LNG ที่เปลี่ยนไป

อานิก

ในช่วงที่กระแสลดโลกร้อนกำลังแรงขึ้น หลายๆ คนอยากเห็นโลกและประเทศไทยก้าวกระโดดไปสู่การใช้พลังงานหมุนเวียนซึ่งต้นทุนก็ได้ลดลงอย่างมากแล้ว แต่เนื่องจากไฟฟ้าเป็นปัจจัยการดำรงชีวิตและการผลิตที่สำคัญมาก และทุกคนทุกฝ่ายอยากใช้ไฟฟ้าที่มีเสถียรภาพ ไม่มีใครยอมรับความเสี่ยงของสภาพไฟตกไฟดับ เพราะวิถีชีวิตประชาชนจะติดขัด ธุรกิจอุตสาหกรรมก็เสียหาย

ประกอบกับพลังงานหมุนเวียนอย่างแดดและลมยังไม่สามารถพึ่งพาได้อย่างเพียงพอ ระบบไฟฟ้าจึงต้องมี "โรงไฟฟ้าฐาน" ที่สามารถผลิตไฟฟ้าได้อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะเวลาที่แดดไม่ออกลมไม่พัด

ดังนั้น โลกจะยังต้องพึ่งพาเชื้อเพลิงหลักอย่างฟอสซิลไปอีกระยะหนึ่ง จนกว่าจะมีการพัฒนาแบตเตอรี่ที่มีศักยภาพและราคาดีพอจนทำให้พลังงานหมุนเวียนมีความพึ่งพาได้อย่างจริงจัง

ภายในกลุ่มเชื้อเพลิงฟอสซิลเองก็มีตัวเลือกที่มีผลกระทบต่อภาวะโลกร้อนไม่เท่ากัน ที่ผ่านมาถ่านหินมักถือเป็นเชื้อเพลิงหลัก เพราะราคาถูกกว่าน้ำมัน-ก๊าซ และมีปริมาณสำรองในโลกสูงกว่า 150 ปี อีกทั้งได้มีการพัฒนากระบวนการผลิตให้การปล่อยมลพิษต่างๆ ลดน้อยลงมาก เช่น "เทคโนโลยีถ่านหินสะอาด" ที่ลดมลพิษอย่าง SOx หรือ NOx แต่ก็ไม่สามารถลดการปล่อยคาร์บอนที่สร้างภาวะโลกร้อนได้

ล่าสุด ได้เกิดความเปลี่ยนแปลงในสภาวการณ์หลายด้านของ LNG ทำให้กลายเป็นทางเลือกที่ดีกว่าถ่านหินสำหรับบางพื้นที่ ทั้งนี้ LNG เป็นฟอสซิลที่ "สะอาด" ที่สุด คือปล่อยคาร์บอนเพียง 50% เทียบกับถ่านหิน จึงถือว่าเป็น Bridge Fuel หรือเชื้อเพลิงในช่วงเปลี่ยนผ่านก่อนที่โลกจะใช้พลังงานหมุนเวียน 100%

LNG (Liquified Natural Gas) มาจากการแปรรูปก๊าซธรรมชาติให้เป็นของเหลวในอุณหภูมิเย็นจัดที่ลดปริมาตรลงได้ถึง 600 เท่า เพื่อให้ขนส่งระยะทางไกลๆ ที่ไม่คุ้มจะสร้างระบบท่อส่ง

จึงเริ่มมีการพัฒนา LNG ในปี 1965 เชลล์เป็นบริษัทแรกขนก๊าซอัดเหลว LNG จากแอลจีเรียไปขายที่อังกฤษ หลังจากนั้นก็มีการพัฒนาโครงการต่างๆ เรื่อยมา แต่ก็เป็นไปอย่างช้าๆ เพราะแม้จะถูกกว่าการสร้างท่อข้ามมหาสมุทร แต่ก็ยังแพงมากแต่ละโครงการเป็นพันล้านดอลลาร์สหรัฐ พัฒนาหลายปี ต้องมีสัญญาซื้อระยะยาว 30 ปีสำหรับการผลิตทั้ง 100%

แต่ปัจจุบัน LNG ที่ขายในปี 2016 มีสัดส่วนของตลาดจรและสัญญาระยะกลางถึง 28% "LNG ที่เปลี่ยนไป" เป็นผลพวงจาก 2 ปรากฏการณ์ที่สำคัญ ได้แก่

1.อุบัติเหตุโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟูกุชิมะในปี 2011 ที่ทำให้มีการดำเนินการโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ต่างๆ ในญี่ปุ่นเพื่อตรวจสอบความปลอดภัย ทำให้เกิดความต้องการ LNG อย่างเฉียบพลัน

