ครึ่งปีหลัง สายการบินยังแข่งดุ

ประลองยุทธ ผงงอย

ธุุรกิจสายการบินกำลังเผชิญกับความท้าทาย แม้การท่องเที่ยวกำลังเติบโตได้ดีจากจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เข้าประเทศไทยเพิ่มมากขึ้น แต่มีปัจจัยฉุดรั้งคือการแข่งขันที่รุนแรง รวมถึงต้นทุนในการดำเนินธุรกิจหลักคือน้ำมันที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น

"อนวัช ลีละวัฒน์วัฒนา" รอง ผู้อำนวยการใหญ่ ฝ่ายการเงิน บริษัท การบินกรุงเทพ (BA) กล่าวว่า ธุรกิจสายการบินช่วงครึ่งปีหลังปี 2560 จะยังแข่งขันรุนแรงมากต่อเนื่องจากช่วงครึ่งปีแรก อีกทั้งระยะยาวการแข่งขันจะยังรุนแรงต่อไปจาก 3 ปัจจัยหลัก คือ

ปัจจัยแรก ทุกสายการบินมีความพยายามที่จะขยายที่นั่งมากขึ้น ปัจจัยที่สอง เกาะสมุยซึ่งเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่บริษัทเป็นเจ้าของสนามบิน เป็นเส้นทางหลักที่ทำรายได้ให้กับบริษัทต้องแข่งขันกับเกาะที่เป็นสถานที่ท่องเที่ยวอื่นด้วย

ปัจจัยที่สาม การแข่งขันที่รุนแรงส่งผลให้สายการบินพันธมิตรลดจำนวนเที่ยวเข้ามาในประเทศไทยเปลี่ยนเส้นทางไปยังประเทศอื่นที่ทำรายได้มากกว่าจึงกระทบต่อผู้โดยสารที่ส่งผลต่อบริษัท

กรณีที่ปัจจุบันมีบางสายการบินพันธมิตรของบริษัทของยุโรปหรือตะวันออกกลาง เริ่มเข้ามาเปิดให้บริการเที่ยวบินตรงจากต่างประเทศเข้ามาไปในต่างจังหวัด จากเดิมที่สายการบินพันธมิตรจะมีเที่ยวบินจากต่างประเทศตรงมาที่กรุงเทพฯ โดยจะส่งต่อผู้โดยสารให้ใช้บริการสายการบินของบริษัทเพื่อเดินทางไปต่างจังหวัด เพราะสายการบินพันธมิตรไม่ได้ตารางเวลาบินที่ต้องการจึงฉุดให้รายได้ของบริษัทหายไปบ้าง

ขณะเดียวกัน พฤติกรรมผู้โดยสารนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เข้ามาท่องเที่ยวในไทยจะไม่ได้เที่ยวเพียงจุดเดียว แต่จะมีการเดินทางต่อไปหลายจุด เช่น จะมีการเดินทางต่อเพื่อไปเที่ยวในประเทศเพื่อนบ้าน เช่น เมียนมา แล้วกลับมาเที่ยวต่อในประเทศไทยอีกหลายจุดที่เป็นสถานที่ท่องเที่ยวของไทยต่อซึ่งบริษัทมีเส้นทางบินรองรับ บริษัทได้ตกลงเงื่อนไขกับพันธมิตรสายการบินต่างชาติว่าหากช่วยขายตั๋วของบริษัทจะได้ค่าคอมมิชชั่น

อย่างไรก็ดี แผนสำคัญที่ต้องทำคือการเปิดพัฒนาเส้นทางการบินใหม่ในภูมิภาคโดยหาพัฒนาเส้นการบินในเมืองที่ศักยภาพเป็นเมืองท่องเที่ยวได้ซึ่งมีโอกาสสามารถขายตั๋วโดยสารได้ในระยะยาว

