ด่านชายแดนห้วยโก๋น

กุลฉัตร ฉัตรกุล ณ อยุธยาChief Marketing Officer บริษัท มาร์เก็ตติ้งไดอ็อกไซด์ จำกัด

ด่านห้วยโก๋นนับเป็นอันดับต้นๆ ของประเทศไทยที่ควรจะเป็นประตูแห่งแรกๆ ที่จะเปิดชายแดนไทยสู่หลวงพระบางได้ในช่วงต้นๆ แต่ผ่านมาเกือบสองปีแล้ว ทว่ายังไม่เห็นวี่แววว่าชายแดนไทยลาว ช่องทางห้วยโก๋นจะมีความคืบหน้าในเชิงรุกแต่อย่างใด ยังคงเป็น "ห้วยโกร๋น" มาจนถึงปัจจุบัน ถึงเวลาแล้วที่จะเกิดจุดผ่านแดนถาวรบ้านห้วยโก๋น เป็นจุดผ่านแดนระหว่างประเทศไทยกับประเทศลาว ตั้งอยู่ที่หมู่ 1 ต.ห้วยโก๋น อ.เฉลิมพระเกียรติ ห่างจากตัว จ.น่าน ประมาณ 140 กิโลเมตร

ด่านถาวรบ้านห้วยโก๋น แรกเริ่มจัดตั้งเป็นจุดผ่านแดนถาวรตามประกาศกระทรวงมหาดไทย ลงวันที่ 9 ส.ค. 2537 ซึ่งในขณะนั้นมีฐานะเป็นด่านสากล แต่ด่านเมืองเงิน แขวงไชยะบุรี เป็นด่านในระดับท้องถิ่น จึงมีปัญหาในการเข้าออกผ่านแดนของชาวต่างชาติ โดยมีองค์การบริหารส่วนตำบลห้วยโก๋นเป็นหน่วยงานรับผิดชอบดูแล และเมื่อวันที่ 21 ธ.ค. 2551 ได้รับการยกระดับเป็นด่านสากลห้วยโก๋น-น้ำเงิน จนถึงปัจจุบัน สินค้าที่ซื้อขายแลกเปลี่ยนจาก สปป.ลาว ที่สำคัญได้แก่ สินค้าด้านการเกษตร ข้าว พืชผัก หอม กระเทียม และของป่า ส่วนสินค้าจากประเทศไทย ที่สำคัญได้แก่ สิ่งของเครื่องใช้ เสื้อผ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า และน้ำมันเชื้อเพลิง

สถิติการค้าผ่านชายแดนห้วยโก๋น เมืองน่าน เข้า สปป.ลาว เจริญขึ้นจากปกติหลักร้อยกว่าล้าน เพิ่มเป็นกว่า 5,000 ล้านบาท อีกทั้งโรงไฟฟ้าหงสา-รถไฟจีน ลาว ไทย-สะพานข้ามโขงเชื่อมชายแดนน่าน-เมืองเงิน-ปากแบ่ง-หลวงพระบาง-หลวงน้ำทา-จีนและเวียดนาม สภาพการค้าชายแดนด้านจุดผ่านแดนถาวรห้วยโก๋น พบว่ามีการเติบโตแบบก้าวกระโดดกว่า 50 เท่าตัว จากเดิมที่ยอดการค้าผ่านด่านห้วยโก๋นอยู่ในหลักปีละ 100 กว่าล้านบาท แต่ยอดการค้าเพิ่มขึ้นเป็น 5,337 ล้านบาท

ในอดีตการค้าระหว่างด่านห้วยโก๋นกับเมืองเงินไม่มีการพัฒนามากนัก เพราะเส้นทางคมนาคมไม่สะดวก แต่ในช่วง 6-7 ปีที่ผ่านมามีการพัฒนาในพื้นที่ สปป.ลาว ส่งผลให้การค้าชายแดนมีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้นจึงมีการยกระดับจากจุดผ่อนปรนห้วยโก๋นขึ้นเป็นจุดผ่านแดนถาวร

ฝั่ง สปป.ลาว ยกระดับด่านเมืองเงินเป็นด่านสากลน้ำเงิน นอกจากนี้ยังยกระดับการเดินทางเข้าออกด้วยระบบยื่นวีซ่าเมื่อไปถึง (Visa on arrival) หลังมีคนสัญชาติจีน เวียดนาม หรือยุโรปเดินทางผ่านด่านมากขึ้น โดยโครงการที่ส่งผลให้การค้าเชื่อมห้วยโก๋น-เมืองเงิน เพิ่มมากขึ้นคือ การก่อสร้างสะพานข้ามแม่น้ำโขงเชื่อมปากห้วยแคน-ปากแบ่ง โดยทางการจีนก่อสร้างให้เพื่อเชื่อม 2 แขวง ซึ่งสะพานแห่งนี้จะเชื่อมถนนระหว่างแขวงอุดมไชย แขวงไชยะบุรี แขวงหลวงน้ำทา และห่างจากชายแดน สปป.ลาว-จีน 240 กิโลเมตร นอกจากนี้มีโครงการโรงไฟฟ้าลิกไนต์เมืองหงสา ซึ่งจะส่งกระแสไฟฟ้าเข้าสู่ประเทศไทย 80% ส่งผลต่อการพัฒนาเมืองหงสาให้เติบโตขึ้น มีการนำเข้าวัสดุก่อสร้าง สินค้าอุปโภคบริโภค พลังงาน ฯลฯ ผ่านด่านห้วยโก๋นเป็นจำนวนมาก

โครงการที่จะสนับสนุนให้ด่านห้วยโก๋นมีความสำคัญมากขึ้นอีกคือ โครงการรถไฟความเร็วสูงของประเทศจีน เชื่อมเมืองคุนหมิง มณฑลยูนนาน เวียงจันทน์ สปป.ลาว ซึ่งจีนเลือกใช้เส้นทางผ่านแขวงอุดมไชยสู่แม่น้ำโขง ระยะทาง 64 กิโลเมตร และข้ามแม่น้ำโขงไปสร้างสถานีรถไฟไชยะบุรี ที่บ้านโคกแอก ห่างจากเมืองหงสาเพียง 40 กิโลเมตร คาดว่าไม่เกิน 3 ปีก็จะเปิดใช้งาน ซึ่งจีนจะใช้ประโยชน์ทั้งด้านการขนส่งสินค้าและนำทรัพยากรกลับไปยังประเทศจีน โดยเฉพาะเถ้าจากการเผาไหม้ลิกไนต์ที่โรงไฟฟ้าหงสา และสินค้าเกษตรที่จีนเข้าไปปลูกใน สปป.ลาว จำนวนมาก ในอนาคตแขวงอุดมไชยจะกลายเป็นทางแยกเชื่อมไทย-จีน และไทย-เดียนเบียนฟู ประเทศเวียดนาม ที่ห่างจากอุดมไชย 200 กิโลเมตร

การพัฒนาด้านต่างๆ จะส่งผลดีต่อประเทศไทยในแง่ของการส่งออกสินค้าผ่านด่านทุ่งช้าง โดยเฉพาะสินค้าวัสดุก่อสร้าง พลังงาน และอุปโภคบริโภค ที่ต้องนำเข้าจากประเทศไทยเป็นส่วนใหญ่ จึงนับได้ว่าเป็นอีกจุดหนึ่งในการลงทุนและพัฒนาสำหรับธุรกิจที่จะเกิดขึ้นในอนาคตอันใกล้