2.การปฏิรูปเทคนิค Fracking ทำให้สหรัฐผลิต Shale Gas และน้ำมันออกมาล้นตลาดจน OPEC ต้องเคลื่อนไหว LNG ในตลาดเหลือเพราะสหรัฐเปลี่ยนจากผู้นำเข้ากลายเป็นผู้ส่งออก

l เหตุการณ์เหล่านี้บังคับให้ตลาดต้องพัฒนา ทำให้ LNG มีตลาดที่ "ลึก" มากขึ้น ตลาดจรใหญ่ขึ้น

l กระแสลดโลกร้อนก็มีส่วนทำให้ทั่วโลกหันมาใช้ LNG มากขึ้น

จีนเองแม้พัฒนาพลังงานหมุนเวียนอย่างมากก็ยังนำเข้า LNG มากขึ้นถึง 35% ในปีที่ผ่านมา เกาหลีใต้เพิ่มภาษีถ่านหินนำเข้า มีการเสนอให้ปิดโรงไฟฟ้าถ่านหินเก่า และให้ปรับเกณฑ์ของการซื้อไฟฟ้าเข้าระบบให้รวมเรื่องมลภาวะมากขึ้นแทนที่จะเป็นต้นทุนอย่างเดียว อินเดียก็มีการลดภาษีศุลกากรของ LNG กึ่งหนึ่งจาก 5% เป็น 2.5%

l สภาพตลาด LNG ในปัจจุบันเป็นของผู้ซื้อ เพราะเกิด Oversupply มีโครงการที่ลงทุนไปแล้วกำลังจะเข้าสู่การผลิต เช่น ในออสเตรเลีย สหรัฐ และรัสเซีย มีมูลค่ารวมกันถึง 750 แสนดอลลาร์ ซึ่งมาจากความต้องการที่สูงจากปรากฏการณ์ฟูกุชิมะ และก๊าซที่เหลือจากปรากฏการณ์ Shale Oil แม้มีโครงการใหม่ๆ ถูกยกเลิกไปบ้าง แต่ Moody's คาดการณ์ว่าการผลิต LNG จะเพิ่มขึ้นเป็น 455 ล้านตัน/ปี ในปี 2020 เพิ่ม 44% ใน 5 ปี จึงคาดกันว่าราคา LNG จะตกต่ำไปอีกหลายปี หลังจากที่ต่ำลงมากกว่า 2 ใน 3 ของช่วงที่เคยสูงขึ้นไปไม่กี่ปีที่ผ่านมา ตามรายงาน Wood Mackenzie

l ใครจะรู้ว่า Oversupply นี้จะบังคับให้ผู้ผลิตและตลาด LNG พัฒนาต่อไปอีกขั้นไหม

ประเทศไทยเองเริ่มมีการนำเข้า LNG มาใช้ 5-6 ปีแล้ว รองรับสถานการณ์ก๊าซอ่าวไทยที่จะน้อยลงโดยธรรมชาติและที่ขาดการลงทุนพัฒนาแหล่งใหม่ๆ เพราะรัฐบาลไม่เดินหน้าสัมปทานรอบ 21 และคงจะล่าช้าในการบริหารสัมปทานใหญ่ที่กำลังจะหมดอายุ อีกทั้งก๊าซที่เคยนำเข้าทางท่อจากเมียนมาก็จะลดน้อยลง เพราะเมียนมาเศรษฐกิจเติบโตเนื่องจากการเปิดประเทศจึงต้องการก๊าซของเขาไว้ใช้เอง

กระทรวงพลังงานมีแนวทางที่จะให้ ปตท.เตรียมนำเข้า LNG ผ่านการสร้างคลังในเมียนมาแล้วเข้าสู่ระบบท่อที่มีอยู่แล้วมายังภาคตะวันตกของประเทศไทย และให้ กฟผ.นำเข้า LNG เพื่อใช้ในโรงไฟฟ้าจะนะ เพื่อรองรับสถานการณ์ไฟฟ้าไม่พอเนื่องจากความล่าช้าของโครงการ โรงไฟฟ้าถ่านหินกระบี่

นับว่าประเทศไทยได้เริ่มปรับกลยุทธ์ตาม "LNG ที่เปลี่ยนไป" บ้างแล้ว แต่ก็ยังมีความไม่ชัดเจนระดับนโยบาย

ข้อโต้แย้งการเลือกรับโรงไฟฟ้าถ่านหินเกาะกง และเงื่อนไขไฟฟ้าพลังน้ำสติงนัมล้วนบ่งชี้ให้รัฐทบทวนว่าจะทำให้ประเทศได้ประโยชน์ เต็มที่ โดยเฉพาะจากสถานการณ์ LNG ที่เปลี่ยนไปแล้วหรือยัง? n