ความรับผิดชอบของผู้นำ

นันทิยา วรเพชรายุทธ

กระแสการเลือกตั้งทั่วไปในยุโรปเคยถูกจับตามองจากทั่วโลกมาพักหนึ่ง เมื่อกระแสการเมืองชาตินิยมฝ่ายขวาเริ่มผงาดแรงขึ้นทั้งในฝรั่งเศส เนเธอร์แลนด์ และเยอรมนี โดยส่วนหนึ่งได้อิทธิพลมาจากสหรัฐ หลังจากที่ โดนัลด์ ทรัมป์ชนะการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐ และปลุกนโยบายชาตินิยมทั้งในเชิงเศรษฐกิจและการเมืองแบบไม่แคร์โลกมาตั้งแต่ช่วงต้นปี

ทว่า หลังจากพ่ายแพ้ในแดนน้ำหอมและเมืองดัตช์ เช่นเดียวกับที่รัฐบาลสหรัฐเพลี่ยงพล้ำมาหลายยก ความหวั่นวิตกเรื่องฝ่ายขวาจัดครองยุโรปจึงเริ่มซาลง เช่นเดียวกับการเลือก ตั้งเวทีใหญ่ที่สุดของยุโรปในเยอรมนี วันที่ 24 ก.ย.นี้ ซึ่งหลายฝ่ายเชื่อว่านายกรัฐมนตรี อังเกลา แมร์เกิล จากพรรค CDU จะชนะการเลือกตั้ง เป็นสมัยที่ 4 ได้อย่างไม่ยากเย็นนัก

เพราะแม้ปัญหาผู้อพยพทะลักล้นประเทศจะช่วยให้พรรคขวาจัดอย่าง AfD ได้ที่นั่งมากขึ้น แต่ก็ไม่มากพอจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอะไร ในขณะที่คู่แข่งคนสำคัญอย่าง มาร์ติน ชูลส์ จากพรรคสังคมนิยมกลาง-ซ้าย SPD คาดว่าจะตามหลังพรรคของแมร์เกิลถึง 15%

แต่หากจะบอกว่าเป็นเพราะ แมร์เกิลเป็นที่รักของประชาชนจนน่าจะลอยลำชนะการเลือกตั้ง ก็คงไม่ใช่

แมร์เกิล เป็นนายกฯ ที่มีคนเกลียดและโจมตีมากที่สุดคนหนึ่งของยุโรปในวันนี้ เพราะท่าทีอันเด็ดเดี่ยวและแข็งกร้าว ไม่ยอมลงให้ใครง่ายๆ คนเยอรมันจำนวนมากไม่ชอบเธอเพราะนโยบายเปิดรับผู้อพยพเมื่อปี 2015 ที่ทำให้มีผู้อพยพไหลบ่าเข้าประเทศเกือบ 1 ล้านคน ส่วนใหญ่หนีภัยสงครามมาจากซีเรีย

ขณะที่คนยุโรปอีกหลายประเทศก็เป็นโจทก์ของเธอ ในฐานะที่เยอรมนีเป็นเหมือนพี่ใหญ่ที่บงการสหภาพยุโรป (อียู) เพื่อผลประโยชน์ของอียู (และเยอรมนี) คนในยุโรปใต้โดยเฉพาะกรีซ ถึงขั้นสาปส่งเธอ เพราะตั้งเงื่อนไขรัดเข็มขัดสุดโหดในการปล่อยกู้ช่วยพยุงวิกฤตหนี้สาธารณะเมื่อหลายปีก่อน

กระนั้นก็ตาม เธอก็ช่วยให้ประเทศผ่านพ้นวิกฤตมาได้หลายครั้ง ตั้งแต่วิกฤตการเงินสหรัฐปี 2008 วิกฤตหนี้สาธารณะยุโรปช่วงปี 2011 จนถึงเบร็กซิตและความเสี่ยงต่อการล่มสลายของอียู จนปัจจุบันเศรษฐกิจเยอรมนีขยายตัว ได้ดีที่สุดชาติหนึ่งในกลุ่มอียู

ที่สำคัญก็คือการมี "ภาวะผู้นำที่เข้มแข็ง" ซึ่งสามารถตัดสินใจได้ในยามที่ประเทศเกิดปัญหา หรืออยู่ในภาวะที่ต้องตัดสินใจ เพราะขึ้นชื่อว่าเป็นผู้นำประเทศนั้น การตัดสินใจแต่ละครั้งย่อมมีคนที่ได้ประโยชน์และเสียประโยชน์ ผลประโยชน์ของชาติต้องแลกมาด้วยการที่ประชาชนต้องร่วมกันแบกรับภาระ ในประเทศประชาธิปไตยนั้น จึงไม่มีผู้นำคนใดที่จะเป็นที่รักของประชาชน ได้ทั้งหมด

แมร์เกิล ให้สัมภาษณ์กับสื่อท้องถิ่นเมื่อสุดสัปดาห์ที่แล้วว่า ไม่เสียใจกับการตัดสินใจเปิดรับผู้อพยพเมื่อปี 2015 และหากย้อนเวลากลับไปได้ ก็จะยังคงทำแบบเดียวกัน

"ดิฉันจะตัดสินใจเหมือนเดิมอีกครั้งกับทุกเรื่องสำคัญที่ได้ตัดสินใจทำไปเมื่อปี 2015 มันเป็นสถานการณ์ที่ไม่ปกติ และดิฉันได้ตัดสินใจบนพื้นฐานจากสิ่งที่คิดว่าถูกต้องแล้ว ทั้งจากมุมมองทางการเมืองไปจนถึงมนุษยธรรม" ผู้นำเยอรมนี กล่าว โดยการที่แมร์เกิลมาจากเยอรมันตะวันออก จึงอาจเข้าใจความรู้สึกของผู้อพยพได้ดี และในฐานะของแกนนำยุโรป ก็ต้องรักษาหลักการคุณค่าพื้นฐานของยุโรปไว้ด้วยเช่นกัน

"สถานการณ์ที่ไม่ปกติเหล่านี้มักจะเกิดขึ้นได้บางครั้งในหน้าประวัติศาสตร์ของประเทศ ซึ่งผู้นำรัฐบาลจำเป็นต้องตัดสินใจ และดิฉันก็ได้ทำเช่นนั้นไปแล้ว"

หากเป็นการตัดสินใจเพื่อชาติและมนุษยธรรมที่ถูกต้องตามกฎหมายแล้ว ก็ไม่มีอะไรต้องเสียใจกับการกระทำในอดีต และปล่อยให้ประชาชนกับกลไก ในประเทศที่วางรากฐานร่วมกันมา เป็นผู้ตัดสินใจต่อไป n