อีกกลยุทธ์สำคัญคือการร่วมมือกับพันธมิตรในรูปแบบความร่วมมือเที่ยวบินร่วมกับสายการบินต่างชาติขนาดใหญ่หลายแห่ง ปัจจุบันมีพันธมิตรสายการบินมากกว่า 70 สายการบิน บริษัทมียอดจองตั๋วล่วงหน้าช่วง 11 เดือนข้างหน้า อยู่ที่ 1.15 ล้านที่นั่ง เติบโตขึ้น 5% จากช่วงเดียวกันปีก่อน บริษัทมีฝูงบินทั้งสิ้น 38 ลำ เพิ่มจากสิ้นปี 2559 ที่ 34 ลำ โดยช่วงที่เหลือของปีนี้จะรับมอบเครื่องบินใหม่อีก 1 ลำ

แนวโน้มรายได้ปี 2560 จะเติบโตต่ำกว่าเป้าหมายเดิมที่เคยตั้งไว้ที่ 12-13% จากปีก่อนที่มีรายได้ 27,451 ล้านบาท ขณะที่อัตราบรรทุกผู้โดยสารเฉลี่ยทั้งปีนี้จะต่ำกว่าเป้าหมายที่เคยตั้งไว้ที่ 72% หลังจากช่วงครึ่งแรกปีนี้ทำได้ 67% ส่วนในช่วงครึ่งหลังจะอยู่ที่ 65-67% เพราะได้รับผลกระทบจากภาพรวมการแข่งขันช่วงครึ่งปีหลังที่ในธุรกิจสายการบินที่มีความรุนแรงต่อเนื่องจากช่วงครึ่งปีแรกและการแข่งขันยังรุนแรงต่อไปในระยะยาว

เนื่องจากทั้งการแข่งขันด้านราคาตั๋วโดยสารและจำนวนสายการบินที่เข้ามาแข่งขันกันมากขึ้น ขณะที่การดำเนินธุรกิจของบริษัทไม่มีนโยบายการแข่งขันในด้านราคา ส่วนช่วงครึ่งปีหลังมีแนวโน้มที่นักท่องเที่ยวจะเดินทางกลับเข้ามาท่องเที่ยวมากขึ้นโดยในช่วงไตรมาส 3 ปกติของทุกปีจะเป็นช่วงฤดูกาลท่องเที่ยวของชาวยุโรป ซึ่งเป็นลูกค้าหลักกลุ่มหนึ่งของบริษัท

สำหรับต้นทุนหลัก หนึ่งในธุรกิจสายการบินคือน้ำมันอากาศยานที่บริษัทประเมินว่ามีแนวโน้มที่จะขยับสูง รวมถึงอัตราการจัดเก็บภาษีสรรพามิตน้ำมันอากาศยานในประเทศที่เก็บเพิ่มจากเดิมที่ 1% จากเดิมที่ 23% ส่งผลให้ช่วงไตรมาส 2 ปีนี้สัดส่วนต้นทุนของน้ำมันเพิ่มเป็น 20% จากเดิมที่ 16% ขณะที่ภาพการแข่งขันรุนแรงส่งผลให้ไม่สามารถปรับขึ้นราคาขายตั๋วได้ซึ่งผู้ประกอบการต้องรับภาระ

การบริหารป้องกันความเสี่ยงราคาน้ำมันกำหนดนโยบายไว้จะทำประกัน ความเสี่ยงซื้อน้ำมันล่วงหน้าในกรอบ 50-70% ของปริมาณการน้ำมันที่ต้องใช้ล่วงหน้าไม่เกิน 1 ปี ช่วงไตรมาส 2 ปีนี้บริษัททำประกันความเสี่ยงไว้แล้วสัดส่วน 61% และมุมมองว่าราคาน้ำมันมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจึงทยอยเพิ่มช่วงไตรมาส 3/2560 เป็น 65% และไตรมาส 4/2560 ที่ 65% ที่ราคาเฉลี่ย 61 ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล ส่วนไตรมาส 1/2561 ทำประกันความเสี่ยงไว้แล้วสัดส่วน 65% และไตรมาส 2/2561 ทำประกันความเสี่ยงที่สัดส่วน 66% ที่ราคาเฉลี่ย 63 ดอลลาร์/บาร์เรล

