาคิดทำโครงการอะไรออกมาไม่ต้องไปกังวลก่อนว่าจะถูกใครมาลอกเลียนแบบ เพราะถ้าลองทำจริงจะได้รู้ว่ากว่าจะเลียนแบบแนวคิดได้ก็ยากมาก ยิ่งถ้าเป็นสินค้าที่มีตลาดเป้าหมายแคบ ก็น่าเป็นห่วงเรื่องเลียนแบบน้อยลงไปอีก

นอกจากนั้น ในการระดมทุนผลิตสินค้าจะมีงานเบื้องหลังหลายอย่างที่ต้องทำเพื่อทำให้คนสนใจลงทุน เช่น สร้างวิดีโอนำเสนอ ทำข้อมูลโครงการให้น่าสนใจ ซึ่งเรื่องเหล่านี้จะมีคนภายนอกมานำเสนอรับบริการทำให้ ก็ต้องพิจารณาเลือกดีๆ ง่ายๆ คือเริ่มจากไปค้นประวัติดูในอินเทอร์เน็ตก่อนว่ามีการพูดถึงบุคคลนี้หรือบริษัทที่รับทำอย่างไร จะได้ไม่ตัดสินใจผิดพลาด เนื่องจากคนที่มาอาสารับทำก็มีทั้งที่ดีและไม่ดี

กิจชรัตน์ นทีธำรงสุทธิ์ ผู้ก่อตั้งเฟซบุ๊กแฟนเพจ fanclubtaiwan และ www.flymetotaiwan.com กล่าวว่า เคยระดมทุนคราวด์ฟันดิ้งมาทำหนังสือท่องเที่ยวไต้หวันและอีเวนต์งานเที่ยวไต้หวัน เพื่อทดลองตลาดว่าถ้าทำหนังสือท่องเที่ยวออกมาจะมีคนต้องการหรือไม่ ถ้าจัดงานท่องเที่ยวไต้หวันคนจะสนใจไหม ผลก็คือระดมทุนได้ตามเป้าหมาย นอกจากรู้ว่าคนสนใจก็ยังได้ คำแนะนำดีๆ ไปเพิ่มเติมข้อมูลตามคำแนะนำที่ ผู้สนับสนุนเงินเพื่อซื้อหนังสือต้องการด้วย

แม้คราวด์ฟันดิ้งจะดูเป็นช่องทางแสนดีของ ผู้มีไอเดียแต่ขาดทุน แต่ในฝั่งผู้สนับสนุนเงิน อยากฝากว่าทุกการลงทุนมีความเสี่ยง คราวด์ฟันดิ้งเช่นกัน ใช่ว่าจ่ายเงินแล้วจะได้สินค้ากลับมา 100% เพราะสินค้าจะถึงมือไหม ใช้งานได้จริงตามขายฝันหรือไม่ ต้องลุ้นตอนลงมือทำ