ต้องกล้า ต้องทันสมัย

ศ.ดร.สุชัชวีร์ สุวรรณสวัสดิ์ประธานที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย

รัฐบาลตั้งคณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปหลายด้าน แต่ที่มีผู้ติดตามให้ความสนใจมากที่สุดด้านหนึ่งก็คือ ด้านการปฏิรูปการศึกษา เพราะทุกคนเห็นว่าเป็นเรื่องยาก ที่มีผลต่ออนาคตไทยมากที่สุด แต่ผมก็ยังคงมั่นใจว่า "ทำได้" แต่ "ต้องกล้า" เพราะคำว่าปฏิรูปก็มีความหมายอยู่ในตัวเองอยู่แล้ว คือการเปลี่ยนแปลงที่รุนแรง การปฏิวัติหรือ Reform ในภาษาอังกฤษ ที่หมายถึงเปลี่ยนรูปเปลี่ยนร่างไปเลย ยิ่งเป็นการปฏิรูปการศึกษายุคไทยแลนด์ 4.0 ผมเห็นว่าต้องมีการจัดการที่ทันสมัย โดยใช้ 3 เครื่องมือสำคัญ คือ 1.เทคโนโลยี (Technology) 2.โครงสร้าง (Structure หรือ Architecture) และ 3.กฎหมาย (Law)

นักบริหารชั้นนำในปัจจุบันจะนำเทคโนโลยีมาใช้เป็นเครื่องมือแรก ตบท้ายด้วยเรื่องกฎหมาย ซึ่งแตกต่างจากเมื่อก่อนที่พอจะเปลี่ยนแปลงเรื่องอะไร ต้องนำกฎหมาย กฎระเบียบมาก่อนเสมอ เพราะต้องยอมรับว่าเทคโนโลยีถือเป็นกลไกในการขับเคลื่อนโลกในทุกอณู จากนี้ไปจนถึงอนาคต เทคโนโลยีจะช่วยแก้ปัญหาการศึกษาไทยได้ เช่น เรื่องการขาดข้อมูลเชิงตัวเลขที่ถูกต้องและทันท่วงที ทำให้เรายังไม่รู้แน่ชัดเลยว่าอัตราการออกจากระบบการศึกษาของเด็กไทยเกิดขึ้นด้วยปัจจัยอะไรบ้าง เกิดขึ้นกับเด็กในครอบครัวลักษณะใด หรือความสำเร็จของนักเรียนเกิดขึ้นด้วยปัจจัยใด

ข้อมูลของกระทรวงศึกษาธิการอาจจะมี แต่ก็กระจัดกระจาย กว่าจะมารวบรวมกันได้อาจใช้เวลาเป็นปี ไม่ทันต่อการใช้เพื่อตัดสินใจ สุดท้ายการแก้ปัญหาที่ดูเหมือนว่าในปัจจุบัน ก็อาจกลายเป็นการแก้ปัญหาของอดีตไป แต่ด้วยเทคโนโลยีที่เรียกว่า Big Data ผนวกเข้ากับ Artificial Intelligence (AI) หรือปัญญาประดิษฐ์ที่ทันสมัยในยุคนี้ จะไม่เพียงทำให้สามารถปะติดปะต่อข้อมูลที่กระจัดกระจายนี้ แต่ยังสามารถพยากรณ์สิ่งที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้ จึงเป็นประโยชน์มหาศาลเพื่อการออกนโยบายที่เข้าถึงปัญหาได้ตรงจุด ตรงเวลา

เครื่องมือตัวที่สอง คือการปรับโครงสร้างขององค์กรที่เกี่ยวข้องกับการบริหารการศึกษา อย่าไปกังวลกับคำวิจารณ์ที่ว่า ปรับอีกแล้ว ไม่เห็นเกิดประโยชน์อะไร ทั้งที่จริงการปรับเปลี่ยนโครงสร้างขององค์กร เป็นเรื่องปกติมากสำหรับเอกชน ที่ทำทั้ง "Re-engineering" "Re-branding" และ Re-inventing" ที่ต้องเปลี่ยนและสร้างใหม่เพื่อความอยู่รอดของทั้งองค์กร

การปรับโครงสร้างนอกจากจะเป็นโอกาสในการสร้างความเปลี่ยนแปลงทั้งกระบวนการศึกษาแล้ว ยังเป็นการส่งสัญญาณแรงๆ ถึงผู้ปฏิบัติงานทุกระดับว่า เรากำลัง "เอาจริง" กับการปฏิรูปครั้งนี้อีกด้วย ตัวอย่างที่เกิดขึ้นในการปรับโครงสร้างปัจจุบัน คือการจัดตั้งกระทรวงการอุดมศึกษาไทย โดยมี เป้าหมายชัดเจนที่จะส่งเสริมการพัฒนามหาวิทยาลัยไทย ให้สามารถแข่งขันได้ในระดับโลก และสร้างบัณฑิตที่มีคุณภาพ เพื่อตอบโจทย์ปัญหาประเทศในอนาคตได้ จึงเป็นเรื่องที่รัฐบาลควรสนับสนุนอย่างเต็มที่

และเครื่องมือสุดท้าย คือกฎหมาย หรือกฎระเบียบ ที่ควรต้องปรับปรุงแก้ไข ซึ่งผู้ร่างก็ต้องเข้าใจถึง "เป้าหมาย" และ "วิสัยทัศน์" ของชาติ ว่าจะมุ่งไปทางไหน ไม่ใช่คิดแต่จะ "ควบคุม" ซึ่งสุดท้ายเราก็มักติดกับดักตัวเองทุกทีไป เช่น ควรถือโอกาสนี้ปรับปรุง พ.ร.บ.ของมหาวิทยาลัยที่ออกนอกระบบเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐไปแล้ว ที่เมื่อใช้ปฏิบัติไปหลายปี ก็ย่อมมีประเด็นที่ต้องมาแก้ไขใหม่ให้ทันสมัย สอดคล้องกับพันธกิจที่เปลี่ยนไปตามยุคสมัย และก็ต้องสร้างกฎหมายเพื่อให้มหาวิทยาลัยของรัฐที่กำลังจะออกนอกระบบในปัจจุบันแข่งขันได้ เรื่องกฎหมายการจัดการสถานศึกษาเอกชนก็น่าจะต้องปรับปรุง เพื่อให้สามารถพัฒนาการศึกษาอย่างมีคุณภาพร่วมกับรัฐได้ อีกทั้งการให้สิทธิประโยชน์แก่เอกชนในการลงทุนทางการศึกษา กฎหมายที่ทันสมัยจึงต้องเป็นกฏหมายที่จะช่วยให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเข้ามาปฏิรูป และพัฒนาการศึกษาไทยร่วมกัน

สุดท้ายการปฏิรูปการศึกษา จึงต้องอาศัยทั้ง "ความกล้า" และ "ความทันสมัย" ถึงจะสำเร็จ