"ในปีนี้บริษัทคาดหวังว่าจะยังมีกำไร แม้ว่าธุรกิจสายการบินในปีนี้อาจมีผลขาดทุนหรือมีกำไรเล็กน้อยจากผล กระทบการแข่งขันที่รุนแรง รวมถึงต้นทุนน้ำมันที่ปรับเพิ่มตามแนวโน้มราคาน้ำมันและอัตราการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตน้ำมันอากาศสำหรับเส้นทางในประเทศที่เพิ่มจาก 1% เป็น 23% ซึ่งกระทบกับทุกสายการบิน"

บริษัทยังมีกำไรของธุรกิจอื่นที่มี แนวโน้มการเติบโตที่ดี โดยในปีสิ้นปี 2559 บริษัทมีสัดส่วนกำไรจากธุรกิจอื่น 40% แบ่งเป็นการลงทุนในบริษัทย่อยที่ทำธุรกิจ 3 กลุ่มที่ได้รับสัมปทาน คือ 1.ธุรกิจครัวกลางการบินในสนามบิน 2.ธุรกิจบริการภาคพื้นให้บริการผู้โดยสารในสนามบิน 3.ธุรกิจคลังสินค้าในสนามบิน รวมถึงกำไรจากเงินปันผลรับจากการลงทุนถือหน่วยในกองทุนรวมสิทธิการเช่าอสังหาริมทรัพย์สนามบินสมุย (SPF) 33.03% และถือหุ้น บริษัท กรุงเทพดุสิตเวชการ (BDMS) 7.83%

นอกจากนี้ บริษัทจะเพิ่มสัดส่วนกำไรจากธุรกิจอื่นให้เกินครึ่งของกำไรทั้งหมดของบริษัทเพื่อเป็นการกระจายความเสี่ยง โดยในธุรกิจให้บริการครัวกลางการบินได้เปิดให้บริการเพิ่มจากเดิมที่มีที่สนามบินสุวรรณภูมิ ปัจจุบันมีมาร์เก็ตแชร์ประมาณ 25% โดยในเดือน ก.ค. 2560 ที่ผ่านมา ได้เปิดเพิ่มในสนามบินภูเก็ต ไตรมาส 3/2560 จะเปิดให้บริการเพิ่มในสนามบินเชียงใหม่ และไตรมาส 4/2560 บริษัทย่อยอีก แห่งที่ดำเนินธุรกิจจัดหาวัตถุดิบกึ่งสำเร็จ รูปให้กับครัวกลางจะเริ่มดำเนินธุรกิจ "ภัคสุดา สุวรรณโชติ" ผู้จัดการส่วนนักลงทุนสัมพันธ์ BA กล่าวถึงประเด็นที่รัฐบาลปราบทัวร์จีนศูนย์เหรียญว่า เมื่อดูข้อมูลนักท่องเที่ยวจีนที่เข้ามาไทยช่วงไตรมาส 2 ปีนี้เติบโต 0.1% แต่ตัวเลข 6 เดือนแรก ปีนี้ติดลบ 4%

ขณะที่เส้นทางการบินของบริษัทจะมีการบินตรงระหว่างจีน-เกาะสมุย ซึ่งบริษัทเป็นเจ้าของสนามบินได้ ราคาตั๋วที่ดีจะไม่มีเส้นทางบินจีน- กรุงเทพฯ โดยบริษัทมีพันธมิตรสายการบินจีนด้วยทำให้นักท่องเที่ยวจีนของบริษัทเติบโตถึง 59% ขณะที่ช่วง 6 เดือนแรกปีนี้เติบโตถึง 43% ส่งผลให้ช่วงไตรมาส 2 ปีนี้บริษัทมีสัดส่วนรายได้ผู้โดยสารจีนเพิ่มเป็น 6% จากไตรมาส 2/2559 ที่มี 4% ส่วนช่วง 6 เดือนแรกปีนี้เพิ่มเป็น 7% จากช่วง 6 เดือนแรกปี 2559 ที่ 5%