ฟื้นสัมพันธ์ปรับสมดุล

*** โลกมองไทย

ดุลอำนาจในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่หันเข้าหาขั้ว "จีน" มากขึ้น ตลอดช่วงหลายปีที่ผ่านมา และปัญหาเกาหลีเหนือที่ร้อนระอุจนชาติพันธมิตรในเอเชียกังวลหนัก ทำให้สหรัฐต้องเริ่มจูนคลื่นใหม่ในยุครัฐบาลประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ด้วยการส่ง เร็กซ์ ทิลเลอร์สัน รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐ ที่มาร่วมประชุมเออาร์เอฟในฟิลิปปินส์ ให้ไปเยือนไทยและมาเลเซียด้วย

ถึงจะเป็นอดีตมหามิตรเก่าแก่กันมา 184 ปี แต่ความสัมพันธ์ "ไทย-สหรัฐ" กลับสั่นคลอนหนักนับตั้งแต่รัฐประหารปี 2014 ทำให้ไทยเลือกที่จะคบค้าด้านเศรษฐกิจ การเมือง และซื้อหาอาวุธยุทโธปกรณ์จากจีนมากขึ้น และไทยเองก็ยังเป็นทางผ่านของชาวเกาหลีเหนือที่ต้องการลี้ภัยไปประเทศ ที่สามด้วย

ขณะที่ "มาเลเซีย" นั้น แม้จะดำเนินการทูตทั้งสองด้าน และมีสหรัฐเป็นตลาดส่งออกเบอร์ 3 แต่จีนก็เป็นมหามิตรกว่า โดยเฉพาะหลังเกิดกรณีโกงอื้อฉาวในกองทุน 1 ที่ทำให้มาเลย์ถูกเพ่งเล็งจากตะวันตก และต้องไม่ลืมด้วยว่ามาเลเซียเป็นประเทศที่มีสัมพันธ์แน่นแฟ้นกับเกาหลีเหนือมากที่สุดในแถบอาเซียนด้วยกัน

ทิลเลอร์สัน จึงมีภารกิจเยือนไทยเป็นเวลา 5 ชั่วโมง และค้างที่มาเลเซีย 1 คืน เพื่อหารือประเด็นต่างๆ และจูนความสัมพันธ์ที่ร้าวฉานลงในรอบหลายปีมานี้

เอเอฟพีรายงานว่า การเยือนไทยของเจ้าหน้าที่ระดับสูงที่สุดของสหรัฐในรอบ 3 ปี สหรัฐพยายามผลักดันให้ไทยลดความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับเกาหลี เหนือ เพื่อกดดันเกาหลีเหนือจากกรณีโครงการทดลองขีปนาวุธ ซึ่งคุกคามความมั่นคงของสหรัฐและเอเชีย

ก่อนหน้านี้ ซูซาน ธอร์นตัน ผู้ช่วยรัฐมนตรีด้านกิจการเอเชียตะวันออกของสหรัฐ เปิดเผยว่า สหรัฐต้องการให้ไทยปราบปรามบริษัทเกาหลีเหนือที่ใช้บริษัทบังหน้าเข้ามาในไทยในฐานะที่เป็นศูนย์กลางการค้าขาย ขณะที่สหรัฐยังต้องการให้ไทยเข้มงวดการให้วีซ่ากับชาวเกาหลีเหนือที่ต้องการเดินทางเข้าประเทศไทย และลดภารกิจทางการทูตระหว่างกัน

พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ยืนยันว่าไทยมีความชัดเจนในการปฏิบัติพันธกรณีตามสหประชาชาติ ขณะที่ ดอน ปรมัตถ์วินัย รมว.ต่างประเทศ ระบุว่า การค้าระหว่างไทยกับเกาหลีเหนือปรับลดลง 94% ในปี 2016 ที่ผ่านมา

ด้าน พอล แชมเบอร์ส ผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยนเรศวร ให้สัมภาษณ์กับหนังสือพิมพ์สเตรทไทมส์ ว่า การเดินทางเยือนของเจ้าหน้าที่ระดับสูงสหรัฐในครั้งนี้ เป็นการแสดงให้เห็นว่า สหรัฐได้กลับมาแล้วเพื่อสร้างสมดุลอำนาจในภูมิภาค

"การมาเยือนกรุงเทพฯ ของ ทิลเลอร์สัน เป็นการแสดงให้รัฐบาลไทยเห็นว่าสหรัฐได้กลับมาแล้วใน เกมนี้" แชมเบอร์ กล่าว

สเตรทไทมส์ รายงานว่า ความสัมพันธ์ระหว่างไทยและสหรัฐกระท่อนกระแท่นตั้งแต่การรัฐประหารในปี 2014 โดยสหรัฐลดการช่วยเหลือทางการทหารลง และเรียกร้องให้ไทยกลับคืนสู่ประชาธิปไตยโดยเร็ว ขณะที่ไทยเข้าหาจีนมากขึ้น เช่น การเปิดเจรจาทางรถไฟความเร็วสูงที่เชื่อมกับจีนผ่านลาว และยังซื้อเรือดำน้ำ 3 ลำ จากจีน 3.6 หมื่นล้านบาท เมื่อเดือนที่แล้ว

นอกจากนี้ ไทยยังเป็นหนึ่งในประเทศที่มีการค้าเกินดุลกับสหรัฐ ซึ่งสร้างความไม่พอใจให้รัฐบาลประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ซึ่งทรัมป์ระบุว่า คู่ค้าที่เกินดุลกับสหรัฐเหล่านั้น ขี้โกง

ยูจีน มาร์ก นักวิเคราะห์อาวุโสของสถาบันเอส ราชารัตนัม เพื่อการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยนันยาง ในสิงคโปร์ เปิดเผยว่า ตามธรรมชาติของรัฐบาลทรัมป์นั้น นโยบายต่างประเทศสหรัฐในอนาคตมีแนวโน้มมากที่จะขึ้นอยู่กับความสามารถของไทยในการเสนอสร้าง ผลประโยชน์ให้ชาวอเมริกันได้มาก แค่ไหน n